PicsFloortje Smit

Het stemt verdrietig dat actrice Adèle Haenel haar feministische strijd in de filmwereld opgeeft

Adèle Haenel in 2019.  Beeld WireImage
Adèle Haenel in 2019.Beeld WireImage

In de rubriek Pics werpt filmrecensent Floortje Smit haar blik op de hedendaagse beeldcultuur.

Floortje Smit

Aanvankelijk leek het Adèle Haenel een geestig project, de nieuwe ruimtekomedie van regisseur Bruno Dumont. De Franse actrice uit Portrait de la jeune fille en feu zou ‘een soort Luke Skywalker’ gaan spelen. Maar toen ze het script las, vertelde ze deze week aan het Duitse tijdschrift FAQ, vond ze het helemaal niet grappig. ‘Achter die lollige façade school een duistere, seksistische en racistische wereld. Het script zat vol met grappen over cancel culture en seksueel geweld.’ Ze probeerde met Dumont te praten, maar dat lukte niet. ‘Ik wilde graag geloven, voor de zóveelste keer, dat het onopzettelijk was. Maar het bleek de bedoeling: de minachting voor en het belachelijk maken van mensen in een zwakke positie.’

Voor Haenel is het niet verrassend dat de filmindustrie ‘reactionair, racistisch en patriarchaal’ is. Al jaren probeert ze er iets aan te doen. Ze weigert eendimensionale vrouwenrollen en probeert zo de manier waarop vrouwen geportretteerd worden te veranderen. Het leverde haar een prachtig cv op, vol intrigerende personages. Toen de voor verkrachting beschuldigde Roman Polanski een Ceasar won in 2020, de meest prestigieuze filmprijs van Frankrijk, verliet ze met een aantal actrices uit protest de zaal. ‘Het eren van Polanski is als spugen in het gezicht van alle slachtoffers.’

Dat actrices het niet meer pikken stemt hoopvol, want dan verandert er misschien iets. Jacqueline Blom wil in ieder geval dat volgende generaties actrices het beter krijgen dan zij, vertelde ze onlangs in het Volkskrant Magazine. Ze is een van de oprichters van het platform Point of View, dat het representatieprobleem nu eens goed in kaart moet brengen. Ook maakt ze de podcast De bitch en de hoer, waarin ze problematische stereotypen benoemt en aantoont hoe bekaaid actrices er vanaf komen in film en theater, vergeleken met hun mannelijke collega’s. Die verhalen zijn nodig – je gaat het pas zien als je het doorhebt, om Johan Cruijff te citeren.

Voor Haenel was het project van Dumont de druppel die de emmer deed overlopen. Ze is gestopt met acteren, zei ze. Ze ziet geen enkele verandering in het systeem en weigert een ‘excuusfeministe’ te zijn naar wie mensen kunnen wijzen als ze willen aantonen dat het beter gaat.

Doen we dat met actrices die hun mond open trekken? Als een 33-jarige, zo talentvolle actrice zo bitter teleurgesteld is, is dat iets om voor te waken.