AchtergrondHet Goudwisselkantoor

Het zijn gouden tijden voor het Goudwisselkantoor: ‘Wij gedijen bij crisis en mondiale onzekerheid’

Het Goudwisselkantoor doet in deze onzekere tijden goede zaken.  Beeld Marie Wanders
Het Goudwisselkantoor doet in deze onzekere tijden goede zaken.Beeld Marie Wanders

Het Goudwisselkantoor doet goede zaken in tijden van onzekerheid en crisis. Mensen staan er in de rij om hun goud te gelde te maken of andersom. Maar niet zonder gêne: ‘Met mijn naam in de krant? Voor geen goud.’

Zeven gouden geboortemunten heeft Sarah (29) zojuist naar het Goudwisselkantoor in Den Haag gebracht. 400 euro levert haar dat op, binnen drie maanden met rente terug te betalen. Lukt dat niet, dan is ze haar gouden munten kwijt. Sarah, niet haar echte naam, werkte als zelfstandig pedagoog op een kinderafdeling van een ziekenhuis, maar ze zit sinds vorige maand zonder werk. ‘Stank voor dank’, zegt ze geëmotioneerd. Toen de coronacrisis in maart uitbrak, werd ze ingedeeld op een speciaal ingerichte covid-unit. Ze stond terminale patiënten bij in hun laatste uren en ondersteunde hun familie en het verplegend personeel. ‘Maandenlang heb ik me een slag in de rondte gewerkt, ik maakte dagen van veertien uur. Mijn vriend en zoontje van 1 jaar oud zag ik amper.’

Ondanks haar inspanningen raakte Sarah haar werk kwijt. ‘De directie wilde mij en mijn zzp-collega’s minder gaan betalen. Door de coronacrisis waren de kosten zogenaamd toegenomen. Wat onzin is, want de ziekenhuizen zijn financieel gecompenseerd. Ik weigerde akkoord te gaan met de loonsverlaging.’

De komende maanden wil Sarah thuisblijven om de verloren tijd met haar zoontje in te halen. Het gezin leeft nu van het salaris van haar partner, dat niet toereikend is. Bij haar ouders aankloppen voor financiële steun wil Sarah niet.

‘Ik heb nog nooit iemand om een cent gevraagd’, vertelt ze. ‘Ik vond het ook lastig om het Goudwisselkantoor binnen te stappen. Ik schaamde me, maar we hebben het geld nodig.’ Voor de geboorte van haar zoontje kocht Sarah zeven gouden munten, speciale herdenkingsmunten die werden uitgegeven bij de geboorte van prinses Amalia. Sarah: ‘Mijn vader zei altijd: zorg dat je goud achter de hand hebt voor moeilijke tijden. Een spaarrekening is zo leeg gesnoept. De munten verkopen kon ik niet over mijn hart verkrijgen, daarom heb ik ze verpand.’

Zoals Sarah zijn er meer, zo blijkt uit een rondgang en talloze gesprekken bij diverse Goudwisselkantoren in het land: mensen die uit nood vanwege de coronacrisis hun goud verpanden of verkopen. Zoals de vrouw die in de escort werkt en haar sieraden moest verkopen omdat ze vanwege corona tijdelijk moest stoppen. De ondernemer die al maanden wacht op betalingen van opdrachtgevers en die de Rolex van zijn vader verpandde. En de man die in de WAO zit met een verbrijzelde voet en regelmatig wat sieraden verpandt, zodat hij eten kan kopen voor zichzelf en zijn kat. Als hij wat ruimer bij kas zit, betaalt hij het bedrag plus een verpandingsvergoeding van 4,5 procent per maand terug en neemt hij de sieraden weer mee naar huis. Het nadeel van verpanden is dat de kosten relatief hoog zijn; het voordeel is dat de klant wordt gevrijwaard van een notering bij het Bureau Krediet Registratie (BKR). Een notering daar geeft voor een langere periode weer hoe je omgaat met schulden, wat latere leningen moeilijker of duurder kan maken.

