In de schaduw van de bal

Wat er allemaal mis is in het betaald voetbal

Jungmann Bart

Gerrit Valk? President-commissaris van landskampioen AZ, die promoveerde op de geschiedenis van het betaald voetbal in Alkmaar. Zijn proefschrift kwam in de handel onder de titel AZ is de naam. De wind komt dus uit het noordwesten.

Hoezo? In zijn nieuwste boek, dat gaat over de keerzijde van het voetbal, grijpt Gerrit Valk geregeld terug op Alkmaarse of naburige incidenten. Eén hoofdstuk verhaalt bijvoorbeeld over het curieuze verband tussen landverraders en de introductie van het betaald voetbal in Nederland. Om er maatschappelijk weer bij te horen, stak oud-NSB'er IJsbrand Konijnenburg zijn geld in profclub Alkmaar '54.

Ajax werd gesteund door de gebroeders Van der Meijden, twee aannemers die in de oorlog bunkers bouwden voor de Duitsers. In het zuiden had je Leon Melchior, de weldoener van MVV, ook een man met een bedenkelijk verleden.

Dat was toch al bekend? Zeker, maar het is de taak van een historicus om die feiten te verknopen en zodoende de loop van de geschiedenis te tekenen. Dat doet Valk ook met de criminele invloed op het voetbal. Het gaat van de straatschoffies, voor wie het voetbal een reddingsboei is, tot de echt zware jongens.

Hoe werkt dat? Het betaald voetbal is voor de onderwereld een mooie ingang naar de bovenwereld. Ook op dit vlak is Ajax voor historici dankbaar materiaal. Noem Amsterdam Mokum, vervang het woord misdaad door penoze en je zit meteen in de wereld die Willem Holleeder heet.

Ga door! Holleeder en zijn partner in crime Cor van Hout waren trouwe bezoekers van het Ajax-stadion. Maar de twee ontvoerders van Heineken kwamen niet verder dan de tribune, en werkten zich vervolgens bij eerstedivisieclub Haarlem naar binnen.

De deur van de businessclub ging open, die van de bestuurskamer bleef dicht. Het is het meest indringende hoofdstuk van In de schaduw van de bal.

In de schaduw van wat? De titel van Valks boek, dat opent als een manifest. In de inleiding zet hij zich af tegen de kritiekloze bewondering binnen de voetbaljournalistiek. Doelwit is Tom Egbers, die in een biografie eer betoonde aan Steve Mokone, de zwarte parel van zijn jongensclub Heracles.

Later bleek Steve Mokone niet zo parelachtig. Hij zat twaalf jaar in de gevangenis wegens mishandeling. Tv-presentator Tom Egbers wilde zich zijn bewondering niet laten afnemen en schreef nog een boek om Mokones onschuld aan te tonen. Dat zint Gerrit Valk niet.

Dat mag toch? Maar Tom Egbers gaf zelf al aan zijn pleidooi als vriend te hebben geschreven, niet als journalist. Daarmee diskwalificeert hij zelf al zijn betrouwbaarheid. Valk had zich deze moeite kunnen besparen. Bovendien staan de misdragingen van Mokone los van diens voetballoopbaan.

Meer over