ReconstructieScarce

Hoe rocktrio Scarce een hemels halfuur in Amsterdam beleefde – en daarna spoorloos verdween

Rockband Scarce gaf een hemels concert, 25 jaar geleden, in Paradise. Waarom verdween het trio daarna meteen uit het zicht? De reconstructie van een pijnlijk drama. 

Scarce in 2010, met vanaf links bassist Joyce Raskin, zanger en gitarist Chick Graning en drummer Joe Propatier.Beeld Timothy Mahoney

1.

April 1995, is dat echt alweer 25 jaar geleden? Een hopeloze verliefdheid bleek toch wederzijds, Ajax was op weg naar Champions League-winst en ik ontdekte een rockband waarvan ik direct wist dat hij me altijd dierbaar zou blijven.

Dat gebeurde op 24 april in Amsterdam, op die vaak beschreven Paradiso-avond waarop een laveloze Courtney Love van Hole zich na zes liedjes op het balkon hees en daar om zich heen begon te slaan. Einde concert.

Er was die avond ook een voorprogramma dat in de terugblikken nooit wordt genoemd. Zíj waren mijn ontdekking.

Scarce, een trio uit New England aan de Amerikaanse oostkust, was fantastisch. De zanger, met zijn knerpende schuurpapierstem, leek bezeten als Bowie in een punkbui. De kleine, wilde bassiste zong sensuele harmonieën. De drummer leek zijn kleine drumstel aan puin te willen slaan. En wat een liedjes: grofkorrelig maar vooral intens, melodieus, sexy, zwanger van emotie.

Ik wilde een album kopen, maar dat bleek er nog niet te zijn. Pas in juni, zeiden ze bij de platenzaak, en alleen in Groot-Brittannië. Importexemplaar voor je bestellen? Graag, zei ik.

Scarce: Deadsexy.Beeld Albumhoes

Naar die cd, Deadsexy, ben ik altijd blijven teruggrijpen, maar het optreden van 24 april 1995 zou het enige van Scarce in Nederland blijven. Ik wachtte op een tweede album, dat niet kwam. Informatie over de band was onvindbaar in het pre-internettijdperk.

Pas in 2007, toen bassiste Joyce Raskin haar boek Aching To Be publiceerde, las ik voor het eerst over het drama dat de doorbraak van Scarce nog in diezelfde zomer van 1995 had gedwarsboomd.

Het verhaal van Scarce, van de doorbraak die er nooit kwam, moest dat niet eens in de krant, vijfentwintig jaar na dat zinderende halfuurtje in Paradiso?

Ik twijfelde, tot nog diezelfde week (echt waar) een bericht van muziekplatform Bandcamp in mijn mailbox plofte: Scarce had een collectie oude demo’s op Bandcamp gezet. Scarce Demos 1993: de ruwe schetsen van songs die in veel gevallen twee jaar later op Deadsexy zouden verschijnen.

Een jubileum én een levensteken. Dat kon geen toeval zijn. Tijd voor dat verhaal.

2.

September 1993. Scarce is een paar maanden eerder opgericht in Providence, Rhode Island. Manager Leslie heeft democassettes naar platenlabels gestuurd. De band speelt in het New Yorkse punkhol CBGB’s voor een handjevol labelmensen. Ze vlammen. De volgende dag rollen vijftien aanbiedingen van labels uit de fax.

Frontman Chick Graning is een moeilijke jongen uit Tennessee die van whisky en sigaretten houdt en twee albums heeft gemaakt als frontman van de rockband Anastasia Screamed. Hij heeft een relatie met Tanya Donnelly, die met haar band Belly aan het doorbreken is.

Belly zoekt een bassist. Een van de kandidaten is Joyce Raskin, een 21-jarig punkmeisje uit Washington DC dat in Providence studeert aan de Rhode Island School of Design. Belly kiest haar niet, maar Graning vraagt haar wel voor zijn nieuwe band, die Scarce moet heten.

De bandnaam is de bijnaam van een wild meisje met wie Graning ooit een net-niet-fataal auto-ongeluk had. Auto van de weg, een ravijn in, Scarce gewond, Chick met zijn dronken kop door de voorruit. Hij ontwaakte in een weiland en zag de lucht door de rode waas van het bloed in zijn ogen: ‘Red’s the sky, so am I,’ zou hij later kreunen in de koortsachtig maniakale jam All Sideways.

Scarce tekent bij A&M Records en neemt Deadsexy op. Eerder heeft hun Red EP (1994) al de Engelse charts gehaald. Er groeit een kleine Britse fanschare. De tournee met Hole is de perfecte kennismaking met Europa, kort voor de albumrelease. Scarce gaat doorbreken, ook A&M weet het zeker.