Hoe uiteenlopend de verhalen ook zijn, bijna iedereen die noodgedwongen goud verkoopt of beleent doet dat met een gevoel van schaamte. Niemand wil met naam en toenaam in de krant. Voor geen goud, zeggen de klanten met gevoel voor humor. Het inleveren of verpanden van goud blijkt een uiterst private aangelegenheid.

‘Er zijn treurige gevallen die ons met beide benen op de grond zetten’, zegt Johan de Ruiter (39) met enige schroom. Hij is algemeen directeur van het Goudwisselkantoor, een familiebedrijf dat de afgelopen tien jaar van één naar zeventig vestigingen groeide in Nederland en België. ‘Wij gedijen bij crisis en mondiale onzekerheid. Daarom wil ik niet van de daken schreeuwen hoe goed het met ons bedrijf gaat.’

Johan de Ruiter, directeur van het Goudwisselkantoor. Beeld Marie Wanders
Johan de Ruiter, directeur van het Goudwisselkantoor.Beeld Marie Wanders

De Ruiter zit achter zijn bureau op het hoofdkantoor in het dorp Klaaswaal in de Hoeksche Waard. Op zijn bureaublad ligt een replica van een kilogram goud te stralen in het kunstlicht. Maandelijks opent het Goudwisselkantoor nieuwe filialen. Het bedrijf telt bovendien vier eigen juweliers waar vintage en nieuwe sieraden worden verkocht. Verder rijden er zes mobiele wisselkantoren rond, speciaal ingerichte bussen die op vaste dagen in dertig kleinere plaatsen staan. In 2021 zal het Goudwisselkantoor in Duitsland de eerste filialen openen. In totaal zijn er 220 mensen in dienst; het bedrijf beschikt over een eigen opleiding waar de taxateurs worden geschoold. Behalve het aan- en verkopen en verpanden van edelmetalen kunnen klanten bij de kantoren ook buitenlands geld wisselen, taxaties laten uitvoeren, kluisjes huren of een object laten veilen. Tegenover het hoofdkantoor dat op een bedrijventerrein is gevestigd, staat een splinternieuw veilinghuis.

De Ruiter vertelt trots hoe zijn vader Jaap begin jaren tachtig begon met de in- en verkoop van munten en postzegels. ‘Hij was een verzamelaar en koopman in hart en nieren die op muntenmarkten in Rotterdam stond.’ In 2010 opende hij zijn eerste Goudwisselkantoor, dat door zijn vijf zonen werd uitgebreid naar het huidige imperium. Doordat de goudprijs tijdens de kredietcrisis van 2008 een recordhoogte bereikte, kon het bedrijf razendsnel groeien. Afgelopen zomer verpulverde de goudprijs record na record, waardoor klanten in de rij stonden om hun goud te gelde te maken.

De drukte bij de wisselkantoren verklaart Johan de Ruiter deels doordat we in deze coronacrisis massaal onze huizen gingen opruimen – een sieraad uit een erfenis dat toch maar in een doosje ligt, kan net zo goed worden verkocht. ‘Maar we zien op onze vestigingen ook steeds vaker mensen die uit noodzaak het kettinkje van hun overleden moeder verkopen of een horloge verpanden. Vooral een toenemend aantal zzp’ers en gezinnen lukt het niet meer om hun rekeningen op tijd te betalen. En het einde van de crisis is nog lang niet in zicht.’

Iemand die al haar creativiteit moet inzetten om de eindjes aan elkaar te knopen, is Marlies (40) uit Rotterdam. Ze is een gescheiden moeder van vijf kinderen die haar trouwring verkocht aan het Goudwisselkantoor. ‘In augustus ging ik hertrouwen’, vertelt ze. ‘Ook al hielden we de bruiloft klein en bescheiden, het kostte toch extra geld. En dat hebben we niet. Afgelopen maart verloor ik mijn baan als administratief medewerker en ik heb nog steeds geen nieuw werk gevonden. Mijn huidige partner verdient modaal en met vijf kinderen en een duur huurhuis blijft er maandelijks niets over.’

