‘Ik geef niet om realisme in film’

Niet het verhaal, maar het beeld vindt de filmregisseur Vignatti het belangrijkst...

Van onze medewerkster Floortje Smit

Een vrouw te midden van een uitgestrekt, verlaten strand. Een maand lang kwam het beeld terug in de dromen van regisseur Diego Martínez Vignatti. ‘Het werd een obsessie. Wie is die vrouw? Wat doet ze daar? Waarom is ze alleen? De obsessie werd een idee, het idee werd een film.’

De Argentijn Vignatti (1971) volgde voor zijn film La marea, vanaf vandaag in Nederland te zien, vooral zijn intuïtie. Uit de melancholie die het beeld op het strand opriep, construeerde hij het verhaal van een vrouw, Azul, die haar man en kind verloor bij een auto-ongeluk. De overweldigende natuur leidde hem naar de plek waar hij als jongen de zomers doorbracht, een verlaten kust in the middle of nowhere, zo’n 400 kilometer van Buenos Aires. Het script besloeg niet meer dan 12 pagina’s. Vignatti: ‘De kracht van een film ligt niet in het verhaal, maar in de sensatie die het beeld, geluid en de montage samen overbrengen.’

La marea is Vignatti’s tweede film – eerder maakte hij de tango-documentaire Nosotros. Hij wordt genoemd als vertegenwoordiger van de Nuevo Cine Argentino, een groep jonge Argentijnse filmmakers, die vanaf de jaren negentig nadrukkelijk afstand namen van de oude, bombastische manier van film maken, en zich richtten op gewone mensen. Naarmate het succes van de Argentijnse film in het (vooral Europese) filmhuiscircuit groeide, lijkt de stroming uiteengevallen in twee groepen: filmmakers die een overstap naar Hollywood ambiëren, en zij die geen concessies willen doen voor een mainstream publiek.

Vignatti behoort tot de laatsten. Alleen het hoogst noodzakelijke wordt in La marea verbaal gecommuniceerd. Al het overige vertelt de Argentijnse filmmaker in een uitgesproken combinatie van beeld en geluid. In de stad, terwijl Azul bijkomt in een autowrak, heerst diepe stilte. In een monotoon landschap kan het geluid van de zee oorverdovend aanzwellen.

Het vijandige, ruige beeld van natuur komt vaker terug in de films van Argentijnse filmmakers. ‘Filmmakers uit grote landen hebben een ander gevoel bij natuur’, denkt Vignatti. ‘In Argentinië of Amerika kun je dagen rondrijden in bossen of woestijnen zonder iemand tegen te komen. In Europa zeggen mensen wel dat ze van natuur houden, maar ze kennen het gevoel niet dat het krachtig genoeg is om je te doden.’

Een typisch Argentijnse filmmaker voelt Vignatti zich echter niet, maar evenmin Europees. ‘Ik heb geen nationaliteit. Kunst heeft geen paspoort.’ Vignatti werkte als jurist in Madrid totdat hij in 1997 een opleiding begon aan de filmschool in België. In Brussel ontmoette hij de even internationale Carlos Reygadas. Voor Reygadas’ Japón en Batalla en el cielo verzorgde hij het camerawerk, en wist hij op te vallen door zijn observerende manier van filmen.

In La marea mengt hij in dezelfde stijl fantasie en werkelijkheid: Azul heeft zich teruggetrokken in de droomachtige wereld vol klassieke symboliek. Ze wordt geplaagd door hallucinaties die voor de kijker even echt lijken als voor haar. In een en dezelfde camerabeweging kan Vignatti een beeld laten zien, vervolgens tonen dat het een illusie is. Alsof de kijker in de ogen wrijft. Zo wordt de grens tussen werkelijkheid en fantasie steeds vager. ‘Voor mij bestaat de werkelijkheid uit meerdere dimensies, dat wilde ik laten zien. Film is toch kunstmatig. Het interesseert me niet of iets er realistisch uitziet of niet.’

En toch. Actrice Eugenia Ramírez Miori, zijn echtgenote, kreeg wel een coach om geloofwaardig hout te leren hakken en vis te kunnen fileren. ‘Dat is inderdaad een paradox: het hutje waarin Azul zich terugtrekt bijvoorbeeld, ziet eruit alsof het er al jaren staat. Ik heb het zelf ontworpen, tot in de kleinste details. Ik heb vissers advies gevraagd. Ik geef misschien niet om realisme, maar aan de andere kant ben ik obsessief bezig of objecten en handelingen er wel echt uitzien.’

Het is een vorm van controle die hij ook over zijn acteurs wil houden. ‘Ik dicteer het ritme van de film, dus ik bepaal precies wat mijn acteurs doen en wanneer: nu drink je de koffie op, sta op, drie stappen naar links, kijk naar rechts. Ik praat voortdurend; een nachtmerrie voor mijn soundengineer.’ En voor zijn echtgenote? Ze speelt inmiddels wel mee in zijn volgende film. ‘Dan krijgt ze een heel normale rol. Ze mag zelfs praten.’

Meer over