interviewMustafa Duygulu

‘Ik ben niet opgegroeid met het idee dat je acteur of regisseur kunt worden’

Wat zijn dit voor vragen? Bij het verschijnen van de film Forever Rich, waarin hij een rol speelt, zes dilemma’s voor scenarioschrijver, regisseur en acteur Mustafa Duygulu.

Mustafa Duygulu: ‘In het schrijven kan ik veel meer kwijt dan in het acteren.’ Beeld Frank Ruiter
Mustafa Duygulu: ‘In het schrijven kan ik veel meer kwijt dan in het acteren.’Beeld Frank Ruiter

Izmir, Rotterdam of Eindhoven?

‘Wow. Dat is een moeilijke. Dan kies ik toch voor Izmir, in Turkije. Niet omdat ik Izmir beter vind dan die andere twee steden. Maar Izmir blijft de plek waar ik geboren ben, waar ik de eerste twee jaar van mijn leven woonde, en waar ik elke zomervakantie zes weken doorbracht. Om die band te eren kies ik toch voor Izmir.

‘Mijn ouders streken in de jaren zeventig neer in de Afrikaanderwijk in Rotterdam-Zuid. Het was een wijk waar veel migrantengezinnen woonden. Spijtig om te moeten zeggen, maar het was wat je nu een probleemwijk zou noemen. Er waren junks, er werden drugs verkocht. Maar tegelijkertijd was het ook een wijk met hechte, hardwerkende gezinnen. Dus het was ook veel meer dan alleen een slechte wijk.

‘Mijn vader was lasser in de Rotterdamse haven. Mijn moeder heeft lange tijd in een verzorgingstehuis gewerkt. Rond mijn 6de verhuisden we naar Eindhoven, maar de band met Rotterdam bleef behouden. We waren er vaak in het weekend om vrienden en familie te bezoeken. In Eindhoven heb ik de lagere school doorlopen en heb ik de havo gedaan. Ik heb ook veel mooie herinneringen aan die tijd, maar als ik tussen Rotterdam en Eindhoven moet kiezen, dan kies ik voor Rotterdam. Rotterdam is voor mij toch altijd een mystieke plek gebleven die sterk verbonden blijft met mijn eerste herinneringen.’

Schrijven of acteren?

‘Schrijven. In het schrijven kan ik veel meer kwijt dan in het acteren. Als ik schrijf heb ik meer dan bij acteren het idee dat ik de thema’s die ik belangrijk vind op een genuanceerde, creatieve en emotioneel doeltreffende manier op papier kan krijgen. Met acteren komt het maar af en toe voor dat je een gelaagd karakter kunt spelen.

‘Net als veel andere mensen met een migratieachtergrond ben ik niet opgegroeid met het idee dat je acteur of regisseur kunt worden. Het werd niet gestimuleerd vanuit huis, zo van ‘insjallah, ik hoop dat mijn kind ooit op een toneelvloer zal staan’.

‘Voor mij begon het met een stand-upcomedy optreden van Jörgen Raymann. Toen Raymann een keer optrad in Eindhoven, heb ik mijn vader zo gek gekregen om met mij daar naartoe te gaan. Zoiets had ik nog nooit meegemaakt. Hij nam iedereen mee in zijn verhaal, wist mensen te raken. Dat wilde ik ook. Ik begon aan een toneelcursus en via die cursus kon ik in een theaterstuk meespelen van een amateurgezelschap.

‘Maar de schoen paste nog niet helemaal. Na de havo ben ik daarom eerst aan een economische opleiding begonnen. Na drie maanden wist ik: dit wil ik niet de rest van mijn leven doen. Mijn vader werd helemaal lijp toen ik met de opleiding stopte. Hij had gehoopt dat ik accountant zou worden ofzo. Maar toen ik werd aangenomen op de Toneelacademie Maastricht en hij hoorde dat het een gerenommeerde school is, kon hij er uiteindelijk wel vrede mee sluiten.’