Een anonieme klant bij het Goudwisselkantoor.  Beeld Marie Wanders
Een anonieme klant bij het Goudwisselkantoor.Beeld Marie Wanders

Er moesten nieuwe trouwringen worden gekocht en de oude ring lag maar in een laatje te niksen. Een vriend vertelde Marlies dat de goudprijs hoog was en adviseerde het sieraad te verkopen. ‘Ik ben al jaren gescheiden, voor mij had de ring geen emotionele waarde meer. Het inleveren was ook symbolisch. Ik sloot de periode met mijn ex-man af en de opbrengst was zeer welkom. We konden er een gedeelte van de lunch van betalen.’ Voor Marlies was het de eerste en meteen de laatste keer dat ze goud heeft weggebracht. ‘Meer heb ik niet liggen.’

Taxateur Ruud van den Berg laat een magneet over een gouden schakelarmband zweven. Alles wat magnetisch is, wordt aangetrokken en is goud noch zilver. In het Goudwisselkantoor in Den Haag pakt Van den Berg de armband van zijn bureau en hij schraapt ermee over een kleine zwarte natuursteen, zodat er een gouden streepje blijft staan. Tegenover hem zit klant Frans, die geboeid toekijkt en aandachtig luistert. ‘Met een druppel koningswater controleer ik de echtheid en het aantal karaats’, zegt de taxateur terwijl hij een klein flesje omhoog houdt. ‘Koningswater is een mengsel van zoutzuur en salpeterzuur. Het is in verschillende sterktes beschikbaar om het precieze goudgehalte te testen. Het spul etst het streepje goud van zijn zwarte steen. Deze armband is... 14 karaats.’ Hij legt het sieraad in een weegschaal. ‘Weegt 26,15 gram.’ Kijkt voorts op zijn scherm waarop hij de actuele koers controleert. ‘En is 680 euro waard.’

‘Dat is meer dan ik had verwacht’, zegt Frans. ‘Ik was zojuist bij de concurrent, die gaf er 86 euro minder voor.’

‘Het is een fraaie armband’, vindt Ruud van den Berg. ‘We gaan kijken of we er een nieuwe eigenaar voor vinden bij een van onze juwelierszaken. Omsmelten zou zonde zijn. Kunt u zich legitimeren?’

Ruud van den Berg. Beeld Marie Wanders
Ruud van den Berg.Beeld Marie Wanders

‘De reden van aanschaf is minder fraai’, zegt Frans glimlachend. Hij vertelt dat de armband van een vriend is en aangezien Frans sinds zijn pensioen tijd over heeft, bood hij aan het sieraad te laten taxeren. ‘De moeder van mijn vriend kreeg de armband toen ze in verwachting van hem was. Tijdens de zwangerschap kwam ze erachter dat haar man vreemdging en als goedmakertje kreeg ze toen die armband. Er veranderde overigens niks; hij bleef stug vreemdgaan’, zegt Frans. ‘Toen is ze gescheiden. Uit principe heeft ze de armband nooit gedragen. Jaren later belandde de armband weer bij de vader van mijn vriend, bij haar ex-man dus. Onlangs overleed hij en tijdens het opruimen van zijn huis kwam mijn vriend het sieraad weer tegen. Aangezien hij het geld goed kan gebruiken, ligt het nu hier.’

‘In onze zaken vertelt de juwelier vaak het verhaal achter een sieraad’, zegt Van den Berg.

‘Nou, ik zou dit verhaal maar achterwege laten’, grinnikt Frans.

‘Dan maken we ervan: armband van een echte Don Juan’, grapt de taxateur.

