Het is weer smachten naar de jaarhoroscoop

Komende week liggen ze weer in de schappen, de dikke vrouwenglossy’s met de jaarhoroscoop voor 2009.

Eind jaren tachtig en begin jaren negentig beleefden mensen van het sterrenbeeld Waterman een zwarte periode. In de horoscoop van het weekblad Libelle werd hen elke week opnieuw allerlei gruwelijks voorspeld. Ruzie in de familie, gedoe op het werk, getob in de liefde, het was kommer en kwel en het hield maar niet op.

Astrologie is ontstaan in Mesopotamië (het ‘tweestromenland’ tussen de Tigris en de Eufraat, ongeveer waar nu Irak is). Het is de studie van het verband tussen mensen, sterren en planeten. Astrologen gaan ervan uit dat de stand van de planeten op het moment van iemands geboorte iets zegt over zijn karakter. Wetenschappelijk bewijs voor die aanname is nog nooit gevonden.

Hoe oud astrologie is, is niet precies bekend. Er bestaat een kleitabletje uit de 5de eeuw voor Christus, dat de stand van de planeten weergeeft (opgetekend in spijkerschrift) bij de geboorte van een jongen. De astrologie werd in de eeuwen erna vermengd met onder meer de elementenleer van de filosoof Empedocles (die de elementen lucht, water, aarde en vuur onderscheidde), de kosmologie van Plato en Aristoteles en de stoïcijnse filosofie.

Na de val van het West-Romeinse Rijk bleef de astrologie in Byzantium bestaan. Het geloof erin werd overgenomen door de Arabieren en vanaf 1100 na Christus werd de astrologie vanuit de Arabische cultuur opnieuw Europa ingevoerd.

Na de Tweede Wereldoorlog nam de belangstelling voor astrologie in West-Europa enorm toe; met name voor de stroming die als ‘psychologische astrologie’ wordt aangeduid. Sinds die tijd staan horoscopen in veel dag- en weekbladen. Ze zijn vooral populair onder vrouwelijke lezers. ]]>De sterren konden er niks aan doen. Het lag aan journaliste Liddie Austin, destijds de Libelle-redacteur die de wekelijkse horoscooprubriek bewerkte. ‘Een chique astroloog uit Amsterdam-Zuid zond ons eens per kwartaal zijn voorspellingen, op dunne velletjes luchtpostpapier, en ik moest dat inkorten. Nu had ik in die tijd een ongelukkige liefdesgeschiedenis met een bezette Waterman, dus als er stond ‘het gaat deze week héél goed met uw vaste verkering’ schrapte ik dat natuurlijk meteen. En verder liet ik alle leuke dingen weg. Net goed voor die lul.’

Zelfplagiaat
De astroloog in kwestie schreef ook voor het Parool. Op een dag kreeg de hoofdredactie van Libelle een brief van een lezeres die jarenlang in haar portemonnee de jaarhoroscoop van 1968 uit die krant had bewaard. Hij bleek letterlijk overeen te komen met de jaarhoroscoop die in 1988 in Libelle stond. Austin: ‘Pure zelfplagiaat. Er kwam een klein relletje van, maar de man is niet ontslagen. En ik kwam nog jarenlang op dat luchtpostpapier zinnetjes tegen waarvan ik zeker wist dat ik ze al eerder had gelezen.’

Deze week verschijnen de verse nummers van de vrouwenmaandbladen, met daarin de uitgebreide jaarhoroscopen voor 2009. Het is een vaste traditie, in de jaren tachtig ingezet door Elegance. Nog altijd geniet de jaarhoroscoop van Elegance onder een brede groep glossylezers faam als ‘de enige echte’, de moeder aller jaarhoroscopen.

Een kwestie van kloppen, van intelligent opschrijven, en vooral van casting, zegt chef redactie Jolanda van der Ploeg. ‘Twintig jaar geleden hadden we Marieke Geerligs, een Nederlandse astrologe. Die was heel goed. Dankzij haar bouwden we een naam op en besloten we het januarinummer voortaan in een hogere oplage uit te brengen.

‘Toen Geerligs stopte, vroegen we haar of ze zelf een opvolgster wilde aanwijzen. Dat werd een Australische astrologe die in New York woonde: Athena Starwoman. Jawel, ze bestond echt, ondanks die naam. Ik ben zelf een keer bij haar in New York op bezoek geweest. Athena Starwoman is inmiddels overleden, haar opvolgster is Kylie Rothero, iemand die door Athena Starwoman is opgeleid. Die doet het nu vier jaar.’

Echte astrologen
Tijdschrifthoroscopen worden tegenwoordig vrijwel allemaal geschreven door echte astrologen, is de overtuiging van astrologe Marjolijn de Jong (62). ‘Er zijn ook meer dan genoeg goeie astrologen. Duizenden mensen zijn ermee bezig.’ Onder haar eigen naam schrijft De Jong al zeventien jaar voorspellingen voor het weekblad Margriet.