Na de Hole-tournee rekruteert Scarce een nieuwe drummer, Joe Propatier, de derde al in het prille bestaan van de groep. Een dag voor de Britse release van Deadsexy (de Amerikaanse release zal later die zomer volgen) meldt de nieuweling zich voor zijn eerste bandrepetitie.

Graning is laat, die dag. Irritant laat. Raskin en Propatier rijden naar zijn huis en treffen hem daar aan op de grond: grauw en koud als de krant van gisteren, opgerold in zijn dekbed. Hij leeft, is bij kennis, maar reageert amper.

‘Bel 911!’ roept Raskin.

Graning (28) begint ijselijk te gillen als de ambulancemedewerkers zich melden, stompt een van hen in het gezicht en verdwijnt in een ambulance. In het ziekenhuis denken de artsen: jongen uit rockband, het zal wel iets met drugs te maken hebben. 

Nee, Chick blijkt een hersenbloeding te hebben gehad, als gevolg van een vrijwel zeker aangeboren  ‘arterioveneuze malformatie’, een vaatafwijking waarbij er kortsluiting optreedt tussen slagaders en aders. Daar ga je meestal dood, daar komt het op neer. Chick ligt in coma. Raskin en Propatier krijgen te horen dat zijn overlevingskans ongeveer 10 procent is. De kans dat hij weer de oude wordt, is nog veel kleiner.

Na een wekenlang coma ontwaakt Chick. Hij herstelt wonderwel, kan zelfs al snel weer gitaarspelen, maar in zijn herinnering zijn gaten geslagen. Hij kent zijn bandgenoten niet meer en blijkt zijn eigen liedjes vergeten. Hij studeert ze weer in alsof ze van een vreemde zijn: Deadsexy in de speler, de cd-inlay met songteksten op tafel.

Scarce gaat door. De Amerikaanse albumrelease wordt uitgesteld naar 1996. Alsnog oogsten; A&M zet erop in. Ze staan nog in 1995 voor het eerst weer op het podium en besluiten dat de Amerikaanse versie van Deadsexy enkele nieuwe songs moet bevatten, zodat ook Joe Propatier op het album te horen is: vier eraf, vier nieuwe erop.

Na de verschijning wordt al snel wordt duidelijk dat Graning niet op tournee had moeten gaan. Medisch gezien kan het, maar hij lijkt afwezig, het loopt niet. Hij en Raskin kijken elkaar niet meer aan op het podium. Er ontstaan ruzies. Gemene opmerkingen. Verwijten. Chicks vriendin Kim staat tussen hem en Raskin in. Chick biecht op dat hij niets meer kan voelen bij zijn band en zijn eigen liedjes.

In 1997 stopt Scarce alsnog. Graning verhuist terug naar Knoxville, Tennessee. Raskin zinkt weg in een depressie en gaat daarna voor een kinderboekenuitgeverij in New York werken. En daarna als grafisch ontwerper.

Pas tien jaar na de tragedie schrijft ze het allemaal van zich af: de droom, de ramp, de desillusie. Ze kotst het verhaal haast op papier. Het manuscript van Aching To Be stuurt ze ook naar Chick. Hij speelt een hoofdrol, per slot van rekening.

Ze bellen (‘Hoi Chick’, ‘Hoi Joyce’), bespreken oud zeer, zeggen sorry, ontmoeten elkaar en besluiten in 2008 Scarce weer tot leven te wekken. Zonder label of dromen van een doorbraak. Ze willen weer lekker een bandje zijn, uit liefde voor de muziek en elkaar. Joe Propatier doet ook mee.

Omslag van Joyce Raskins boek Aching To Be (2017)Beeld rv

3.

Ze zwaait en lacht, live op mijn beeldscherm: Joyce Raskin, vijfentwintig jaar nadat ze me in Paradiso betoverde. Ik was twintig, zij vier jaar ouder. Ze zegt dat het haar ontroert: iemand in Amsterdam die nog weleens aan Scarce denkt.

‘Ik had met Courtney Love te doen tijdens die tournee. Hole had een goed album gemaakt, Live Through This, maar mensen praatten alleen over Kurt Cobain. Fans verweten haar zijn dood. Wij hadden het leuk met Eric Erlandson, de gitarist, die zijn vriendin bij zich had: de actrice Drew Barrymore. Courtney hield zich vooral afzijdig.’

