REPORTAGE

Het harmoniemodel

Binnenkort verschijnt de nieuwe plaat van The Common Linnets, opgenomen in Nashville en Hilversum. Gijsbert Kamer volgde de totstandkoming ervan, van Tennessee tot Bloemendaal, en sprak uitgebreid met Ilse DeLange en JB Meijers.

The Common Linnets. Beeld Daniel Cohen
The Common Linnets.Beeld Daniel Cohen

Het heeft gesneeuwd in Nashville. Maar de zon schijnt deze woensdag in februari. Op een non-descript industrieterrein staat een aantal panden dat samen de Blackbird Studios vormt. Een van de vele studios waar Nashville de naam van countryhoofdstad van de wereld aan te danken heeft.

In de deuropening van de kleinste Blackbirdruimte, Studio H, staat Ilse DeLange. 'Kom binnen. We zijn al begonnen.' In de kleine opnameruimte zit gitarist JB Meijers op een ingezakt bankje. Hij stelt de man voor die tegenover hem zit. 'Dit is pedal-steel-gitarist Paul Franklin. Hij komt vandaag vier liedjes inspelen, de eerste staat er al op.'

Aan hun tweede album wordt hier in Nashville de laatste hand gelegd. Het gaat allemaal erg snel, zegt DeLange. 'De liedjes voor de nieuwe plaat waren zo geschreven en we hebben de basistracks allemaal al in Hilversum ingespeeld. We hoeven hier eigenlijk alleen alles maar mooier te maken.' Daarvoor hebben The Common Linnets de in hun ogen beste sessiemuzikanten gevraagd.

Gitarist Jerry Douglas heeft zijn partijen al ingespeeld. Vandaag is het de beurt aan Franklin. Een wat kleine, grijze man die met onnavolgbare bewegingen zijn vingers over de snaren laat glijden.

Meijers en DeLange horen hem vol bewondering aan. 'Awesome', roept DeLange. Zijn partij in Hearts On Fire staat er snel op. Hij permitteert zich een enkele frivoliteit, wat gewaardeerd wordt door de twee. Soms loopt de een even weg voor een bezoek aan de wc, dan schiet de ander weer even te binnen dat er nog iets voor de volgende dag moet worden geregeld als het ingehuurde strijkje langskomt. De sfeer is buitengewoon ontspannen.

Bloemendaal

En zo is het ook een half jaartje later op een mooie zomermiddag in Bloemendaal, waar DeLange en Meijers zich met The Common Linnets opmaken voor een optreden.

Voor de ingang van het Openlucht Podium Caprera zitten al concertbezoekers te wachten. Veel jongen meisjes van wie enkelen een gitaar hebben meegenomen. 'Wow, dat doet me echt goed, jonge grieten met gitaar in de hand', zegt DeLange als ze uit haar auto is gestapt. JB Meijers is al gearriveerd op de fiets uit Amsterdam. De begroeting is enthousiast, ook met het personeel van Caprera. DeLange staat er sinds jaar en dag met haar band geprogrammeerd en JB heeft er als gitarist van De Dijk 'tientallen keren' gespeeld.

Maar vanavond spelen ze er voor het eerst als The Common Linnets. 'Common Linnets 2.0', zegt DeLange. Hun nieuwe plaat, eenvoudigweg II geheten zal vrijdag 25 september 'eindelijk' verschijnen. 'Dat het allemaal zo lang duurt, voordat het album uitkomt, heeft te maken met plannen in Duitsland, het opnemen ging allemaal super snel. Meestal is het hard werken naar een deadline toe, maar in een paar weken stonden de liedjes erop', vertelt JB Meijers.

'En door een heel klein cluppie gedaan hè. Jij, ik, Bart en Ronald', expliceert DeLange. Drummer Bart Vergoossen is haar levenspartner, Ronald Prent is opnametechnicus van de Wisseloord Studios. In die beroemde Hilversumse studio hebben The Common Linnets hun eigen ruimte, die ze als 'hok' aanduiden. Daar werd de basis gelegd voor de dertien liedjes op II. 'Het belangrijkste was dat we ons niet gek hebben laten maken door het succes van de eerste plaat', zegt Meijers.

(Tekst gaat verder onder foto).

