Media

Hoe is het gesteld met de vrouw in de voetbalverslaggeving in Europa?

In Italië gaf een vrouw commentaar bij de Europese voetbalfinale. In Frankrijk is vrouwonvriendelijk gedrag op de werkvloer volop aanwezig. In Zweden moet het analistenteam een gemengde samenstelling hebben.

null Beeld Rob en Robin
Beeld Rob en Robin

Engeland: wachten op
mevrouw Lineker

Alex Scott, de bekendste vrouwelijke sportanalist van de BBC, kreeg onlangs opmerkelijke kritiek. Het Hogerhuislid Lord Digby Jones, een voormalige bewindsman, liet weten zich te ergeren aan het platte accent van de voormalige sterspeelster van Arsenal. Vooral haar gewoonte om de ‘g’ in te slikken bij woorden als ‘rowing’, ‘swimming’ en ‘boxing’.

De snobistische kritiek gaf veel commotie, temeer omdat de 36-jarige Londense een Member of the Most Excellent Order of the British Empire is en een grote naam in de voetbalwereld. Dat mag ook wel, want ze analyseert voor Match of the Day al jaren op deskundige wijze de voetbalwedstrijden. Scott is een van de negen vrouwen die deel uitmaken van het 45-koppige voetbalteam van de BBC. Een van hen, Vicki Sparks, geeft ook commentaar bij wedstrijden.

Tien leden van het team hebben een biculturele achtergrond, onder wie ook Scott, die van Iers-Jamaicaanse komaf is. Bij ITV is de samenstelling diverser: zeven vrouwen in een groep van 31, alsmede veertien mensen van kleur. Scott is medepresentator geweest van Match of the Day Kickabout en BBC Sports Personality of the Year Awards 2020. Ze wordt genoemd als potentiële opvolger van Gary Lineker, mocht de presentator van Match of the Day er ooit genoeg van hebben. (Patrick van IJzendoorn)

Frankrijk: 10 procent vrouw

Het was uitgerekend op de Franse zender Canal+ dat afgelopen voorjaar een confronterende documentaire verscheen over seksisme in de sportjournalistiek. Je ne suis pas une salope, je suis une journaliste heet de film - ik ben geen slet, ik ben een journalist. Daarin vertellen twintig vrouwen, onder meer werkzaam bij de sportzender, over de beledigingen, ongepaste opmerkingen en aanrandingen op het werk - niet zelden door mannelijke collega’s.

Belangrijk onderwerp van de beschuldigingen: Pierre Ménès, vedette in het vak van de voetbaljournalistiek en analist voor onder meer Canal Football Club op Canal+. De beschuldigingen van aanranding waren zelf al schokkend, maar de ophef werd des te groter toen bleek dat Canal+ twee scènes had gecensureerd om de eigen ster-commentator te beschermen.

Juist bij voetbalprogramma CFC waren vrouwen vanaf het begin (in 2008) betrokken geweest - als presentator, verslaggever, columnist of interviewer. De onthullingen over het wangedrag van Ménès en collega’s toonden hoe desondanks een giftig klimaat van seksisme kon bestaan.

Een probleem dat de hele sportjournalistiek betreft, zo bleek uit een opiniestuk in Le Monde dat tegelijkertijd verscheen met de documentaire. In het stuk kaarten 150 vrouwelijke sportjournalisten de minderwaardige positie van vrouwen op sportredacties aan, vastbesloten die te doorbreken.

Dat begint volgens hen bij een betere representatie van vrouwen in sportprogramma’s, als presentator, gast of expert. Want daarin blijf Frankrijk nog ver achter, zo bleek dit jaar opnieuw uit onderzoek. Van alle spreektijd is slechts 13 procent voor vrouwen. De vrouwen: ‘Aandacht voor sport door mannen voor mannen over mannen, dat is in 2021 niet meer te verdragen.’ (Eline Huisman)

Italië: twee vrouwen op Wembley

Tijdens de EK-finale tegen Engeland mocht oud-international Katia Serra plaatsnemen in het commentaarhokje op Wembley, naast haar mannelijke collega Stefano Bizzotto. Ze was de eerste vrouwelijke commentator ooit bij een voetbalfinale van de Italiaanse ploeg.

Een mijlpaal, maar zowel Serra als Bizzotto hadden hun finaleklus te danken aan het feit dat de gebruikelijke commentatoren corona hadden en dus in quarantaine zaten. Bovendien kreeg Serra na de finale een behoorlijke bak kritiek over zich heen, onder andere over haar stem. ‘Ik ben eraan gewend, het verbaast me niet meer’, reageerde ze gelaten.

Ook Siciliaanse tv-verslaggeefster Diletta Leotta is een grote naam in de Italiaanse voetbaljournalistiek, voor wie vooral de commerciële zenders graag ruimte maken.