Het is niet zo dat mensen met een bescheiden inkomen zijn Goudwisselkantoor alleen weten te vinden om afstand te doen van hun goud, zegt directeur Johan de Ruiter. Ook om het aan te schaffen komt de gewone man steeds vaker over de vloer. ‘Klanten met een modaal inkomen die maandelijks twee gouden tientjes kopen in plaats van hun spaargeld op de bank zetten tegen minimale rente. Ze hamsteren grammetjes goud vanuit de overtuiging dat geld straks niks meer waard is. Veel mensen zijn bang dat bedrijven op grote schaal failliet gaan, dat banken zullen omvallen en alles in elkaar stort. Goud daarentegen is al duizenden jaren een betrouwbaar betaalmiddel. Het is gestold vertrouwen.’

Klopt, zegt mevrouw Bunnag in de wachtruimte van het Haagse Goudwisselkantoor aan het Valkenbosplein. Op haar schoot staat haar tas. Ze komt van oorsprong uit Thailand en in haar land wordt geld van oudsher gewantrouwd. De Thaise baht gaat op en neer als een jojo, waardoor de bevolking liever gouden sieraden koopt dan spaart. Mevrouw Bunnag dacht altijd dat de euro wel een betrouwbare munteenheid was, maar sinds de huidige crisis is ze daar niet meer zeker van. ‘Mijn vriendinnen kopen tegenwoordig goud omdat ze bang zijn dat het geld straks niks meer waard is. Ze adviseerden mij hetzelfde te doen.’ Al haar spaargeld heeft ze van de bank gehaald en meegenomen in haar handtas. Geld dat ze jarenlang opzijlegde van het inkomen dat ze verdient als medewerker in het restaurant van een zorghotel.

Het omsmelten van sieraden. Beeld Marie Wanders
Het omsmelten van sieraden.Beeld Marie Wanders

Taxateur Van den Berg haalt haar op uit de wachtkamer. Om zijn hals hangt een koord met alarmknop die met een alarmcentrale verbonden is. In en buiten het pand hangen camera’s met liveview, zodat de politie rechtstreeks kan meekijken in geval van nood. Van den Berg gaat aan zijn bureau zitten. Naast hem, in de vensterbank, staat een grote glazen pot met waardeloze kettingen, armbanden en broches die klanten teleurgesteld bij hem achterlieten. Vaak gaat het om sieraden die ze in het buitenland kochten – vakantiegoud, hij treft het dagelijks. Mevrouw Bunnag neemt tegenover hem plaats achter het plexiglas. ‘Ik wil graag goud aankopen’, zegt ze gespannen. Het is voor het eerst in haar leven dat ze dit doet.

‘Welk bedrag heeft u in gedachten?’

‘Tweeduizend euro, maar het mag ook ietsje meer zijn.’

‘Het is net alsof we bij de slager zitten’, zegt Van den Berg.

Mevrouw Bunnag lacht en ontspant.

‘Ik kan u een plakje goud van 31,1 gram aanbieden. Het ziet eruit als de geheugenkaart in een mobiele telefoon.’ Hij overhandigt haar een zwart stukje plastic.

‘Dat is dun’, zegt ze als het plastic bekijkt. ‘Koop ik 24 karaats? In Thailand is het goud altijd 24 karaats.’

‘Zeker’, zegt de taxateur en hij kijkt op zijn beeldscherm. ‘Het kost 1.800 euro en ligt volgende week klaar. U kunt 10 procent aanbetalen of direct het hele bedrag betalen.’

‘Ik betaal in één keer.’ Ze opent haar handtas en pakt er een stapeltje vijftigeurobiljetten uit. ‘Hou ik nog mooi 200 euro over. Het leven is tegenwoordig al duur genoeg.’