Mustafa Duygulu: ‘Mijn vader werd helemaal lijp toen ik met de opleiding stopte. Hij had gehoopt dat ik accountant zou worden of zo.’ Beeld Frank Ruiter
Mustafa Duygulu: ‘Mijn vader werd helemaal lijp toen ik met de opleiding stopte. Hij had gehoopt dat ik accountant zou worden of zo.’Beeld Frank Ruiter

Maastricht of Amsterdam?

‘Amsterdam. Daar voel ik mij thuis. En aan Maastricht kleven toch nog een paar intens onzekere gevoelens. Laat ik het zo zeggen: de kloof tussen waar ik vandaan kwam en de toneelschool in Maastricht was zo groot dat ik daar de eerste anderhalf jaar nogal wat aanpassingsproblemen had. Ik kon mij er soms erg eenzaam voelen.

‘Van de dertig studenten die in Maastricht worden aangenomen kun je zeggen dat tweederde uit een hoger opgeleid milieu komt, waar ze bekend zijn met toneel en literatuur. Ik had die culturele bagage niet. En de opleiding had ook niet zoiets van: oké, dan proberen we het wat toegankelijker voor jou te maken. Daar werd gezegd: wij hebben deze normen en eisen en wil jij op dit niveau meedraaien, dan moet je gewoon harder gaan werken. Dat was een moment van aanpassing en dat ging niet heel makkelijk.

‘Maar het was niet een en al ellende. De klik kwam na anderhalf jaar, tijdens een vrij vak. Ik maakte een korte film bij een toneeltekst, Hamletmachine van de Duitse toneelschrijver Heiner Müller. Ik begreep niet zo veel van de tekst, maar ik had er wel allerlei beelden en associaties bij. Daar kwam alles voor mij samen: het schrijven, het camerawerk, regisseren, editen. Ik wist: dit is wat ik wil doen, hier wil ik mee doorgaan, ook na deze opleiding.

‘Uiteindelijk heb ik niet zo heel veel op het toneel gestaan. Ik ben snel begonnen met zelf regisseren en schrijven. Ik heb bij het Amsterdamse theatergezelschap Likeminds meerdere toneelstukken geregisseerd. En daarna heb ik ook mijn eerste korte films geschreven en geregisseerd. Het zaadje voor dit schrijf- en regisseerwerk werd geplant in Maastricht.’

Forever Rich of Roken als een Turk?

‘Dan Roken als een Turk. Niks ten nadele van Forever Rich, maar Roken als een Turk (2012) is de eerste korte film waarvoor ik het scenario schreef. Dat was een persoonlijke mijlpaal voor mij.

Roken als een Turk draait om een jongetje op de dag van zijn besnijdenisfeest. Dat is de dag waarop je een ‘man’ wordt, vergelijkbaar met een bar mitswa. Het jongetje is bang, maar wordt getroost door zijn oom. Vlak voordat hij wordt besneden, wordt hij weer bang en rent het huis uit. Zijn familie gaat hem achterna. Het jongetje rent een steeg in en betrapt zijn oom die daar aan het vreemdgaan is. Het jongetje kan twee dingen doen: daar blijven staan en ervoor zorgen dat de rest van de familie zijn oom ook betrapt, of terug naar huis gaan en besneden worden. Hij kiest voor het laatste. Het jongetje heeft zichzelf opgeofferd, zijn oom niet verraden, maar verliest ook z’n onschuld als kind omdat hij onderdeel wordt van een leugen.

Forever Rich, waarin ik een bijrol speel, draait om een rapper die opeens zijn status kwijtraakt. De film laat zien wat het gevaar is als je heel veel waarde hecht aan buitenkant, aan kleren, auto’s, horloges en likes op social media. Bij de rapper zie je hoe die obsessie met buitenkant ertoe leidt dat hij vereenzaamt en op een gevaarlijke manier geobsedeerd raakt door zijn imago.’

Mustafa Duygulu: ‘Ik zal je eerlijk zeggen, ik wist echt niks van de geschiedenis die in De Oost wordt behandeld.’ Beeld Frank Ruiter
Mustafa Duygulu: ‘Ik zal je eerlijk zeggen, ik wist echt niks van de geschiedenis die in De Oost wordt behandeld.’Beeld Frank Ruiter

De serie Mocro Maffia of de film De Oost?

