Hoe Amerika van de 'nieuwe' Harper Lee in de ban was

Vandaag werd duidelijk dat schrijfster Harper Lee op 89-jarige leeftijd is overleden. Dit stuk werd vorige zomer in de Volkskrant gepubliceerd, aan de vooravond van het verschijnen van Lee's mysterieuze 'nieuwe' boek.

Alsof het de nationale goudvoorraad is, zo ver gaat de geheimzinnigheid en zo streng zijn de veiligheidsmaatregelen waarmee Amerika zich voorbereidt op morgen. De Grote Dag waarop eindelijk na 55 jaar wachten het tweede boek van de inmiddels 89-jarige schrijfster Harper Lee verschijnt.

null Beeld The LIFE Images Collection/Getty
Beeld The LIFE Images Collection/Getty

In distributiecentra van de boekhandelketen Barnes & Noble werden de exemplaren van Go Set a Watchman in speciale ruimtes opgeslagen en bewaakt met camera's, voordat ze werden overgebracht naar winkels in het hele land. Ook daar gingen ze meteen achter slot en grendel, tot 14 juli. Ondanks deze maatregelen is inmiddels duidelijk dat de lezers een schok te wachten staat.

undefined

Kluizenaar

Veel van de opwinding komt voort uit de kluizenaarsstatus die Harper Lee met het verstrijken der jaren kreeg. Zij is de auteur van To Kill a Mockingbird, dat verscheen in 1960. Het was een debuut dat meteen een klassieker werd. Het gaat over de advocaat Atticus Finch, die in een stadje in het Amerikaanse Zuiden een zwarte man verdedigt die valselijk wordt beschuldigd van het verkrachten van een blanke vrouw. Het verhaal wordt verteld door de ogen van Finch' 6-jarige dochter Scout. Van het boek zijn er wereldwijd veertig miljoen verkocht. De verfilming, met Gregory Peck als Finch, won drie Oscars. Het publiek wilde meer boeken van Lee, maar die kwamen er niet.

De schijfster trok zich terug, vertoonde zich bijna nergens en werd voor de buitenwereld een raadsel. Velen geloofden niet meer in een vervolg, totdat in februari bekend werd dat er een manuscript met de titel Go Set a Watchman was opgedoken en dat het zou worden uitgegeven. Het was van een roman die Lee voorafgaand aan 'Mockingbird' schreef. Ten langen leste was daar een nieuw boek van die mysterieuze Harper Lee.

Uitgever HarperCollins heeft alvast twee miljoen exemplaren gedrukt. De roman komt tegelijkertijd in vele talen uit, ook in het Nederlands, als Ga heen, zet een wachter. Het is eigenlijk Lee's eerste boek, maar toen ze het destijds aanbood aan de uitgever, werd haar geadviseerd het te herschrijven. Dat werd 'Mockingbird'. Het manuscript van 'Watchman' verdween in een la om pas vorig najaar te worden teruggevonden. Nu komt het alsnog uit. Spanning volop. Hoe gaat het ontvangen worden?

undefined

Harper Lee krijgt de presidentiële vrijheidsmedaille in 2007 van toenmalig president George W. Bush. Beeld afp
Harper Lee krijgt de presidentiële vrijheidsmedaille in 2007 van toenmalig president George W. Bush.Beeld afp

Onthulling

Dit weekend was er een daverende onthulling van Michiko Kakutani, recensente van The New York Times. Waar 'Mockingbird' ging over de jaren dertig, speelt 'Watchman' zich af in de jaren vijftig. Scout (of Jean Louise, zoals ze nu heet) keert op haar 26ste vanuit haar woonplaats New York terug naar het stadje van haar jeugd. Daar doet ze een vreselijke ontdekking, aldus Kakutani. Atticus blijkt een racist.

Hij woont een bijeenkomst van de Ku Klux Klan bij en vindt dat 'de negers hier als volk nog steeds in hun kinderjaren verkeren'. Hij vraagt zijn dochter: 'Wil je dat negers in karrevrachten opduiken in onze scholen en kerken en theaters? Wil je ze toelaten tot onze wereld?' De dochter is verbijsterd. Is dit de man die ze kende als kind, haar held, verdediger van een onschuldige zwarte?

Veel lezers zijn niet minder geschokt. Ze vernoemden kinderen naar Atticus. The New York Times rukte zondag in een artikel meteen een divan aan waarop Amerikanen de schok konden verwerken. Waar sommigen het verlies van een voorbeeld nauwelijks kunnen verkroppen, zeggen anderen dat het de taak van literatuur is om een personage gelaagd en complex te maken. Pikant is dat de 'nieuwe' Atticus verschijnt op een moment dat ras weer een groot onderwerp is in Amerika.

undefined

Brian Lamb (L) en Harper Lee. (2007) Beeld afp
Brian Lamb (L) en Harper Lee. (2007)Beeld afp
Meer over