De Amerikanen in The Common Linnets

Ilse DeLange en Rob Crosby (61) kennen elkaar al sinds DeLange met haar ouders een opname van het radioprogramma KRO's Country Time bezocht, waar Crosby te gast was. DeLange werd toen het podium opgetrokken om een liedje mee te zingen. Crosby was zo onder de indruk van haar stem dat, toen DeLange voor het eerst in Nashville was, hij meteen met haar ging schrijven. Uiteindelijk schreef hij mee aan vier liedjes op DeLanges succesvolle debuutalbum uit 1998, World Of Hurt.

Het contact bleef, maar beiden gingen hun eigen weg. Crosby had wisselend succes als liedjesschrijver in Nashville en reageerde enthousiast toen DeLange hem in 2012 weer benaderde of hij jonge talentvolle liedjesschrijvers kende.

Hij stelde zijn zoon Matthew en Jake Etheridge voor, die precies goed bleken te vallen in het concept dat DeLange voor ogen had.

'Toen die bal ging rollen, had ik net ook zelf weer een behoorlijk succes', herinnert Crosby zich in Nashville. 'Een liedje dat ik schreef voor Eric Paslay werd een hit en kwam hier op één in de countryhitlijst.

'Maar het mooist vind ik het toch om met mijn zoon en Ilse het podium te delen. Ik voel me echt thuis bij jullie Nederlanders.'

null Beeld anp
Beeld anp

Winning team

Dat album, The Common Linnets, verscheen vorig jaar daags voor het Eurovisie Songfestival. Driehonderdvijftig miljoen televisiekijkers zagen het duo Ilse DeLange en Waylon tweede worden met het liedje Calm After The Storm. Het werd internationaal een hit. In veertien landen kwam het op de eerste plaats terecht, in nog eens tien landen in de top drie. Ook het album deed het geweldig. Drie keer platina in Nederland, maar bijvoorbeeld ook goud (meer dan honderdduizend verkochte exemplaren) in Duitsland en Oostenrijk. De teller voor de totale verkoop is inmiddels de vierhonderdduizend ruimschoots gepasseerd.

'Iedereen heeft dan ineens een mening over je en weet hoe je het de volgende keer nog beter kan doen', zegt Meijers. Waarom niet met producer Rick Rubin in zee gaan... of... jullie moeten naar die of die studio... Allemaal goed bedoeld waarschijnlijk, maar we hebben naar niemand geluisterd.'

Nee, vult DeLange aan: 'Don't change a winning team.' En dat team staat los van zanger Waylon die The Common Linnets na het Songfestival verliet eigenlijk hetzelfde als op de eerste plaat.

DeLange: 'Wat de mensen destijds op tv zagen, Waylon en ik als duo zingend, zo heb ik het niet geïnitieerd. Ik wilde gewoon deel uitmaken van een bandje. Niet enkel alleen het speerpunt zijn op de bühne zoals wanneer ik optreedt met mijn 'Ilseband'. Ik was zelf de initiatiefnemer tot wat The Common Linnets zijn geworden. Om allerlei redenen is dat toen vlak voor het Songfestival gereduceerd tot een duo, maar ik heb de Linnets nooit bedoeld als alleen Waylon en ik.'

Goede samenwerking

Ook niet als een band waarin JB Meijers zo'n essentiële rol zou vervullen. Aanvankelijk werkte DeLange samen met Waylon en Daniël Lohues en, als schrijver betrokken, Rob Crosby, de Amerikaanse liedjesschrijver die ze al kende vanaf het prille begin van haar loopbaan. Sinds ze met hem in Nashville had gewerkt aan haar debuutalbum World of Hurt (1998) heeft ze altijd contact met hem gehouden.

Toen in 2012, na de dood van haar vader, de eerste ideeën voor een nieuwe country en roots georiënteerde band opborrelden, was het dan ook Crosby die ze aanschreef. Of hij niet nog een paar jonge talentvolle songschrijvers kende die mee wilden doen. Behalve met zijn eigen zoon Matthew nam Rob Crosby Jake Etheridge mee. Zij voegden zich bij DeLange, Lohues en Waylon. Er volgden diverse opnamesessies in Nederland en Nashville.