Voor me op mijn bureau ligt alles dat ik de voorbije 25 jaar kocht van Scarce: de twee versies van Deadsexy, de EP’s, de singles, de low-budget documentaire Days Like This (2009) op dvd, Raskins boeken Aching To Be en The Fall and Rise of Circus Boy Blue (2011). Op mijn harde schijf staan de EP’s die Scarce sinds de hereniging op Bandcamp zette: drie stuks, waarvan Noble Scars (2016) de jongste is. Voorop bijna alle uitgaven staat een schilderij of tekening van Raskin.

In de aanloop naar ons Zoom-gesprek draaide ik non-stop Deadsexy. Nog altijd een dijk van een plaat. Dat gepassioneerde openingssalvo, Honeysimple en Freakshadow. Die deinende riff in Days Like This. Het hysterische Karona Khrome. Het gevoelige Obviously Midnight. Die mooie, rauw-poëtische teksten.

Ik wil alles van haar weten, maar de belangrijkste vraag is simpel: hoe gáát het, Joyce? En bestaat Scarce eigenlijk nog?

Ze heeft in 2016 borstkanker gehad, onderging zware chemotherapie, maar is nu ‘schoon’. Haar baan als grafisch ontwerper raakte ze onlangs kwijt, maar haar echtgenoot Matt heeft een vaste baan als docent. Ze redden het. Ze woont mooi, even buiten Boston. Twee dochters.

En ja, Scarce bestaat nog, al traden ze sinds 2012 niet meer op. In 2016, na Noble Scars, kwam van optreden niets terecht vanwege haar borstkanker: wéér medische rampspoed die de plannen doorkruiste.

‘De laatste tijd hebben Chick en ik weer contact,’ zegt ze. ‘We denken aan wat akoestische optredens in boekhandels, waar ik dan ook mijn boeken kan verkopen. En daarna verder. We hebben geen geld, maar we verzinnen wel weer iets.’

Scarce kende in 2008 een prachtige wederopstanding, met een goede nieuwe EP (Tattoos and Parades) en zelfs een tournee door Groot-Brittannië met Heather Nova, die ze afsloten met één ‘eigen’ optreden: tweehonderd Engelse Scarce-fans, sommigen nog in bezit van hun kaartje voor de afgelaste tour van 1995.

‘Iemand in de zaal hield een bord omhoog,’ zegt ze. ‘Welcome back Scarce. We hebben met zijn drieën staan huilen in de kleedkamer.’

Albumhoes van 'Tattoos and Parades'Beeld Albumhoes

En hoe is het met Chick? Zijn mooie soloalbum MT (2001) staat op Spotify, maar verder?

‘Misschien komt hij zo nog even online,’ glimlacht Raskin. ‘Ik heb hem ingelicht, maar met Chick weet je het nooit. Hij woont nog in Knoxville, werkte een tijdje als theatertechnicus en geluidsman, maar nu is hij barkeeper. Net wat voor hem: werk waarbij je kunt roken en drinken. Zijn leven was altijd al heftig en dat is het nog steeds: hij is laatst nog in elkaar geslagen. In Knoxville hebben ze het niet zo op feminiene jongens. Hij staat altijd weer op.’

Chick verschijnt niet online.

Ze waren nooit geliefden, Chick en zij. Ze begrijpen soms niets van elkaar, maar als ze samen muziek maken, dan gebeurt er iets dat Raskin in Aching To Be als een vorm van seks omschrijft: ‘De muziek streelt me, eerst als een kus op mijn schouder, dan als een kus in mijn hals en uiteindelijk als een hand onder mijn rokje.’

Inderdaad, zo sexy, zo wulps was Scarce, in Paradiso. Nu zijn ze een band als het leven zelf: vallen, opstaan, wonden likken. Koesteren wat je hebt. Leren houden van je littekens. Lol hebben ondanks alles. Liefhebben.

Of Scarce nog eens naar Nederland komt, heb ik niet gevraagd.

Scarce: Scarce Demos 1993. Bandcamp.

Alle muziek van ná 2008 staat op de Bandcamp-pagina van Scarce. Een tweedehands exemplaar van Deadsexy kost enkele euro’s via Discogs.com.

Demos 1993.

Red Jumpsuit

Met Seana Carmody maakt Joyce Raskin de Red Jumpsuit Podcast, waarin ze over muziek en het leven praten met vrouwen uit de rockscene, zoals Frances McKee (The Vaselines), Debbie Smith (Echobelly) en Laura Ballance (Superchunk). Raskin en Carmody spelen samen in de band Reindeer. redjumpsuitpodcast.com

Meer over