Enkele dagen later wandelt een man op blote voeten en zonder jas een Brabants Goudwisselkantoor binnen. Hij gaat zitten op de bank in de wachtruimte met zijn rugzak naast zich. Een man die zijn baan verloren is? Of een zzp’er die geen opdrachten meer krijgt en nu het horloge van wijlen zijn opa komt verpanden om een paar schoenen te kunnen kopen? Een taxateur in grijs kostuum met stropdas heet de man welkom. Alsof het de gewoonste zaak van de wereld is dat klanten zonder schoeisel hun entree maken, laat de taxateur hem voorgaan naar zijn kantoor en sluit de deur. Na een minuut of twintig komt de man weer tevoorschijn en zegt dat hij best wil praten, mits anoniem.

null Beeld Marie Wanders
Beeld Marie Wanders

‘Ik heb net goud aangekocht’, vertelt de blotevoetenman even later in een nabijgelegen lunchzaak. Hij werkt als zelfstandig programmeur in de automatisering en heeft daarnaast goed verdiend met beleggingen. Een paar jaar geleden begon hij goud aan te kopen ‘om risico’s te spreiden’. ‘Banken staan er belabberd voor, de Deutsche Bank is technisch gezien volgens mij al failliet, en ondertussen draaien de geldpersen overuren. Maar al die miljarden die in de economie worden gepompt zijn niks waard. De dollar is Mickey Mouse-geld. Alleen goud behoudt zijn waarde. De prijs zal alleen maar toenemen.’

Hij slaat zijn benen over elkaar. Hoe het zit met zijn blote voeten? O, dat. Hij is fan van Wim Hof, the iceman, en is in training om beter bestand te zijn tegen de kou voor een sterkere weerstand. Vandaar ook dat hij geen jas draagt. Aan de rugleuning van de stoel bungelt zijn rugzak met daarin het aangekochte goud. Er zijn klanten, vertelde een taxateur van een Goudwisselkantoor, die doodleuk met een baar van een kilo (zo’n 53 duizend euro) in hun tas naar huis gaan. Even later fietst de blotevoetenman met een onbekende hoeveelheid goud de straat uit.

Hij is niet de enige die in een tijd van een dreigende economische crisis meer vertrouwt op de waardevastheid van goud dan van geld. Publicist Willem Middelkoop schreef er meerdere boeken over: Goud en het geheim van geld (2012) onder meer, en The big reset (2014), waarin hij voorspelt dat er rond 2020 een herstart van het wereldwijde financiële systeem zal plaatsvinden waarin goud een prominentere plaats krijgt. De groeiende angst voor de ineenstorting van het financiële systeem wil Middelkoop echter graag temperen. ‘De mens is altijd al bang geweest voor een totale crash. Dat het geld op de spaarrekeningen verdampt en dat er geen bankbiljetten meer uit de geldautomaat komen. Maar het is nooit eerder in de geschiedenis gebeurd dat banken massaal omvielen’, zegt Middelkoop. ‘Daarbij kunnen er in ons monetaire systeem voldoende maatregelen genomen worden om het geld stabiel te houden en financiële rampen te voorkomen.’

Een oudere dame met de handtas stevig tegen de borst geklemd stapt uit een goudkleurige camper die tot Goudwisselkantoor is omgebouwd. Het mobiele kantoor staat tegenover supermarkt de Vomar in Uithoorn. Uit financiële nood heeft ze zojuist een armband verkocht. Achterdochtig kijkt ze om zich heen, niemand weet dat ze hiernaartoe ging. Ze heeft 150 euro voor de armband gekregen. De vrouw heeft het er zichtbaar moeilijk mee. ‘Ik heb lang getwijfeld of ik het wel moest doen’, zegt ze, ‘de armband is nog van mijn moeder geweest. Maar volgende week is mijn man jarig en ik had geen geld voor een cadeau. We leven van een klein pensioen, sparen is er niet meer bij.’ Ze steekt haar hand uit en toont een gouden ring met kleine blauwe steentjes. ‘Deze ring kreeg ik ooit van mijn ouders. Ik zal hem nooit wegdoen.’ Haar hand trilt een beetje. ‘Nee, deze ring verkoop ik nooit. Zelfs niet als ik geen cent meer heb.’

De bij voornaam genoemde klanten kregen op hun verzoek een gefingeerde naam. Hun werkelijke naam is bekend bij de redactie.

Meer over