JB Meijers kwam pas in het najaar van 2013 in zicht. Net als DeLange was hij gevraagd om te werken aan muziek voor de musicalbewerking van Tessa De Loo's succesroman De Tweeling. Een samenwerking die 'ongelooflijk goed ging', zegt Meijers terwijl DeLange instemmend knikt. 'Samen schrijven aan muziek is toch vaak zoiets als elkaars kiezen trekken. Heel lastig. Geen voor de hand liggende combinatie ook. Ik ben toch een wat alternatieve gast. En Ilse, die was voor mij een heel commerciële ster. Maar na een paar dagen zei ik: 'Hé Ilse, vind je ook niet dat dit wel heel belachelijk goed gaat?'

Echt heel tof, herinnert ook DeLange zich. 'Eigenlijk heb ik dat zelden. Dat iemand een stukje piano speelt, ik zing en het meteen in elkaar grijpt. Echt heel bijzonder. Het ging zo goed dat ik JB vroeg of hij niet kon helpen met de productie van het Common Linnets album.' Vanaf dat moment vormden DeLange en Meijers een steeds hechter wordend team. 'Het succes gaf ons ook echt vleugels', vindt Meijers. 'Liedjes schrijven ging steeds meer vanzelf en ook over de sound hebben we eigenlijk dezelfde ideeën.'

Nashville

Iets wat het duo een half jaar eerder ook al vertelde in Nashville. Goed, de adviezen om topproducer Rick Rubin uit te nodigen, hebben ze dan wel naast zich neer gelegd. Maar Paul Franklin zal vier liedjes van de nieuwe plaat beslist een meerwaarde geven. Hij schuwt de kritiek niet.

'Oké, klinkt aardig', zegt Franklin beleefd als Meijers hem laat horen hoe hij zelf de demo heeft ingespeeld. De pedal-steel-specialist heeft met veel groten der aarde gespeeld en trok met Dire Straits begin jaren negentig de hele wereld over. Meijers verontschuldigt zich ietwat nederig voor zijn demopartij, maar dat vindt Franklin overdreven. 'Je hebt beslist het juiste muzikale gevoel. Maar een pedal steel is geen gitaar.'

Een constatering die hij vervolgens luister bijzet door een paar fraaie solo's in te zetten. 'Ik hoorde op de gang al hoe mooi dit klinkt', zegt DeLange. Een compliment dat door Franklin met gelijke munt wordt terugbetaald. Als hij in het liedje Dust of Oklahoma het moment hoort waarop DeLange de zang van Jake Etheridge bijvalt, steekt hij zijn duim omhoog. 'Oh, you've got such a beautiful voice.'

De nieuwe plaat bevat een mooie mix van country en het soort Amerikaanse westcoastrock waar Fleetwood Mac patent op had. Het album klinkt volgens DeLange vooral iets stoerder en harder dan de eerste. Ze vindt The Common Linnets ook meer een echte band geworden. En eentje met maar liefst vijf goede componisten en stemmen. Want ook Rob Crosby, zijn zoon Matthew en Jake Etheridge leveren op The Common Linnets II sterke bijdragen. De oudste Crosby en Etheridge komen in Nashville ook even buurten. DeLange kan niet wachten hun te laten horen wat Franklin zojuist heeft ingespeeld, maar eerst is daar de hete kip voor de lunch, gehaald door Gary Briggs.

Briggs is een veteraan in de muziekindustrie. Hij werkte met Neil Young, John Hiatt en Steve Earle en heeft zichzelf aangeboden als manager voor the Common Linnets in Amerika. Na jaren actief te zijn geweest voor het in americana en singer-songwriters gespecialiseerde New West-label is hij voor zichzelf begonnen. 'Ik geloof erg in deze band. Ze hebben een geluid dat het ook hier goed moet doen, maar het zal hard werken worden.'

Glastonbury

Graag spelen The Common Linnets komende zomer op de grote festivals. Het Britse Glastonbury hebben ze al bezocht. De bevriende Amerikaanse zanger-gitarist Howe Gelb nodigde DeLange en JB Meijers uit om mee te spelen tijdens het optreden van zijn band Giant Sand. DeLange: ‘Het was echt heel gaaf. Tijdens het concert riep hij ons het podium op: ‘En dan nu graag uw aandacht voor mijn favoriete liedje, Calm After The Storm.’’

