Hoe machthebbers zijn gezwicht voor de druk van Rupert Murdoch

Pieter van den Blink
null Beeld Foto AP
Beeld Foto AP

Nick Davies: Hack Attack - How the Truth Caught Up with Rupert Murdoch

Nick Davies heeft een fraaie opvatting van het beroep journalist: 'Je traint je verbeeldingskracht zoals je een spier zou trainen, net zo lang tot hij sterker is dan die van anderen, tot hij bijna absurd sterk is. En telkens opnieuw richt je die kracht op je onderwerp en vraag je je af: (...) wat zou de waarheid kunnen zijn, waar zou ik mogelijk bewijs kunnen vinden, (...) wat is de volgende stap, wat mist er, hoe leg ik deze puzzel in het donker?'

In scherp contrast daarmee staat de soort journalistiek die in zijn boek de hoofdrol speelt: het scoren van scoops door middel van afluisteren, inbreken, chanteren en de rest erbij verzinnen - de 'duistere kunsten' zoals Davies samenvat. Hijzelf werkt voor The Guardian, de duistere kunsten zijn van de tabloidpers. Vijf jaar geleden waren het Davies' stukken die de ondergang van Engelands grootste tabloid, News of the World, in gang zetten. Mediamogol Rupert Murdoch sloot de krant nadat het afluisterschandaal had geleid tot nationale verontwaardiging. Voormalig hoofdredacteur Andy Coulson zit nog steeds in de gevangenis.

Lang van stof
In dit boek herneemt Davies de gebeurtenissen in chronologische volgorde en voorziet ze van zijn commentaar en interpretaties achteraf. Eén ding kun je de tabloids nooit verwijten maar Davies wel: hij is lang van stof. Ruim vierhonderd pagina's duurt zijn saga, maar ze zijn om meer dan één reden de moeite van het lezen waard, ook al weet je hoe het afloopt.

'Als macht de inzet is, wint de staat - met zijn budget, leger en politie, de bureaucratie en al zijn andere extensies - met gemak van een krantenconglomeraat. Maar als de inzet angst is, wordt de uitkomst anders. De staat leeft in angst voor wat de mogol kan doen (...) de mogol heeft weinig te vrezen van de staat', schrijft Davies. Macht maakt niet immuun voor angst, integendeel. Zijn voornaamste merite is dat hij een onderbouwing geeft van deze observatie. Het was al bekend, onder meer uit de dagboeken van Alastair Campbell, dat Murdoch er geen been in ziet om druk uit te oefenen op een minister-president. Tot nu toe overheerst in Engeland de mening dat van John Major tot Tony Blair weerstand is geboden aan die druk. Maar Davies schrijft: 'Er bestaan ernstige mensen, doorgewinterd in de politiek van Westminster, die van mening zijn dat Blairs beslissing in maart 2003 om de invasie in Irak te steunen uiteindelijk is bepaald door zijn angst voor de Murdoch-kranten.' Davies meldt dat in die maand, maart 2003, Blair driemaal met Murdoch heeft getelefoneerd. Ook Gordon Brown zou onder druk van de mogol zijn bezweken, onder meer tijdens 'een interview dat al snel een onderhandeling over beleid werd' en Murdochs oogappel Rebekah Brooks zou zich als hoofdredacteur van The Sun hebben bemoeid met de samenstelling van de regering. Scotland Yard zou het afluisterschandaal het liefst in de doofpot hebben gehouden uit angst voor Murdoch. Telkens beroept Davies zich op bronnen dicht bij het vuur en zo ontstaat het beeld van een angst-gedreven staat. Dat is erg.

Rebekah Brooks, oud-hoofdredacteur van News of the World en The Sun. Beeld AP
Rebekah Brooks, oud-hoofdredacteur van News of the World en The Sun.Beeld AP

De strijd tegen de Murdochkranten
Davies vertelt ook dat een minister uit de regering van Blair hem discreet zijn hulp aanbood in de strijd tegen de Murdochkranten. Ook dat is een wonderlijke inmenging, maar nu het voor de goede zaak is, stelt Davies er geen vragen bij.

Net als de onthullingen over de bankiers, het wielrennen of de vastgoedwereld vormt dit boek een onderdeel van een non-fictie zedenschets van deze tijd. Daarom is het niet alleen voor journalisten van belang. En het leest als een trein. Een lange trein, maar toch. 'Journalisten zijn helden. Privacy is voor slechte mensen, een manier om hun slechtheid te verbergen. (...) Hitler wilde privacy, niet Jezus', vertelt een oud News of the World-medewerker. Dat verzin je niet.

Dunne lijn
Alleen aan het einde vliegt Davies volkomen uit de bocht als hij een lijn probeert te trekken van de 'duistere kunsten' op de redacties van de tabloids naar de 'duistere grootmachten' China en Rusland. Ook voor Davies geldt natuurlijk dat de grens tussen duister en licht zo dun is als krantenpapier.

Meer over