Review

Hoe duur was de suiker? is mooi aangekleed, soms ongeloofwaardig

De amoureuze verwikkelingen in Hoe duur was de suiker? lijken dikwijls op die uit een soap.

Yootha Wong-Loi-Sing als Mini-Mini (rechts) en gaite Jansen als Sarith in Hoe duur was de suiker? Beeld Filmdepot
Yootha Wong-Loi-Sing als Mini-Mini (rechts) en gaite Jansen als Sarith in Hoe duur was de suiker?Beeld Filmdepot

Ze delen elkaars bloed en werden gezoogd aan dezelfde zwarte borsten. Sarith (Gaite Jansen) en Mini-Mini (Yootha Wong-Loi-Sing), de hoofdpersonages uit Hoe duur was de suiker, zijn vermoedelijk halfzusjes. De eerste als blanke dochter van een plantagehouder, een zelfzuchtig prinsesje, vol van haar eigen schoonheid. De ander de gedwee dienende halfbloeddochter van dezelfde vader, maar mogelijk ook van diens zoon - een slavin bestijgen was een alledaagse activiteit in het Suriname van de 18de eeuw.

Als huisslavin is Mini-Mini zowel metgezel als gebruiksvoorwerp van Sarith, op de suikerplantage van de familie. En familie is hier een polyinterpretabel begrip: als moeder hertrouwt, erft Sarith blanke stiefzusjes, die ze als concurrenten beschouwt op het liefdespad.

Met haar roman uit 1987 schreef Cynthia McLeod een bestseller over enkele planterfamilies, rijk aan details en tegenstellingen tussen meester en slaaf, met veel aandacht voor het liefdesleven in de kolonie. In de verfilming van Jean van de Velde (De kleine blonde dood, Wit Licht) dient Mini-Mini als vertelstem. Zij, de vrouw in de schaduw, zal ons uitleggen hoe duur die suiker écht was.

Slavernij is veel meer dan decor in het drama dat gisteren in première ging op het Nederlands Film Festival. Van de Velde opent weinig zoetsappig met Spaanse bok, de Surinaamse benaming voor een zware tuchtiging. Klusje voor Mini-Mini: vruchtenzuur persen, waarmee de zweepwonden worden ingewreven. Tegelijk is de slaaf druk met de feesten en partijen aflopende Sarith: haar borstelen, jurken strijken, onredelijke woede ondergaan als de juiste jurk niet beschikbaar is.

Mooi aangeklede verfilming
In Hoe duur was de suiker bewegen de hoofdpersonages in tegengestelde richting. Op de voorgrond volgen we de neergang van Sarith, die ondanks haar gewiekste versierpogingen maar geen man aan zich weet te binden en verbitterd raakt terwijl de kolonie getroffen wordt door economisch ontij en aanvallen van ontsnapte slaven. Meer op de achtergrond speelt het liefdesleven van Mini-Mini, die uit de houdgreep van misi Sarith moet zien te geraken. Veel van de verteltijd gaat op aan de amoureuze verwikkelingen, die maar weinig uitstijgen boven het niveau van een soap. Gaite Jansen is een geraffineerde actrice, gezegend met priemende blik, maar al die rechttoe-rechtaan dialogen doen geen recht aan haar niveau.

Veel valt ook wel te waarderen aan deze mooi aangeklede verfilming. Van de Velde zadelt de kijker op met een onsympathieke heldin, wat van lef getuigt. En eventuele irritatie bij al dat gelellebel van Sarith sluit aan bij de emoties van de verdrukte verteller Mini-Mini, die als slavin geen keuze heeft, zij móet zich wel om haar misi bekommeren.

Op cruciale momenten krijgt de erfenis van de geschiedenis nadrukkelijk gewicht en zijn personages meer doorgeefluik dan mens. Dat gold ook voor de roman van McLeod, maar film stelt andere eisen. Zo tovert Van de Velde een vergiffenisscène tevoorschijn als spijtbetuiging voor de slavernij. Goedbedoeld, maar bezien vanuit de personages en de tijd waarin de film zich afspeelt, ook volstrekt ongeloofwaardig.

null Beeld Filmdepot
Beeld Filmdepot
Meer over