Verder werkt ze voor Eigen Huis en Interieur en voor Nouveau, waar ze zich bedient van het pseudoniem Antonia de Cima. De Cima is Portugees voor ‘uit de hemel’ – De Jong woont in Portugal, vandaar. Ze gebruikt dat pseudoniem ook voor haar hondenhoroscoop in Wraf, ‘lifestylemagazine voor baasjes’. Wraf is een beetje een grapje, zegt De Jong, al pakt ze het wel serieus aan. Zo schrijft ze deze maand over de hond die geboren is onder het teken Schorpioen: ‘Als je iemand iets betaald wilt zetten, kun je behoorlijk fel zijn. Dat geeft soms een vertekend beeld van je karakter.’

Marjolijn de Jong rolde bij toeval het vak in. ‘Ik ben een heel nuchter mens en ik zat vroeger gewoon in de mode.’ Een vriendin nam haar mee naar een cursus astrologie. Ze ging fanatiek aan het leren en probeerde haar kennis uit op de klanten van haar boetiek. ‘Ik weet nog dat ik bij de tiende les uitriep: ‘Maar je kunt in die sterren dus alles gewoon opzoeken!’ ‘Ja’, zei de docente. Toen besloot ik er mijn beroep van te maken.

‘Astrologie is natuurlijk niks nieuws, mensen hebben al eeuwen geleden ontdekt dat het geen feestverlichting is wat daarboven allemaal zo leuk staat te stralen. Ze zagen: als de maan daar staat, is het op aarde eb; staat ie daar, dan is het vloed. En zo hebben ook de planeten invloed op wat op aarde gebeurt. Astrologie is een taal. Je moet de grammatica snappen, anders kun je er niks mee.

Psychologie
‘En verder komt er veel psychologie bij kijken. Dat vind ik ook het leuke eraan. Ik geef geen oplossingen, maar ik probeer inzicht te geven. Ik zeg niet: jij krijgt donderdag een nat pak, ik zeg: er komen buien, en dan is het aan jou of je een paraplu opsteekt. Bij wijze van spreken.’

Natuurlijk: iedereen weet heus wel dat er geen twaalf soorten mensen bestaan, en dat een horoscooprubriek in die zin betrekkelijk is, zegt De Jong. Toch vindt ze dat ze in de 70 woorden per teken die ze wekelijks mag voltikken, best iets kan zeggen. ‘Elk sterrenbeeld heeft wel bepaalde grote lijnen, die je terugziet in de eigenschappen van iemand die onder dat teken is geboren.

‘Als je vervolgens naar de stand van de planeten kijkt, zie je onder welke invloeden hij staat en waarom hij doet zoals hij doet, waarom hij onzeker is of woede voelt. Waardoor je veel milder wordt in je oordeel over die persoon.

‘Een persoonlijke horoscoop is natuurlijk veel gedetailleerder dan een rubriek in een blad, maar je kunt heel goed elke week iets zinnigs zeggen. Al denkt niet iedereen daar zo over. Vraag het Karen Hamaker maar eens, dat is de beste astrologe van Nederland. Die moet er niks van hebben.’

Astrologische praktijk
Karen Hamaker (56) begon na haar doctoraal Planologie een astrologische praktijk. Ze richtte een beroepsopleiding op (Achernar) en een tijdschrift (Symbolon), schreef tientallen boeken over astrologie en moet van horoscopen in bladen inderdaad niets hebben. ‘Als ik het even heel boud zeg: het is voor het overgrote deel klinkklare onzin. Een farce.’

‘Het is volslagen onmogelijk om voor eentwaalfde deel van de mensheid de toekomst te voorspellen. Het enige wat horoscopen in bladen doen, is de astrologie in een verkeerd daglicht zetten. Het doet veel kwaad, het is funest voor de beeldvorming; door die rubriekjes blijft iedereen maar denken dat astrologie over voorspellingen gaat.

‘En er is geen enkel tegengeluid. Astrologie is als vakgebied ook niet erkend; iedereen die een boekje heeft gelezen, mag zich astroloog noemen.’

De enige horoscoop die je serieus kunt nemen, is een persoonlijke horoscoop, vindt Hamaker. ‘En die gaat niet over voorspellingen, maar over het ontwikkelingspotentieel van mensen.’

Ze wijst op de planeet Pluto, die afgelopen november een nieuw teken is ingegaan: dat van de Steenbok. Hamaker: ‘Mensen die aan het begin van het teken Steenbok geboren zijn, merken nú dat Pluto actief is. Maar zit je halverwege, of aan het eind, dan heb je nog niks in de gaten. De horoscooprubrieken worden gevreten door het publiek, maar ze hangen van foefjes en handigheden aan elkaar.’

Een paar jaar geleden probeerde Hamaker een andersoortige astrologierubriek te maken, voor Elegance. Met algemene dingen erin: hoe kijkt een Leeuw aan tegen de liefde? Hoe zit het met huizen, met elementen, wat is de rol van de ascendant?

Hamaker: ‘Maar de lezers begonnen smekende brieven te schrijven, waar de voorspellingen toch bleven. Dus na een aflevering of vier hield ik ermee op en kwam er weer een gewone rubriek. Gooi voorspellingen in je blad, en de oplage vliegt omhoog. Het is heel treurig.’

\N Beeld
\N
\N Beeld
\N
Meer over