Hoe een vriendelijk mens langzaam de gekte in glijdt

Eigenlijk is Dagboek van een Gek, Gogols beroemde verhaal over de vriendelijke klerk die zich koning van Spanje waant, vast verbonden aan Henk van Ulsen....

Dat vertelt hij onomwonden na afloop, als hij terugkeert en het publiek de gelegenheid geeft om vragen te stellen. Hoe hij ertoe kwam om deze tekst te kiezen, hoe hij zich voorbereidt, of hij zich inleeft, alles willen de toeschouwers weten.

En overal geeft hij antwoord op, met respect, in alle ernst, terwijl hij zijn antwoorden geestig lardeert met anekdotes.

Daarvoor hebben we ruim een uur geluisterd en gekeken naar Faber als acteur. Hij vertelt de belevenissen van de onaanzienlijke Axel Loopbaan, zoals hij in deze nieuwe bewerking heet, die verliefd is op de dochter van zijn baas. Er overkomen hem vreemde dingen. Hij hoort haar hondje praten en brieven schrijven, ook over hem. Het beest beschouwt hem maar als een vreemde snuiter, een schildpad in een juten zak.

Langzaamaan raakt hij zijn grip op de werkelijkheid kwijt. Hij nestelt zich in zijn eigen gedachten die steeds meer de vorm aannemen van waanvoorstellingen. Hij gaat niet meer naar zijn werk, foetert zijn meerdere uit en als hij in de krant leest dat Spanje een koning zoekt, gelooft hij heilig dat hijzelf de gezochte Ferdinand de Achtste is. De medepatiënten in de inrichting waarin hij is terechtgekomen, ziet hij als zijn hofhouding.

Faber is een beweeglijk performer. Hij heeft het zich hier nogal moeilijk gemaakt. Decor is er niet, op een geel klapstoeltje na. Alles wat hij heeft is zijn tekst. Soms praat hij wat binnensmonds, maar gaandeweg wen je aan zijn dictie en kun je je overgeven aan de subtiele manier waarop hij laat zien hoe een vriendelijk mens langzaam de gekte in glijdt.

Hij houdt het aardser en gewoner dan Van Ulsen, waardoor je meer zicht krijgt op de ragdunne grens tussen waan en werkelijkheid. Gaandeweg zie je de man wegdrijven en krijg je met hem te doen. Als hij ten slotte simpelweg om zijn moeder roept, is een huivering onvermijdelijk.

T/m 28 april. www.impresariaatwallis.nl

Meer over