'Ik hoef geen punt te maken met Bloed, Zweet en Tranen'

Na bioscoophit De Marathon, zijn speelfilmdebuut, koos regisseur Diederick Koopal de Amsterdamse volksheld André Hazes tot onderwerp. Voor welke valkuilen moest de oud-reclameman uitkijken?

Bor Beekman
Martijn Fischer als André Hazes in Bloed Zweet en Tranen. Beeld Nyklyn
Martijn Fischer als André Hazes in Bloed Zweet en Tranen.Beeld Nyklyn

Het merk Heineken verschijnt veelvuldig in beeld in Bloed, zweet en tranen, zonder dat de brouwer daarvoor hoefde te betalen. Ook de megaverpakking Nutella die bij het onderwerp André Hazes in de keuken staat, betreft geen sluikreclame.

'Toen ik me voorbereidde op de art-directie bestudeerde ik foto's van zijn huis in Vinkeveen', zegt oud-reclamefilmer Diederick Koopal (51). 'Alles spic en span, en dan op dat aanrecht pontificaal zo'n enorme pot chocopasta. Misschien denken mensen in de bioscoop straks aan sponsoring, maar zo wás het. En hij had altijd bier. Overal Heineken, zijn favoriete merk.'

Sponsoring

Het in de film als roomservice bestelde dieet - treetje bier in blik, met bovenop twee royaal met chocopasta besmeerde boterhammen - vernam Koopal van een ober van Huis ter Duin, het hotel waar Hazes zich terugtrok in de nerveuze weken voorafgaand aan concerten. 'Man uit de wijk heeft het gemaakt, maar is niet happy', vat de regisseur de biopic samen, zijn tweede speelfilm na De Marathon (2012). Hazes was een man met een 'enorme gebruiksaanwijzing', die ineens kon omslaan, van joviaal naar introvert. 'Hij zat veel alleen thuis, in zijn barretje.'

Als reclameman kwam Koopal ooit bij Hazes thuis in Vinkekeen, voor de regie van een knakworstreclame. 'Zijn humor, die ook veel in de film zit, is me wel bijgebleven. Twintig moppen in het uur, practical jokes - je kunt hard gooien met knakworsten. Voor tweeën in de middag moest het er wel op staan, daarna werd het moeilijk, want de blikjes bier gingen vroeg open.'

Toen hij de filmregie kreeg aangeboden, realiseerde Koopal zich dat Nederland na het succes van de Hazesmusical mogelijk even verzadigd zou zijn. 'Ik moest iets toevoegen. In de musical wordt Hazes' jeugd aangestipt, in de film moet je dat verleden echt voelen.'

Dankbaar object

De dramatiek rondom de populaire zanger André Hazes (1951-2004) leidde al voor zijn dood tot aandacht van filmmakers. John Appels documentaire Zij gelooft in mij was in 1999 de aftrap. Naar de musical Hij gelooft in mij gingen meer dan 700 duizend bezoekers.

De film

Bloed, zweet en tranen, de film, vlecht drie tijden aaneen: het wankele laatste jaar, de doorbraak en hoogtijdagen in de jaren tachtig, en die niet zo fijne jeugd. De vader die André kleineerde en sloeg; Koopal sprak erover met Theo Hazes, André's jongere broer. 'Het was heftig. De kinderen hebben allemaal onder die vader geleden. De jongens uit het gezin Hazes stonden ook niet zo goed bekend: veel jatten, op straat zwerven. Een lieve moeder, maar onmachtig. Uiteindelijk is ze het huis ontvlucht, met de kinderen.'

Rachel Hazes, de bij de film en musical betrokken weduwe van de zanger, wierp vooraf geen restricties op, zegt Koopal. Tijden de voorbereidingen op de film verscheen het boek van Jos van Zoelen, vaste chauffeur en bodyguard, die de uitspattingen van zijn voormalige baas gedetailleerd omschreef. 'Ik heb het expres niet gelezen. Het gaat toch meer over de jaren negentig, het vermeende cokegebruik, het promiscue gedrag. Dat is ook niet de meest interessante tijd in zijn carrière. Wat het is met Hazes: als je zeven mensen spreekt over een aspect van Hazes, krijg je zeven verschillende anekdotes. Wie geloof je?'

Matheu Hinzen als de jonge André Hazes op de Albert Cuypmarkt. Beeld .
Matheu Hinzen als de jonge André Hazes op de Albert Cuypmarkt.Beeld .

Confronterend

Rachel vond de film confronterend. 'Ze heeft hem twee keer gezien en was zeer aangedaan.' Koopal sprak ook John Appel, door wiens bekroonde documentaireportret Zij gelooft in mij (1999) Hazes plots salonfähig raakte en een nieuw publiek aanboorde. 'Wat me opviel aan Johns film is dat hij zo'n mening heeft, dat zei ik ook tegen hem. De manier waarop hij die schoonouders in beeld brengt, dan weet je dat de hele zaal gaat lachen: jee, wat zien ze eruit! Het is een prachtdocumentaire, maar zoiets wil ik niet. Ik wilde een film maken waarbij je naast Hazes zit, hem bijna kunt ruiken. Maar zonder oordeel te vellen. Dat mag je zelf doen.'

Zo komt Friedel, Hazes' schoonmoeder, met paars haar, zuurstoklipstick en zonnebankbruin gelaat een opvallende verschijning in de documentaire, helemaal niet voor in de speelfilm. 'Ze had ook een leuke karikaturale rol in musical. Dat was genoeg.'

De in 2004 op 53-jarige leeftijd aan hartfalen overleden zanger kampte de laatste jaren van zijn leven met diverse lichamelijke gebreken; zijn toenemende doofheid belemmerde hem op de bühne. 'Die drank - soit. De ellende in z'n leven - soit. Maar niet meer kunnen horen, je muziek verliezen... dat maakte hem depressief, denk ik. Hij erkent het eerst niet, die doofheid. Wil er niet aan. Dat is drama.'

Rode draad in de film zijn Hazes' aspiraties als blueszanger - ooit wil hij een plaat maken als zijn helden Muddy Waters en B.B. King. Koopal: 'Hij zegt in de film: ik ben een verdrietjongen.'

Hazes stak zich in zijn laatste levensfase ook in bluesoutfit: hoedje, zonnebril, leren jas. Zijn fans dosten zich vervolgens ook zo uit, maar vergaten het bluesalbum van hun held aan te schaffen. 'Daar zit een mooie tragiek in. Hij wilde dat zo graag zijn, maar het bracht niet wat hij zelf had gehoopt.'

De Hazesverering is verre van constant. Eerst mocht je hem niet goed vinden. Toen mocht het wel, maar met een knipoog. Vervolgens ontstond meer oprechte waardering voor zijn werk en ten slotte algehele adoratie. Komt er nog een fase? 'Weet ik niet. Ik hoef ook geen punt te maken met Bloed, zweet en tranen. Hij raakte mensen met zijn muziek. Ik hoop mensen te raken met een film die echt over hém gaat.'

Meer over