Het post-'9/11' verhaal is ver te zoeken

Onlangs verruilde Diana Stigter haar krappe galerieruimte in de Hazenstraat voor een groter onderkomen op een steenworp afstand. In deze nieuwe ruimte op de hoek van de Elandsstraat huisde voorheen galerie Serieuze Zaken, die wegens de fenomenale reden 'te succesvol' door eigenaar Rob Malasch werd opgedoekt....

Xandra de Jongh

In de eerste expositie op het nieuwe adres benut Stigter de ruimte meteen optimaal voor de grote werken van Alisa Margolis. De Amerikaanse Margolis, die in 2003 afstudeerde aan De Ateliers, schildert donkere doeken vol met uitbundige bloemen, geïnspireerd op de Hollandse bloemstillevens uit de 17de eeuw. In de Gouden Eeuw werd een dergelijk genre nog verbonden met het vanitasthema, maar anno 2005 wordt het werk van Margolis onder de noemer 'gothic' geschaard. Een term die verwijst naar zogenaamde transgressieve, gewelddadige, door heavy metal muziek beïnvloedde kunst. In Amerika wordt inmiddels al gesproken over post-9/11 of post-Columbine esthetiek. In gewone woorden betekent dat zoveel dat ook kunstenaars in deze tijden van mondiaal terrorisme, al dan niet gepleegd door middelbare scholieren, de wereld wat somberder bekijken. De post-9/11 esthetiek is dus eigenlijk gewoon de eigentijdse variant op het aloude kunsthistorische thema van de vergankelijkheid .

Daarmee zijn we in het geval van Margolis weer terug bij het 17de-eeuwse Hollandse bloemstilleven. Wel zo overzichtelijk ook, want goed beschouwd is dat hele post-9/11 verhaal in haar weelderige en decadente schilderijen even ver te zoeken als in het werk van de eerste de beste 17de-eeuwse bloemenschilder. Daarmee is niet gezegd dat de schilderijen van de Amerikaanse geen eigentijdse signatuur bezitten. Al was het alleen al vanwege de forse afmetingen van de doeken. Een formaat dat zich weinig laat vergelijken met de economische, handzame doekjes van een paar eeuwen terug .

Margolis bouwt haar doeken op vanuit een donkere achtergrond, variërend van een hoogglanzend zwart tot donkergroen, naar een bruisende voorgrond van bloemen in felle en lichte kleuren als azuurblauw, oranje, roze en lichtgroen. Soms zijn de bloemen uiterst gedetailleerd, soms zijn het wazige vormen die niet meer dan een vluchtige associatie aan een bloem oproepen. Het geheel roept een sfeer op van een optisch vervormde onderwaterwereld. Iets dat nog eens wordt versterkt door de sponsachtige vormen die in de schilderijen opduiken. De vormen, die het patroon van een uitvergrote vingerafdruk lijken te bezitten, doen de ene keer denken aan kwallen, elders ontpoppen ze zich al een enorme octopus die zijn tentakels over het doek verspreidt.

Knap geschilderd, verleidelijk, esthetisch, dat zijn de doeken zeker. Maar er ontbreekt tegelijkertijd een bepaalde prikkel, een bepaalde spanning. Daardoor slaat de balans, net als bij de traditionele bloemstillevens het geval was, eigenlijk te veel over naar het decoratieve. Dat is jammer, want zo ontstijgen de werken van Margolis uiteindelijk nauwelijks de 17de-eeuwse inspiratiebron waaruit ze zijn ontstaan.


Theory of everything, werk van Alisa Margolis, t/m 14 mei. Amsterdam, Galerie Diana Stigter (Elandsstraat 90). Geopend:wo t/m za 12-18u eerste zo v/d maand 14-17u. Tel. 020-6242361 (www.dianastigter.nl).

Meer over