TIP

Het klassieke gotische horrorverhaal ‘Der Freischütz’ wordt een psychologische thriller

Avondklok? De Volkskrant weet raad voor de stille uren. Kijk de opera Der Freischütz.

Scènebeeld uit Der Freischütz in de regie van Dmitri Tcherniakov. Beeld Wilfried Hösl
Scènebeeld uit Der Freischütz in de regie van Dmitri Tcherniakov.Beeld Wilfried Hösl

Aan het begin van de 19de eeuw werden Duitstalige opera’s in Duitsland als tweederangs beschouwd ten opzichte van Italiaanse opera’s. Dat veranderde in 1821 met Der Freischütz van Carl Maria von Weber. Het griezelverhaal met het mythische Duitse bos als achtergrond werd een kolossaal succes en geldt als de prototypische Duitse romantische opera.

Tegenwoordig kom je de opera zelden buiten Duitsland tegen. Aan de onmiddellijk aansprekende muziek ligt het niet—de ouverture en het jagerskoor met hoorngeschal zijn zelfs geliefde concertstukken. En wie zou niet willen weten hoe het afloopt met Max, die, op zoek naar liefde en succes, zijn ziel aan de duivel dreigt te verspelen? Het is een universeel gegeven, getuige deze nieuwe productie van de Beierse Staatsopera in München, die gratis online is te zien.

Regisseur Dmitri Tcherniakov verandert het gotische horrorverhaal in een geslaagde psychothriller. De plattenlandsbewoners worden hedendaagse zakenlieden. ‘Freischütz’ betekent zoiets als toverschutter. Om te mogen trouwen met Agathe en haar vader op te volgen als boswachter moet Max, een wat argeloze jager, een schietcompetitie winnen. Zijn jachtgezel Kaspar weet hoe hij toverkogels kan krijgen waarmee je altijd raak schiet.

Om middernacht, in een kloof diep in het bos, roept Kaspar een demonische verschijning op, Samiel. De toverkogels worden gegoten. Het mengsel bevat naast andere ingrediënten gemalen kerkglasscherven en het linkeroog van een lynx. Deze bloedstollende bezwering, bekend als de Wolfsschluchtszene, is een hoogtepunt van het 19de-eeuwse repertoire en heeft menig andere muzikale heksensabbat geïnspireerd, zoals het slotdeel van de Symphonie fantastique van Berlioz.

Modern cynisme

Vanuit München geen bossen, jagers en demonen, maar wandpanelen van kersenhout en een verziekte bedrijfscultuur. Max is een ambitieuze middenmanager. De vader van Agathe, de romige sopraan Golda Schultz, is zijn despotische baas en Kaspar een ongure collega, het type psychopathische ex-commando. Om zijn geschiktheid te bewijzen moet Max vanuit het kantoorgebouw voetgangers op straat doodschieten. Ongeloofwaardig? Met Tcherniakov moet je altijd afwachten. Als je denkt dat je alles begrijpt, onthult hij nog een laagje bedrog en manipulatie.

Dankzij de fenomenale bas-bariton Kyle Ketelsen als Kaspar blijft de spookscène ook zonder duivelse hulptroepen huiveringwekkend. In de opera komt alles uiteindelijk goed, maar niet volgens Tcherniakov. Modern cynisme, zou je denken. In feite kiest hij voor het slot van het verhaal waarop de opera is gebaseerd. Daarin eist de duivel wel zijn gruwelijke prijs op.

Gratis t/m 15/3 op operlive.de/freischuetz/

Meer over