Het regent treinen en boten op IJburg

Hoe een Nederlandse student natuurwetenschappen met zijn eigen special effects in Hollywood belandde. De sciencefictionfilm Kill Switch van Tim Smit gaat deze week in première.

Bor Beekman
Kill Switch, de sciencefictionfilm van Tim Smit. Beeld .
Kill Switch, de sciencefictionfilm van Tim Smit.Beeld .

Het regent treinen en boten op IJburg in de internationale sciencefictionspeelfilm Kill Switch, die deze week uitgaat in de Nederlandse bioscoop. Realistisch en verwoestend ploffen ze vanuit de lucht neer in de Amsterdamse vinexwijk. Het is geen statement, bezweert regisseur en visuele-effectenmaker Tim Smit (32). 'Helemaal niet. Ik zocht gewoon een plek buiten het centrum, waar de huizen wat moderner zijn: het speelt in de toekomst.'

Hij filmde ook in het centrum van de hoofdstad, dat in Kill Switch is geëvacueerd. Op een paar milieuterroristen na, die worden opgejaagd door insectachtige reuzendrones. Het moest er 'dystopisch' uitzien: rommelig en verlaten. Dus draaiden Smit en zijn crew de scènes in hartje Amsterdam op de hele vroege ochtend na de Gay Parade. 'Rond vijf uur werd het licht. Je kreeg de art direction cadeau: overal meuk op straat. Af en toe liep er ergens in de verte nog een dronken Engelsman door het beeld. Maar die kon ik later digitaal wegpoetsen.'

Waarom het in die nabije toekomst treinen en boten regent? Een onverwacht bijeffect, dat optreedt zodra een hypermoderne energietoren erin slaagt 'schone energie' op te wekken uit een parallelle wereld; er wordt meer meegezogen dan verwacht. 'Ik loop richting de abnormaliteit', zegt de held, die de sluizen tussen twee werelden moet dichten. De dialoog en de prestatie van de cast zullen Kill Switch geen prijzen opleveren: deze film kijk je voor de effecten.

'Anomalieën of abnormaliteiten komen voor in de theoretische natuurkunde', zegt Smit, zelf afgestudeerd natuurwetenschapper. 'En de wereld in deze film staat bol van dat soort abnormaliteiten, er gebeuren allerlei dingen die niet kloppen.' In zijn originele scriptidee werden de onderliggende natuurkundige theorieën nadrukkelijker benoemd dan in de filmversie. 'De mensen die er geld in wilden investeren zeiden: het lijkt net een natuurkundeles. Terechte kritiek, dus toen hebben we het verhaal iets versimpeld.'

Die mensen met wie Smit in zee ging zijn Amerikanen. Kill Switch is op afstand geproduceerd door FilmNation, tevens een van de partijen achter Denis Villeneuve's kolossale blockbuster Arrival (2016). Ze staken ongeveer een half miljoen euro in de lowbudgetproductie, die deze maand ook nog eens uitkomt in bioscopen in tien Amerikaanse steden.

null Beeld Esther Rieken
Beeld Esther Rieken

Tim Smit

Negen minuten sciencefiction, gewoon op de hoek op een parkeerplaats achter de Albert Heijn in Nijmegen, waar ineens de wereld leek te vergaan. Dat was What's in the Box? van de toenmalige student natuurwetenschappen Tim Smit. Vrijgegeven op YouTube in 2009, zonder uitleg, werd het filmpje al snel een mondiale hit. Acht jaar later is er Smits Amerikaans-Nederlandse speelfilmdebuut Kill Switch, met daarin wederom een raadselachtige kubus die de wereld kan redden.

Kill Switch ontstond nadat Smit, toen nog student, in 2009 zijn zelfgemaakte filmpje What's in the Box? online had geplaatst. Twee, drie miljoen kijkers vanuit de hele wereld zagen op YouTube hoe een parkeerplaats aan de Daalseweg te Nijmegen overging in een overtuigend sf-decor. Hollywood hing aan de lijn. Studio's als Warner en Paramount, producenten en agenten nodigden de Nijmeegse student en autodidact-computeranimator uit op gesprek. Het leek makkelijk te gaan. 'Ik wist niets van de filmwereld, toen. Dat ik What's in the Box? in first-person-shooterstijl opnam (gefilmd zoals een videogame, vanuit het perspectief van de speler, red.), is omdat ik een ode aan videogames wilde maken, maar óók omdat ik helemaal geen acteurs kende.'

Na de eerste euforie over de belangstelling vanuit Hollywood werd het lastiger, zegt Smit. 'Die gesprekken in Amerika gaven me het idee dat ik het ijzer nú moest smeden, maar tegelijk wilde ik ook grip houden op mijn originele idee. Ik koos eerst voor een producent, maar toen onze ideeën te ver uiteen liepen, zijn we weer uit elkaar gegaan. Dan ben je een paar jaar verder. Ik leerde er wel van.'

In afwachting van zijn eigen speelfilmdebuut maakte Smit vanuit zijn Nijmeegse woning ook alle virtuele effecten voor een Britse lowbudgetsciencefictionfilm, Last Passenger uit 2013. Aanbiedingen van bedrijven om aan grote Hollywoodproducties te werken, sloeg hij af. 'Dan ben je onderdeel van een grote machine en werk je misschien aan één explosie in een film als Iron Man. Dan liever een lowbudgetfilm waarbij ik van A tot Z betrokken ben.'

Kill Switch (***)

De special effects zijn indrukwekkend, maar het verhaal wordt al vrij snel onnavolgbaar. Het is jammer dat die inventieve Tim Smit alle moeite net in deze tegenvallende film heeft gestopt. Lees hier de volledige recensie.

In 2014 was er groen licht voor de opnamen. Er waren wat internationale acteurs gestrikt: de Brit Dan Stevens (Downton Abbey, Beauty and the Beast) en het Franse Bondmeisje Bérénice Marlohe (Skyfall). En regisseur Smit kreeg het krappe aantal van achttien draaidagen toegewezen. Daar dient wel het onwaarschijnlijke aantal manuren van animator Smit zelf bij te worden opgeteld, die thuis achter zijn drie computers anderhalf jaar lang zevendaagse werkweken vulde, van tien tot vijftien uur per dag. Tot hij overspannen raakte. 'Het sloeg nergens op: mijn bed stond in dezelfde kamer, het verschil tussen dag en nacht viel weg, ik werd prikkelbaar.'

Zondag mag je niet meer werken, verordonneerde de Amerikaanse producent. 'Maar ja: ze zeurden ook dat de film maar niet afkwam. Ik heb een flipperkast gekocht, die hielp me ontspannen. Geen spijt hoor, verder. Ik wilde dit gewoon héél graag.'

Meer over