Het kunstenaarsschap van Nick Cave wordt gevormd door herinneringen

Veel popiconen hebben hun belangrijkste werk nu wel gemaakt, maar Nick Cave blijft zichzelf verbeteren. Een fotoboek over zijn 35-jarige carrière toont een noeste werker die steeds beter in zijn vel zit.

Gijsbert Kamer
Cave en de Australische muzikant Anita Lane in Londen, 16 september 1983. Beeld Bleddyn Butcher
Cave en de Australische muzikant Anita Lane in Londen, 16 september 1983.Beeld Bleddyn Butcher

In de documentaire 20,000 Days on Earth wordt aan Nick Cave de vraag gesteld wat zijn grootste angst is. Geheugenverlies, antwoordt de inmiddels 57-jarige rockzanger. Herinneringen zijn bepalend voor wie je bent, voegt hij eraan toe. Zijn kunstenaarschap wordt er door gevormd.

Dat kunstenaarschap van Nick Cave heeft de afgelopen vijfendertig jaar een imposante omvang gekregen. Van weinig muzikanten kun je zeggen dat ze zich na drie decennia nog altijd verbeteren, laat staan dat je verwacht dat hun beste werk misschien nog moet komen. Veel grootheden in de popmuziek, zoals de ook door Cave bewonderde Bob Dylan, Leonard Cohen en Tom Waits maken nog altijd bijzondere platen, maar hun beste werk, dat ligt achter hen. Ze hebben hun punt jaren geleden gemaakt, de rest is mooi meegenomen.

Vrouwelijk naakt

'We zien de in de jaren tachtig naar Engeland verkaste Australiër wakker worden in zijn villa, om zich per Jaguar naar zijn psychiater te spoeden, om daar zijn relatie tot zijn vader en vrouwelijk naakt te laten analyseren.'

Filmrecensent Bor Beekman over 20,000 Days on Earth in de Volkskrant van 30 oktober 2014

Kunstenaar

Bij Nick Cave ligt dat anders. Van een woest schreeuwende, vaak angstaanjagende punkrocker groeide hij uit tot een veelzijdig kunstenaar. Zijn zang werd beter, hij ging beter schrijven en besteedde steeds meer zorg aan zijn composities.

Hij schreef het filmscenario voor The Proposition (2005) waarvoor hij ook de muziek componeerde en publiceerde twee goed ontvangen romans, And the Ass Saw the Angel (1989) en The Death of Bunny Munro (2009).

Nick Cave is langzaam uitgegroeid tot een van de meest begenadigde artiesten in de rock-'n-roll. Zijn recentste album, Push The Sky Away, en de daaropvolgende concerten leverden hem vorig jaar de beste kritieken uit zijn loopbaan op.

20,000 Days On Earth

Terwijl Cave werkte aan deze plaat, was hij ook betrokken bij de nu op dvd verschenen documentaire 20,000 Days On Earth. Een zeer gestileerde film waarin alles volledig gescript is, niks 'echt' is zoals je dat van een documentaire verwacht. De film is een fictief verslag van de twintigduizendste dag in Cave's leven. We zien hem om zeven uur opstaan, naar zijn werk gaan (Cave heeft al jaren een kantoor in Brighton), bandleden ontmoeten, repeteren en door de nacht rijden met in zijn auto collega's en vrienden als Kylie Minogue en de Duitse muzikant Blixa Bargeld, met wie hij intieme gesprekken voert.

Het decor is nep, maar de gesprekken zijn echt. Je krijgt als kijker werkelijk een kijkje in zijn kunstenaarsschap, je voelt hoe zijn vriendschap met violist Warren Ellis - sinds jaren het belangrijkste bandlid in Cave's Bad Seeds - essentieel is in het scheppingsproces.

Links: Cave en de Australische muzikant Anita Lane in Londen, 16 september 1983. Daarnaast: Cave in de Garden Studio's in Londen, 21 september 1983. Beeld Bleddyn Butcher
Links: Cave en de Australische muzikant Anita Lane in Londen, 16 september 1983. Daarnaast: Cave in de Garden Studio's in Londen, 21 september 1983.Beeld Bleddyn Butcher

Fotoboek

Maar hoe Cave ook zweert bij het belang van herinneringen, veel uit zijn eigen verleden krijgen we niet te zien. Daarvoor kunnen we terecht bij het gelijktijdig verschenen fotoboek van Bleddyn Butcher: A Little History - Nick Cave & Cohorts, 1981-2013. Butcher kreeg Cave voor het eerst voor zijn lens in 1981, toen hij nog frontman was van de roemruchte Birthday Party. Butcher werkte in de jaren tachtig voor het Britse popweekblad New Musical Express en ontwikkelde een band met de net als hijzelf in Australië gewortelde Cave.

Cave trok met zijn Birthday Party in 1980 naar Londen waar de band al snel een cultstatus opbouwde. Furieuze punkrock vermengd met intens schreeuwerige blues, gespeeld door wildemannen die iets gevaarlijks uitstraalden.

De woede, het getormenteerde en toch ook de chaos op het podium tijdens concerten van de Birthday Party, wist Butcher met zijn lens te betrappen. Een beetje smalend vertelt Cave in de documentaire dat de Birthday Party destijds door promotors aan de man werd gebracht als 'de gewelddadigste liveband op aarde' wat nogal veel op relletjes belust tuig aantrok.

Eigenlijk viel het allemaal wel mee, lijkt hij te zeggen. Maar daarmee doet hij zichzelf toch te kort. Cave en 'cohorts' zoals Butcher ze noemt, straalden echt gevaar uit, in de vroege jaren tachtig. Meer dan de nog geformatteerde punkmuziek uit die tijd. Je wist nooit hoe het daar op het podium en in de zaal afliep. Gitarist Rowland S. Howard en bassist Tracy Pew oogden bepaald niet gezellig, oogcontact kon je maar beter vermijden.

Gemoedelijk

Je ziet, nadat de Birthday Party in 1983 uit elkaar was gegaan, de sfeer op de foto's gemoedelijker worden, en Cave langzaam meer van zichzelf blootgeven voor Butchers lens. De heroïnejunk die hij in de jaren tachtig was, toen hij in Berlijn werkte aan zijn eerste roman, ontspant steeds meer. De paranoïde angst in zijn ogen ontdooit, Cave begint te lachen en lijkt met de jaren beter in zijn vel te gaan zitten.

Iets dat zich vertaalt naar zijn muziek, die steeds meer variatie kent. Mooie, pastorale pianoballades gaan meer tot zijn metier behoren. Naast schreeuwen leert Cave fluisteren en doet in zijn teksten een nieuw fenomeen zijn intrede: humor.

Het grappige is dat het gelaat van Cave eigenlijk niet zoveel is veranderd in die pakweg vijfendertig jaar. Dezelfde jongenskop, een beetje een babyface zelfs, kijkt ook nu nog de lens van Butcher in. De blik is alleen meer ontspannen. De demonen lijken verbannen uit Cave's lichaam. Waar muziek maken ooit bijna een vorm van exorcisme was, is het voor Cave nu een veredeld soort ambacht. Hij staat om zeven uur op en gaat naar kantoor, werkend aan een oeuvre dat nog lang niet voltooid lijkt en met de jaren alleen maar aan zeggingskracht lijkt te winnen.

Iain Forsyth en Jane Pollard: Nick Cave - 20,000 Days On Earth. Pulse/BFI (dvd/Blu-ray)

Bleddyn Butcher: A Little History - Nick Cave & Cohorts, 1981 - 2013. Allen & Unwin

null Beeld geen
Beeld geen
Meer over