Leotta staat in binnen- en buitenland bekend als ‘de mooiste sportverslaggeefster aller tijden’. ‘In dit vak telt esthetiek ook mee’, zegt de journalist er zelf over. Die ongemakkelijke waarheid is breder dan de sportjournalistiek, gaat uiteraard alleen op voor vrouwen en staat in Italië amper ter discussie. (Rosa van Gool)

null Beeld Rob en Robin
Beeld Rob en Robin

Spanje: niemand overleden

Het broekje kon niet korter van de Spaanse presentatrice die de sportweddenschappen aanprees, vlak voor de wedstrijden van Spanje op het EK voetbal deze zomer. Het leken beelden uit een tijd dat de vrouw alleen de hapjes en drankjes mocht aanreiken tijdens een pot voetbal en daarbij vooral niet voor het beeld mocht langslopen.

Wie verder kijkt dan dit opzichtige gebruik van uiterlijk vertoon, ziet dat de Spanje wel degelijk aan het veranderen is. Op tv zijn vrouwen niet meer weg te denken als verslaggevers en presentatrices van de talrijke voetbalprogramma’s. Ook tijdens wedstrijden. In 2019 gaf Danae Boronat als eerste vrouw live commentaar een wedstrijd op het hoogste niveau van het mannenvoetbal. ‘En niemand is eraan doodgegaan’, voegde ze er na afloop snedig aan toe.

Dat het machismo terrein verliest, blijkt eveneens uit de scherpe kritiek in de (sociale)media na laatdunkend commentaar op vrouwenvoetbal. ‘Moeilijk om dit soort wedstrijden in het vrouwenvoetbal te zien en dan te zeggen dat ze goed hebben gespeeld’, zei een mannelijke commentator tijdens de wedstrijd Nederland - Verenigde Staten tijdens de Spelen. Het kwam hem in de (sociale) media op een geseling te staan. (Dion Mebius)

Zweden: een vrouw aan tafel

In het als progressief bekend staande Zweden is het woord ‘vrouwenvoetbal’ ten strengste verboden. Het is voetbal, een sport die door vrouwen en mannen beoefend wordt. Dat wordt streng gehandhaafd op voetbalwebsites en in sport- en nieuwsprogramma’s.

Voetbal was in Zweden altijd al goed ontwikkeld als een sport voor vrouwen; het nationale team greep vorige week net naast het goud in Tokio en de nationale competitie was lange tijd de sterkste van Europa. In de tv-analyses bij grote wedstrijden verzorgen, net als in Nederland, meestal oud-voetballers het commentaar en de analyses, maar wel met minimaal één vrouw aan tafel.

Waar in Nederland de vrouw aan tafel vaak presenteert, is het analistenteam in Zweden altijd gemengd, met één man en één vrouw. Het team dat het huidige seizoen van de Zweedse eredivisie voor de publieke SVT verslaat, bestaat naast de presentator uit de oud-voetballer Daniel Nannskog en de jonge sportjournalist Therese Strömberg.

De rol van Strömberg werd eerder ingevuld door sportjournalist Johanna Frändén. Zij becommentarieerde de verrichtingen van het Zweedse team op de EK’s en WK’s in de periode 2010-2020. Bij de traditionele kranten, zoals Aftonbladet, goed vergelijkbaar met De Telegraaf, zijn het nog wel vrijwel uitsluitend mannen die het voetbal verslaan. Ook het commentaar tijdens de wedstrijden wordt doorgaans door een man verzorgd. (Sander Schimmelpenninck)

Duitsland: blond, knap en goed

Toen Claudia Neumann op het EK van 2016 de eerste vrouwelijke commentator was bij een wedstrijd van de Mannschaft, leidde dat tot een ‘shitstorm’, zegt Peter Ahrens, die voor het weekblad Der Spiegel schrijft over voetbal. ‘De boodschap was dat vrouwen zich niet met het mannenvoetbal moesten bemoeien.’ Ook oud-international Mario Basler zei iets dergelijks.

Tegenwoordig is Neumann grotendeels geaccepteerd, zegt Ahrens, maar toen ze deze zomer tijdens het EK voor de zender ZDF samenwerkte met co-commentator Ariane Hingst – de eerste keer dat beide rollen door een vrouw werden vervuld – werd er weer gescholden.

Het EK kende nog een primeur: bij de ARD zat er voor het eerst een vrouw bij de experts in de studio: keeper Almuth Schult. Ahrens: ‘Ze heeft veel gedaan voor vrouwelijke analisten. Door haar slimheid en zelfvertrouwen schreven alle media over ‘de nieuwe ster van de ARD’. Langzaam maar zeker worden vrouwen in de voetballerij normaler.’

Op de publieke zenders ARD en ZDF zijn door quota steeds meer vrouwen en Duitsers met een migrantenachtergrond te zien, zegt Ahrens. Bij de commerciële zenders Sky en DAZN, waar de Bundesliga wordt uitgezonden, werkt nog geen vrouwelijke commentator. Wel hebben ze veel vrouwelijke verslaggevers naast het veld, Ahrens schat de verhoudingen in als fiftyfifty. ‘Ze zijn blond en knap, maar ook goed.’ (Gijs Beukers)

Meer over