Taalgebruik!Lezerspost

Hoe conservatief zijn we als het om kwalitatief gaat?

Volkskrantlezers vinden veel. En misschien wel het meest vinden ze iets van ons taalgebruik. Terecht? Als het om kwalitatief gaat wel, toch?

Kortgeleden lieten we ons van onze conservatiefste kant zien, door het gebruik van ‘optimaal’ in de betekenis van ‘goed’ af te branden. Dat ons geestvernauwende betoog op relatief veel bijval in de taalpostbus kon rekenen, was niet helemaal verbazend.

Het verleidde sommige lezers er zelfs toe een verzoeknummer in te dienen. ‘Misschien wilt u eens aandacht besteden aan het misbruik van het woord kwalitatief’, schreef Peter de Reijke. Geen slecht idee, want termen als ‘kwalitatieve spullen’ in plaats van ‘kwalitatief goede spullen’ zijn natuurlijk ook niet om aan te horen.

Met ‘kwalitatief’ kun je verschillende kanten op. Vaak is het een bijwoord dat wordt gevolgd door een bijvoeglijk naamwoord dat de mate van kwaliteit aangeeft: ‘kwalitatief hoogstaand’. Als bijvoeglijk naamwoord bestaat het ook, maar dan bij voorkeur in een zin waarin ook het woord ‘kwantitatief’ voorkomt.

In de volgens De Reijke misbruikte vorm is ‘kwalitatief’ synoniem geworden van ‘kwaliteitsvol’. Dat die vorm ook de Volkskrant heeft bereikt, was al weleens gesignaleerd. Zo klaagde Harry Danes een jaar geleden al over een stuk waarin sprake was van ‘kwalitatief onderwijs’ in China.

We zullen het toch niet meemaken dat de taalinstanties ook in dit geval concluderen dat toegenomen gebruik automatisch leidt tot acceptatie? Nou, dat zullen we dus wel. De Taalunie heeft de vorm inmiddels al bestempeld als standaardtaal.

De Reijke ging op nader onderzoek uit en kwam terecht op de website van DPG Media, het moederconcern van de Volkskrant. Daar wordt deze krant ‘het grootste kwalitatieve nieuwsmerk van Nederland’ genoemd. ‘Dat de uitgever zijn titel de Volkskrant als kwaliteitskrant aanprijst is te begrijpen’, aldus De Reijke, ‘maar als hij die krant dan een ‘kwalitatief nieuwsmerk’ noemt, houdt het begrip abrupt op.’

Maar wacht even: DPG, dat waren toch Belgen? (Niet allemaal natuurlijk, maar het is wel degelijk een Vlaams bedrijf.) Is hier misschien een Vlaming van de afdeling marketing aan het werk geweest? Dan is het te verklaren, de Taalunie zegt namelijk: ‘Vooral in België is dat gebruik heel gewoon.’ Dat verklaart meteen ook het artikel over ‘kwalitatief onderwijs’: onze correspondent in China is immers een Vlaamse. Dat hoefde de corrector er overigens niet van te weerhouden om er voor de Nederlandse markt het woordje ‘goed’ tussen te zetten.

De Taalunie meldt nog: ‘Er hoeft geen bezwaar tegen gemaakt te worden.’ Maar dat is buiten onze lezers gerekend – die hoeven dat maar al te graag.

Vindt u ook iets van ons taalgebruik? taal@volkskrant.nl

Lees hier alle afleveringen van alle rubrieken van de pagina Taalgebruik! uit de Volkskrant.

Meer over