'Ik zei: dit is het, zo ga ik ze zingen'

Ze dreigde, zeker in de Verenigde Staten, in de vergetelheid te geraken. Nu is Bettye LaVette in zee gegaan met Andy Kaulkin, die ook Salomon Burke reanimeerde....

Van onze medewerker Gijsbert Kamer

'Maak de champagne maar open', commandeert de zangeres devertegenwoordiger van de platenmaatschappij die haar zojuist vanSchiphol heeft gehaald en naar het hotel in Amsterdam Oud-Zuidheeft gebracht. 'Het is een heerlijke dag en ik heb er zin in.'Bettye LaVette (Muskegon, Michigan, 1946) ploft op haar bed enneemt in kleermakerszit een glas in ontvangst. 'Ja, het gaat goedmet me sinds de laatste keer dat ik hier was, proost.'

Dat was zes jaar geleden, toen ze op uitnodiging van hetNederlandse platenlabel Munich Records in het UtrechtseVredenburg een live-cd mocht opnemen. Van LaVette was toen alvele jaren weinig meer vernomen, maar de schaarse plaatopnamengenoten onder soulkenners een legendarische status. De in dejaren zestig door haar opgenomen liedjes als He Made A Woman OutOf Me en vooral Let Me Down Easy gelden nog altijd alshoogtepunten in de soulgeschiedenis. 'Maar die waardering kwameigenlijk vooral uit Nederland en Engeland. In mijn eigen landwas ik zo goed als vergeten geraakt.'

Want hoe beloftevol ook, platen, zoals ze die bijvoorbeeld in1972 voor Atlantic maakte, bleven op de plank liggen, en hoewelLaVette naar eigen zeggen in de eerste plaats een liveentertainer is en dan pas een plaat-artieste, weet ook zij dathet zo nu en dan uitbrengen van een cd tot voordeel strekt.

'Mijn boekingskantoor zei: Bettye, hartstikke leuk dat spelenvan jou in de clubs, maar wil je echt geld verdienen dan moet jeeen plaat met nieuw materiaal uitbrengen, dan kunnen we je gageminstens verdubbelen.' Het in Nederland opgenomen Let Me DownEasy - In Concert was in de VS niet verschenen. 'En ik wist ookniet wie ik kon benaderen.'

Haar boeker kwam met de suggestie in zee te gaan met AndyKaulkin, die een paar jaar geleden ook al verantwoordelijk wasvoor de reanimatie van Solomon Burke met het album Don't Give UpOn Me.

'Andy kwam na afloop van een concert de kleedkamer in en zei:Bettye, great, laten we een plaat maken. Het was me in de 44 jaardat ik zing nooit overkomen dat iemand me op basis van mijn liveperformance wilde tekenen. Altijd ging het van: Bettye, kun jenog eens zoiets als Let Me Down Easy opnemen. Nou, ik zal je watvertellen, deze Andy Kaulkin had nog nooit van Let Me Down Easygehoord. Ha, eindelijk eens iemand die niet zo nodig iets met mewil omdat die me vroeger goed vond. Dat sterkte me enorm.'

Het concept om een album te maken met liedjes geschreven doorvrouwen kwam van Kaulkin. 'Ik vond het best. Stuur me er maarhonderd dan kies ik er tien uit. Samen met mijn man, een fanatiekmuziekkenner, gingen we selecteren.'

Van alle tien door uiteenlopende zangeressen als DollyParton, Sinead O 'Connor en Lucinda Williams geschreven liedjeszijn wel tekstregels veranderd of zelfs verdwenen. 'Het is netals dat je een door iemand anders geschreven speech voorleest.Behalve misschien als je George Bush heet, zul je daar toch ookiets van jezelf in willen leggen. Een bepaalde woordkeus enformuleringen bijvoorbeeld. Zo kon ik alle liedjes mezelftoeëigenen.

'Zittend op de grond heb ik de boel toen in een keer aan Andyvoorgezongen. Ik zei: dit is het, zo ga ik ze zingen. Bedenk jijer maar arrangementen bij.'

Zo geschiedde en ja, die op een gelijke wijze tot standgekomen plaat van Solomon Burke heeft ze inmiddels ook gehoord.'Ik vond dat Solomon wel wat beter zijn best had mogen doen, endat heb ik hem ook verteld, want we kennen elkaar al een jaar ofvijfendertig. Hij zingt de liedjes te ongeïnteresseerd, alsofze niet van hem zijn. Dat waren ze ook niet, net als in mijngeval. Maar dan moet je wel je best doen ze eigen te maken.'

De kritiek dat ze nu te veel naar rock en blues en te weinignaar soul zou neigen, legt ze smalend naast zich neer. 'Ach, diemalle soulpuristen, die houden helemaal niet van Bettye LaVette,hooguit van een liedje zoals dat van mij op de plaat staat.Dertig jaar geleden opende ik al met een nummer van Steppenwolfen geen enkele zwarte zangeres heeft zoveel Beatles-liedjesgezongen als ik. Wat nou soul.'

Maar LaVette erkent toch dat er iets veranderd is.Noodgedwongen, want Rudy Robinson, de pianist die haar meer dandertig jaar haar trouwe begeleider was, overleed drie jaargeleden. 'Daar was ik aanvankelijk kapot van, maar uiteindelijkbleek er ook een last van me gevallen te zijn. Geen man in mijnleven is zo goed voor me geweest als hij, maar hij zag ons echtals gelijkwaardig en niet als mijn begeleider, en dwong me steedsweer terug in dat keurslijf van legendarische soulzangeres.

'Aan een plaat als deze had hij nooit willen meewerken, enzonder hem had ik het niet aangedurfd. Nu moest ik wel. Eigenlijkheeft zijn dood mij verder geholpen, ja. En natuurlijk mijnnieuwe echtgenoot. Ik ben voor het eerst echt gelukkig. Drie jaargetrouwd, een plaat waar ik eindelijk achter sta en overalgevraagd om op te treden. Als ik morgen sterf zal dat niet inobscuriteit zijn en dat is iets waar ik mijn hele leven aan hebgewerkt. Proost.'

Meer over