tv-recensieJulien Althuisius

Hoop doet niet altijd leven, zagen we in de Medialogica-aflevering over chloroquine

Julien Althuisius Beeld De Volkskrant
Julien AlthuisiusBeeld De Volkskrant

Vorige week omschreef collega Frank Heinen op deze plek Showcolade treffend als een programma dat heel veel vragen oproept en alleen de minst urgente beantwoordt, namelijk of een object al dan niet van chocolade gemaakt is. Er is geen enkele reden om op zondagavond primetime in te schakelen op Showcolade, maar toch wilde ik het nog even met eigen ogen aanschouwen. Er was een patissier die Robin Hoedjes heette en er kwam een broccoli voorbij op de loopband. Dat was een broccoli. De flespompoen daarentegen was van chocolade. ‘We zijn by the way allemaal getest’, zei presentator Edsilia Rombley op een volstrekt willekeurig moment. Wellicht is Showcolade het eerste in een reeks postmoderne programma’s waarbij panelleden de aard van het aangebodene betwijfelen. In Showchloroquine bijvoorbeeld zouden kandidaten medicatie tegen covid voorgeschoteld kunnen krijgen en dan moeten raden of het werkt of niet.

Alvast een spoilertje: chloroquine werkt niet, hydroxychloroquine evenmin. Dat is al een tijd bekend, maar het geloof in de werking ervan blijft hardnekkig. Zondagavond zocht Medialogica antwoord op de vraag hoe dat medicijn, dat niet werkte tegen corona, toch zoveel aandacht kon krijgen van artsen, medici en politici. Het korte antwoord op die vraag werd gegeven door Joost Wiersinga, hoofd Infectieziekten van het Amsterdam UMC: ‘Omdat er zo veel behoefte was aan een goed antiviraal middel tegen covid, heeft dat denk ik zo ontzettend veel aandacht gekregen.’ De wens was hier de vader van de aandacht.

Het lange antwoord is iets ingewikkelder en werd door Medialogica gereconstrueerd aan de hand van gesprekken met artsen, deskundigen en ook een voormalig covid-patiënt die het middel toegediend had gekregen en de bijwerkingen aan den lijve had ondervonden.

Zoals het virus, ontstond ook de theorie dat het oude malariamedicijn (hydroxy)chloroquine goed tegen corona werkte in China. Die theorie bereikte Nederland in schrift, dat wel nog eerst even door Google Translate gehaald moest worden, zo vertelde internist-infectioloog Peter de Vries. De onderzoeksresultaten waren veelbelovend. ‘Toen dachten we: het zou toch niet waar zijn dat we onze patiënten misschien wel kunnen behandelen?’

Een tabletje chloroquine. Beeld Medialogica
Een tabletje chloroquine.Beeld Medialogica

Het was ook niet waar. Zo goed als het middel werkte in schaaltjes in het laboratorium, zo slecht werkt het op ernstig zieke patiënten. Sterker nog, sommige patiënten hadden zulke last van bijwerkingen dat de behandeling gestaakt werd. Al snel haalde ook de Stichting Werkgroep Antibiotica Beleid (SWAB) het uit de nationale behandelingsrichtlijnen. Toch bleef het middel veel aandacht krijgen. Bijvoorbeeld van de Limburgse huisarts Rob Elens, die zijn controversiële theorie uit de doeken mocht doen aan tafel bij Op1. ‘Een tenenkrommend verhaal’, noemde hoogleraar geriatrie aan de Radboud Universiteit en hoofdredacteur van het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde Marcel Olde Rikkert het achteraf. ‘In algemene zin geef je een valse belofte aan iedereen die hoop koestert op dat moment.’ Als er een les getrokken kon worden uit deze aflevering van Medialogica, was het dat hoop niet altijd doet leven. Maar ook wel dat het met alle kennis van nu makkelijk oordelen is.

Meer over