Film

Het weinig subtiele maar cinematografisch imposante Titane is een manifest voor ongeketende creativiteit ★★★★★

De Franse regisseur is gezegend met een feilloos gevoel voor stijl en timing.

Alexia (Agathe Rousselle) als danser bij een autoshow in Titane. Beeld
Alexia (Agathe Rousselle) als danser bij een autoshow in Titane.

Metalig getik, sissende geluiden, trillende buizen, overal smeerolie: het heeft iets wellustigs hoe de Franse regisseur Julia Ducournau in de openingsscène van haar radicale Gouden Palm-winnaar Titane het onderstel van een rijdende auto filmt. Op de achterbank imiteert de dan 7-jarige Alexia het motorgeluid: in combinatie met de openingsbeelden is het alsof ze zich op een dieper niveau met de auto vereenzelvigt. Klierend wurmt ze zich uit haar gordel, waarmee ze haar vader achter het stuur afleidt en een genadeloze crash veroorzaakt. Haar schedel slaat tegen het raam te pletter.

Flash forward: Alexia overleeft wonderwel, krijgt een plaat van titaan in haar hoofd.

Titaan: een metaal dat onder meer bestendig is tegen hevige temperatuurschommelingen, reden waarom het wordt gebruikt bij het maken van vliegtuigen en raketten. Titanen: reusachtige wezens in de Griekse mythologie. Hemelbestormers.

Alexia wandelt het ziekenhuis uit in een shirt met roze glittereenhoorn en aait de auto voor de deur.

Adèle Guigue als de jonge Alexia in Titane. Beeld
Adèle Guigue als de jonge Alexia in Titane.

Na nog een tijdssprong begint Titane opnieuw. Alexia (Agathe Rousselle) is volwassen, draagt haar haar inmiddels provocerend opgestoken, waardoor het imposante litteken op haar rechterslaap zichtbaar is. Ze danst sensueel tijdens een autoshow, poseert voor de selfiecamera met mannelijke fans. Tijdens het douchen na afloop raakt een sliert haar per ongeluk verstrikt in de tepelpiercing van collega Justine.

Buiten steekt ze een haarspeld door het oor van een opdringerige fan, zo zelfverzekerd en doelgericht dat het nauwelijks de eerste keer kan zijn. Levensbepalender is de daaropvolgende seksscène met een auto, die haar een van de meest unheimische zwangerschappen in de filmhistorie bezorgt – dit klinkt krankzinnig, maar op dit nog altijd vroege moment in de film oogt het redelijk vanzelfsprekend.

Titane wil heel veel zeggen en doet dit op weinig subtiele, maar fysiek en cinematografisch des te imposantere wijze. Noem het een manifest voor ongeketende creativiteit, waaraan juryvoorzitter Spike Lee bij wijze van statement vorige maand bij het filmfestival van Cannes een van ’s werelds belangrijkste filmprijzen toekende, tot verrassing van velen.

Naarmate de film doordendert, ontpopt Alexia zich steeds meer als blanco canvas waaraan naar hartelust betekenis kan worden toegekend. Dat zou in andere, minder compromisloze films wellicht op een zekere stuurloosheid uitdraaien, maar in Titane tuimel je de hele film lang van de ene in de andere verbazing. Als een geestelijk instabiele brandweerman (een smakelijke rol vol zelfspot van de Franse acteur Vincent Lindon) zich over Alexia ontfermt, omdat hij in haar zijn jaren geleden verdwenen zoon herkent, speelt ze het spel mee. Ze maakt een fysieke transformatie door, slaat haar eigen gezicht beurs en zwachtelt haar borsten en groeiende buik in. Man-vrouw, mens-machine: de hokjes lossen op voor de ogen van de kijker, alsof Ducournau het actuele debat over feminisme, masculiniteit, seks, geweld en de invloed van technologie op het menselijk welzijn omarmt én bespot.

Ducournau debuteerde vijf jaar geleden met de sterke kannibalenfilm Raw en rekte ook toen al, in de geest van filmvoorbeeld David Cronenberg, de grenzen van fysieke horror op. Ditmaal valt in de eerste plaats op hoe goed de overvloed aan allegorisch absurdisme in de film op zijn plek valt. De Franse regisseur is gezegend met een feilloos gevoel voor stijl en timing, waar bij wijze van punchline vaak een onverwachte dosis grimmige humor uit voortvloeit. Met Ruben Impens (ook de vaste cameraman van Felix van Groeningen) creëerde ze daarnaast een vrij consequent doorgevoerde videoclipesthetiek vol neonkleuren. Titane is daarmee ook een koortsdroom die popculturele clichés doet kantelen.

De film is inmiddels uitvoerig vergeleken met Cronenbergs Crash, waarin auto’s ook worden geseksualiseerd, en met Shinya Tsukamoto’s cultklassieker Tetsuo, waarin een man in een machine verandert. Die vergelijkingen zijn logisch, maar ze raken slechts aan een fractie van wat dit monster van een film te bieden heeft.

Titane

Horror

★★★★★

Regie Julia Ducournau

Met Agathe Rousselle, Vincent Lindon, Garance Marillier, Bertrand Bonello.

108 min., in 45 zalen.

Meer over