In de lucht gedragen acteurs RO zich anders

De acteurs bestijgen de bus in de miezerige regen op een industrieterrein om zeven uur 's morgens. God (acteur Tom Jansen) leest de krant....

Van onze verslaggever

Bob Witman

AMSTERDAM

Op 6 mei 1937 om 18.25 uur landde de 245 meter lange zeppelin Hindenburg op het vliegveld van Lakehurst, New York. Er waren 95 personen aan boord van het sigaarvormige luchtschip. 'Als een zilveren muur komt zij aangezweefd, deze gigant uit Duitsland', sprak de opgetogen radioreporter Herb Morrison in een historisch geworden live-verslag. 'De zon schijnt op het venster van de gondel. Zij fonkelt als glinsterende juwelen.' Dan breekt opeens zijn stem. 'Oh, oh, oh. . . er is iets verschrikkelijks gebeurd. Ze is in vlammen opgegaan, zij brandt en stort neer, oh, het is een afgrijselijk aanblik. . .!

Het inferno eiste 36 levens. Het neerstorten van de Hindenburg en wat daarna gebeurde is een nieuw stuk van regisseur Koos Terpstra (42). Bij zijn regies voor het RO-theater is het traditie de hectische repetitieweken te onderbreken met een functioneel uitje. Vandaag staat een ballonvaart op het programma.

'Dit is niet alleen bedoeld als voorbereiding', zegt de regisseur. 'Buiten de repetitieruimte gedragen mensen zich anders. Ik zie een vals lachje of zenuwentrekje dat wellicht te gebruiken is voor een volgende rol.'

De bus stopt op een veldje waar mannen bezig zijn twee ballonnen met tienpersoonsgondels te prepareren. Er worden grappen gemaakt over neerstorten en ook toespelingen op het lot van de Hindenburg zijn onvermijdelijk. Acteur Joost Prinsen heeft hoogtevrees. 'Het is niet eng', wordt hij gesmeekt toch op te stijgen. 'Jullie hoeven je angsten niet op mij af te reageren', zegt hij en zwaait de twee ballonnen uit.

Feitelijk komt er geen ballonvaart voor in Terpstra's vierde eigen tekst voor het RO-theater. Het stuk begint met God die na de ramp op aarde terugkeert om te zien hoe het met de mensen gaat. Hij wordt beroofd van zijn kleren en probeert als kwetsbare anonieme ziel genaamd Jansen de mens te doorgronden. Hij ontmoet filosoferende hoertjes, mijmerende gangsters, contemplerende politiemannen, gelukzoekende matrozen en een zoon die zijn eer wil vinden. 'Lekkere duidelijke rollen, daar had ik zin in', zegt Terpstra.

Het miezeren is inmiddels opgehouden, maar de wolken hangen laag. De ballon vaart een witte mist binnen. De branders zwijgen en er treedt een oorverdovende stilte in. 'Is dit de hemel', vraagt een van de acteurs. 'En waar is God', zegt een ander. 'God zit in de andere ballon', zegt de eerste. Er wordt gezwaaid in de richting van Tom Jansen, die in Terpstra's stuk zal reciteren: 'Ik ben de kou, ik ben de nacht ik ben de zon en de stilte. Het geluid als niemand praat'.

Terpstra schreef De Hindenburg terwijl zich bij het RO-theater een harde machtsstrijd afspeelde. Samen met regisseur Peter de Baan werd Terpstra ontslagen als artistiek leider bij het Rotterdamse gezelschap. 'Dat dit soort klotedingen gebeuren, wist ik, maar het zelf meemaken is toch wat anders. Het enige dat ik mezelf moet verwijten, is dat ik het zo ver heb laten komen. Dat zal me niet nog eens gebeuren.' Hij is nu gastregisseur en zegt dat die sores niet in zijn hoofd zitten als hij regisseert. 'Geloof me of niet, misschien is het schizofreen, maar ik kan dat goed scheiden. Dat moet ook, want met zulke dingen in je hoofd kun je geen goed stuk maken.'

'Die zeppelin', zegt Vincent in Terpstra's tekst, 'dat was het begin van het einde. Die zeppelin, die stond ergens voor. Dat zulke schoonheid bestond. Hij stond ergens voor toen hij groots en majesteitelijk over ons heen ging en ons onze nietigheid liet zien en hij stond ergens voor toen hij als een stervende dinosaurus uit zijn element viel en in elkaar zakte, zuchtend, kreunend en vlammend.'

De ballon verdwijnt opnieuw in de mist. 'Stel dat God wel bestaat en hier voor ons verschijnt', peinst een acteur. 'En op Tom Jansen lijkt', zegt iemand anders. 'Dan is hij vast zijn tekst kwijt', zegt de eerste. Terug in de bus naar huis oefent Jansen zijn rol. Hij heeft nog een maand.

RO-theater: Het neerstorten van de Hindenburg en wat er daarna gebeurde, tekst en regie Koos Terpstra. Premiëere 25 november.

Meer over