RondgangCulturele sector op 1,5 meter

Hoe bereiden bioscopen, podia en musea zich voor op de anderhalve meter?

Beeld Studio V

Ook Nederlandse cultuurinstellingen bereiden zich voor op de anderhalvemetersamenleving. Logistieke haalbaarheid is één ding, maar de financiën wegen ook zwaar. Een rondgang.

Podiumkunst

‘Onze leden zijn volop aan het nadenken over de anderhalvemetermaatregelen na 19 mei’, zegt Gabbi Mesters, directeur van de Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties (VSCD), die 145 podia in Nederland vertegenwoordigt. ‘Hoe regel je dat bij de kassa, de garderobe, de bar?’ Ze ziet veel creativiteit, maar de problemen zijn talrijk. ‘Als iedereen 1,5 meter afstand houdt, neemt iedere persoon 7 vierkante meter ruimte in. Voor een publiek van 100 man heb je dan een ontvangstruimte nodig van 700 vierkante meter.’ Het Concertgebouw overweegt daarom tafeltjes en stoeltjes in de Grote Zaal te plaatsen. ‘Maar het is eigenlijk nooit rendabel’, zegt Mesters. ‘Zalen houden slechts een kwart of maar een achtste van hun capaciteit over.’

Met de verlenging van de maatregelen verkeren de podia opnieuw in onzekerheid. De schade is nu al enorm: de VSCD berekende dat sluiting tot 1 juni minimaal 50 miljoen euro kost. Mesters: ‘Er zijn theaters die binnen nu en drie weken zullen omvallen. Het merendeel van onze podia wordt gefinancierd door gemeenten, maar die hebben op dit moment geen middelen om de schade te compenseren. Er zal meer hulp moeten komen van het rijk.’

Mesters noemt het stressvol en frustrerend dat door het kabinet steeds maar drie weken vooruit wordt gekeken. ‘Nu moeten zalen steeds nieuwe scenario’s bedenken. Onder onze leden is grote behoefte aan helderheid.’ Een enquête wees uit dat voor 92 procent van de aangesloten podia openstelling in een anderhalvemetersamenleving niet financieel haalbaar is. ‘Het is vaak dubbel zo duur om open te blijven als om dicht te gaan.’

Veel schouwburgen willen hun zalen bij sluiting beschikbaar stellen voor het maatschappelijk belang, bijvoorbeeld voor examens, zegt Mesters. ‘De locatie in Londen waar de Engelse versie van Soldaat van Oranje zou spelen, wordt nu tijdelijk gebruikt voor de bevoorrading van een nabijgelegen noodhospitaal.’  

Bioscopen

Ze hoopten nu al open te mogen gaan, de bioscopen. Het daartoe samengestelde protocol van de Nederlandse Vereniging van Bioscopen en Filmtheaters (NVBF) was vrijwel af en lag ter beoordeling in Den Haag. Voortaan eenrichtingsverkeer in de foyers, enkel nog online betalen, schermen voor de frisdrankverkopers, extra boenen tussen de voorstellingen, niet blijven hangen na de film en - de popcornclausule - bakken gepofte maïs zo opstellen in de vitrine dat hongerige bezoekers elkaars consumpties niet met het virus besmeuren. Plus de zaalcapaciteit, natuurlijk: rigoureus omlaag, voor zolang het duurt. Nog maar ongeveer een kwart gevulde stoelen per zaal, met een maximum van honderd. Maar premier Rutte serveerde het plan af, en gaf uitleg in het vragenrondje na z’n speech: toch nog even te link. ‘En dan zegt zo’n bioscoop tegen mij: we hebben het rond, waarom mogen we niet open?’

Straks in mei volgt de herkansing: dan móét het lukken, hoopt bioscoopbonddirecteur Gulian Nolthenius. Maar kan dat wel uit, met een kwart betalende bezoekers in de zaal? ‘Nee, bedrijfseconomisch is het eenvoudigweg niet rendabel. Maar op dit moment zijn er helemaal geen inkomsten, dus iedere bezoeker is er een.’ Je moet het zien als belangrijke eerste stap, zegt Nolthenius. ‘De bioscopen willen graag, die staan te trappelen. We willen de mensen vertier bieden.’

Alex de Ronde, directeur van het Amsterdamse Ketelhuis en documentairemaker (Doof kind, 2017), gaat uit van een maximale 27 procent zaalbezetting van de in totaal 243 stoelen van het filmtheater met drie zalen. ‘Projecteren is relatief goedkoop en normaal is de dekking ook niet honderd procent. We kunnen straks ook meer vertoningen inlassen, bijvoorbeeld al vroeger op de dag. Het zal niet altijd kostendekkend zijn, maar we schieten er zeker wat mee op.’

Musea

Museumbezoek is nog tot 20 mei verboden, maar na de heropening zou het bij de grotere musea misschien wel zo kunnen gaan: er dient online een kaartje te worden aangeschaft dat recht geeft op toegang op een vastgesteld tijdstip. Door de invoering van het ‘tijdslot’ kan het aantal bezoekers worden beperkt en de handhaving van de 1,5 meter afstand regel in de tentoonstellingszalen worden gewaarborgd.

Van de ruim 400 leden die de Museumvereniging telt, zijn er 145 die aan online ticketverkoop doen, zegt directeur Mirjam Moll. Deze zouden redelijk eenvoudig een verplicht tijdslot kunnen invoeren. Maar vast staat nog allerminst dat dit ook gaat gebeuren, stelt zij. ‘Ons conceptprotocol voor de heropening van de musea wordt nu door verschillende partijen beoordeeld en er kan echt nog van alles uit de bus komen.’

Veel instellingen, vooral de kleinere musea, denken volgens Moll aan het invoeren van eenrichtingsverkeer en het creëren van een extra ingang dan wel uitgang, om de bezoekersstromen uit elkaar te houden. ‘Bij de openluchtmusea is het weer veel makkelijker om dit te organiseren.’

De Museumvereniging werkt bij het opstellen van het protocol nauw samen met de dierentuinen en de dagattracties. De vaststelling van het percentage bezoekers dat straks naar binnen mag, is nog een lastig vraagstuk, zegt zij. ‘Bepaald moet nog worden hoeveel bezoekers per vierkante meter worden toegestaan. We weten al wel dat de maximale bezoekcapaciteit fors lager zal zijn. Die zal gemiddeld zeker beneden de 50 procent gaan uitkomen van wat er voor de tijdelijke sluiting naar binnen kon.’

Omdat er volgens Moll nog veel onduidelijk is, kan ze niet zeggen of een heropening van de musea op 20 mei mogelijk is. ‘Onze inzet is dat de musea klaar zijn om te heropenen als het kabinet vindt dat dit veilig en verantwoord kan.’

Zo houden orkesten hun musici bezig. Bijvoorbeeld met yogales via Zoom
In de concertzalen is het stil, musici zitten thuis. Vijf vragen over hoe orkesten het publiek en de eigen musici actief houden.

Cultuur in quarantaine – Stoepkrijtteksten inspireren Dolly Bellefleur tot aanmoediging
Nieuws over kunst, cultuur, mode en media in quarantainetijd, op deze plek verzameld door verslaggevers van de Volkskrant.

Podcast – Met Groenteman in quarantaine
In deze podcast belt Gijs Groenteman de komende tijd mensen om te vragen hoe het ze vergaat in deze verwarrende tijd, onder wie Paulien Cornelissen, Auke Kok en Merol.

Meer over