Film

Het impressionistische The Photograph laat zich meesleuren door de geest van Harlem ★★★☆☆

De documentaire draait niet zozeer om de grootvader van cineast De Jesus als wel om de man die diens fotoportret maakte.

The Photograph  Beeld
The Photograph

Het begin van The Photograph zet je makkelijk op het verkeerde been. De in Curaçao geboren cineast Sherman De Jesus arriveert in New York voor een portret van grootvader Juan. Een zeevaarder die De Jesus (73) nooit heeft gekend: het enige wat hij van zijn opa heeft, is een beduimelde, antieke portretfoto, met een adres in Harlem achterop.

Dat adres vormt het vertrekpunt voor de documentaire, waarin niet alleen De Jesus maar ook zijn grootvader aan het woord komt. ‘Ik liep door de straten van Harlem en heb alles gezien’, lijkt hij vanuit het hiernamaals te zeggen, bij monde van de begin dit jaar overleden acteur Frank Sheppard. ‘Je hebt niets in Harlem gezien, niets’, antwoordt De Jesus, vrij citerend uit Hiroshima mon amour (1962) van Alain Resnais: nog een film die de werkelijkheid wil vatten door het verleden na te jagen.

Alleen: het impressionistische The Photograph draait niet zozeer om De Jesus’ grootvader als wel om de man die diens fotoportret maakte. Op het adres in Harlem zat ooit de studio van de Afro-Amerikaanse fotograaf James Augustus Van Der Zee (1886-1983), die legendarisch werd met zijn stijlvolle, voor die tijd ongewoon respectvolle portretten van zwarte New Yorkers – onder wie De Jesus’ grootvader. Later portretteerde Van der Zee ook iconen als Muhammad Ali en Jean-Michel Basquiat.

Niet vreemd dus, dat The Photograph zich graag door deze belangwekkende, flamboyante figuur laat afleiden. En anders wel door kunstkenners en historici, door hedendaagse fotografen die bij Van der Zee inspiratie vonden en door diens nog levende weduwe Donna Mussenden.

De film wordt zo wel nogal richtingloos. Wanneer De Jesus rondsnuffelt in de garagebox waar Mussenden Van der Zees studio-attributen heeft opgeslagen, vraag je je af waar het verhaal van zijn opa gebleven is. Het wordt er niet helderder op wanneer De Jesus zich ook door de geest en geschiedenis van Harlem zelf laat meesleuren, en door de gentrificatie die het stadsdeel van zijn eigenheid dreigt te beroven.

Het is alsof De Jesus ter plekke zo verliefd is geworden op de buurt, zijn vroegere en huidige bewoners, dat er voor de film niets anders op zat dan zich aan die verrukking aan te passen. Als toeschouwer kun je je dan ook maar beter laten inpakken door alle spontane indrukken. Dan slaat De Jesus’ verliefdheid vanzelf op je over en kun je alleen maar vertederd toekijken hoe hij zich een typisch Harlem-kapsel laat aanmeten. ‘U ziet er sowieso uit als iemand die hier hoort’, zegt de kapper. ‘Ja’, beaamt De Jesus, ‘ik voel me hier erg thuis.’

The Photograph

Documentaire

★★★☆☆

Regie Sherman de Jesus.

95 min., in 28 zalen en vanaf 14/10 te zien op Picl.

Meer over