‘Dat vind ik echt een heel moeilijke… Ik weet ook niet of ik veel kan vertellen over waar ik mee bezig ben voor Mocro Maffia. Ik regisseer een aflevering voor het nieuwe, vierde seizoen, maar daar moet ik het denk ik ook bij laten.

‘Wat ik dan zo leuk vind aan regisseren? Ik denk hetzelfde als bij schrijven. Dat gevoel van eigenaarschap over de personages en het verhaal is gewoon fijn. En dat je dat dan samen met camera- en geluidsmensen, de make-upafdeling en acteurs in beeld kunt brengen – dat is echt een leuk creatief proces.

‘Producent en acteur Achmed Akkabi ken ik nog van de toneelschool. Jim Taihuttu leerde ik kennen toen hij Wolf regisseerde, een film waar ik een rol in speel. Ik vertelde daar dat ik zelf ook schrijf en regisseer en toen is er een klik tussen ons ontstaan. Later heeft Jim mij gevraagd om mee te schrijven aan De Oost en Akkabi vroeg mij om voor Mocro Maffia te regisseren.

‘Ik kwam Jim een keer tegen in de bioscoop Eye in Amsterdam. Hij vroeg mij waar ik mee bezig was. Ik vertelde dat ik al heel lang werkte aan het script voor een tv-serie over rellen in de jaren zeventig in Rotterdam tussen Turkse arbeidsmigranten en autochtone Nederlanders. Ik had dat even weggelegd. Jim vroeg mij toen of ik niet zin had om met hem te werken aan het script van De Oost.

‘Ik zal je eerlijk zeggen, ik wist echt niks van de geschiedenis die in De Oost wordt behandeld. Ik had geen idee dat Nederland na de Tweede Wereldoorlog ver weg in Indonesië een nieuwe oorlog uitvocht.

‘Tijdens het schrijven aan het script leerde ik pas in wiens belang die oorlog in Indonesië werd gevochten. Namelijk in het belang van een kolonisator, Nederland, die zijn kolonie niet wil verliezen omdat het land over heel veel grondstoffen beschikt.’

Ambitie of genoegen nemen met wat je hebt?

‘Ik was een paar jaar geleden aan het wandelen door een bos met een goede vriendin die ik al een tijdje niet meer had gezien. Ik was haar aan het vertellen over mijn ambities, hoe ik nog beter wilde worden als filmmaker en op persoonlijk vlak. Toen zei zij: probeer ook te zien wat je al hebt bereikt.

‘Ik kan nu wel wat beter stilstaan bij mijn prestaties dan een paar jaar geleden, maar er blijft nog altijd wel een bepaalde onrust. Ik heb een sterke wens om echt mooie verhalen te vertellen. Ik wil iets maken dat iemand in een ander land kan bekijken en waardoor hij wordt weggeblazen. Iets dat echt uit mijn hart komt. Dat is niet even gedaan. Dat vraagt om tijd en aandacht.

‘Ik ben nu bezig met het scenario van mijn eigen film. Maar mijn grootste project moet de tv-serie worden over de rassenrellen in Rotterdam begin jaren zeventig. Door woningnood en cultureel onbegrip liep het toen flink uit de hand tussen Turkse arbeidsmigranten en de autochtone Nederlanders in de Afrikaanderwijk. Werktitel van de serie is Zoon van Rotterdam.’

Mustafa Duygulu

31 oktober 1986 geboren in Izmir, Turkije

1988 emigreert naar Nederland

1999-2004 Lorentz Casimir Lyceum in Eindhoven

2005 -2009 Toneelacademie Maastricht

2008 rol in Flikken Maastricht

2012 Roken als een Turk (scenario)

2013 speelt Baris in de film Wolf

2013 Nominatie Zilveren Krulstaart voor Roken als een Turk

2018 regisseur korte film Zomerbroeders

2020 regie in Mocro Maffia

2020 scenarioschrijver De Oost (met Jim Taihuttu)

2020 Nominatie Gouden Kalf beste tv-drama voor Mocro Maffia

Mustafa Duygulu woont in Amsterdam.

Meer over