Niet gepland

DeLange likt de van kippenvet druipende vingers af: 'Ik heb eigenlijk nog nooit op deze manier gewerkt hier in Nashville. Dat ik er alleen voor overdubs naartoe ging met al kant-en-klare tracks op zak. Normaal nam ik vrijwel alles hier op. Er zijn zeker specialisten hier, waarmee we graag werken zoals Paul en Jerry.'

Wat niet wil zeggen dat ze alles goed vindt. Franklin wordt, eenmaal terug in de opnameruimte een enkele keer kritisch in vaktermen aangesproken. 'Die dive bomb mag wel wat langzamer, Paul', zegt ze als Franklin in haar oren te snel van hoog naar laag gaat op zijn instrument.

Steeds is Meijers het met DeLange eens en andersom. The Common Linnets zijn precies waar ze willen zijn.

En dat terwijl The Common Linnets 2.0 eigenlijk niet was gepland, legt DeLange maanden later in Bloemendaal uit. 'Ik had na het Songfestival wel schrijfsessies gepland, met deze mannen, maar gewoon voor een soloplaat. Van schrijven kwam niet veel, de telefoon stond meteen roodgloeiend.'

(Tekst gaat verder onder foto).

The Common Linnets Beeld Daniel Cohen
The Common LinnetsBeeld Daniel Cohen

Twitter-ellende

Iedereen wilde iets van The Common Linnets, die zo verrassend tweede waren geworden op het Songfestival. De verzoekjes om op te treden stroomden binnen, zeker toen Calm After The Storm in heel Europa een hit werd. Alleen: Waylon was weg en anders dan als duo met JB op gitaar hadden The Common Linnets eigenlijk niet opgetreden.

'Dus moest ik maar gaan zingen', vertelt Meijers. In het buitenland had niemand daar problemen mee, herinnert hij zich. Waylon zat niet meer in band, Meijers nam zijn rol over, iedereen begreep dat. Maar in Nederland lag dat anders. 'Ik kreeg op Twitter de grootst mogelijke ellende over me heen. Wat is hij lelijk, hij kan niet zingen, hij kan eigenlijk niks.' Na een korte stilte: 'Dat deed echt pijn.'

Over de situatie met Waylon willen DeLange en Meijers niet veel meer zeggen. DeLange: 'Ik heb geen zin meer om die geschiedenis op te rakelen. Ik heb bewust nooit mijn kant van het verhaal gedaan en dat houden we zo. Het was volgens DeLange wel even 'verdomd moeilijk'. Ze schakelt snel over naar het heden: 'Alles gaat zo fijn nu. Ik maak precies de muziek die ik in mijn hoofd had en kijk wel waar we uitkomen. Ik ben nu weer terug bij de kern. De muziek bepaalt uiteindelijk de koers.

Die lijn moet The Common Linnets komende zomer naar de grote zomerfestivals brengen. 'Dat lijkt me echt geweldig', zegt DeLange. Maar, zo Meijers, 'voor de hand ligt het allemaal niet hoor. 'Wie Songfestival en The Voice of Holland zegt, denkt niet meteen aan een festival als Best Kept Secret.'

Minder gelikt

JB Meijers mag dan zelf uit het alternatieve circuit komen en in veel indie-bandjes hebben gespeeld - voordat hij zich in 1999 bij De Dijk meldde - aan Ilse DeLange kleeft dat rock 'n' roll-imago niet. Zij staat al jaren hoog op de Nederlandse showbizzladder wat toch iets anders is.

Rock 'n' roll en de status van Bekende Nederlander gaan maar moeilijk samen. En de muziek van The Common Linnets klinkt op de nieuwe plaat minder gelikt dan voorheen, wat voor de fans van DeLanges wat meer gelikte popliedjes misschien wel wennen is. Daarvan zijn ze zich van bewust, maar dat is ook wel spannend. Meijers ziet het wel voor zich om 'als een paard van Troje bij het grote publiek binnen te komen rollen'.

Een publiek dat DeLange bijvoorbeeld kent van The Voice of Holland. Waarom zat ze de afgelopen twee seizoenen daar eigenlijk op de jurystoel? 'Er is weinig muziek op tv en veel jonge mensen willen iets in de muziek. Ik heb zelf vroeger ook vaak aan talentenshows meegedaan en daar veel van opgestoken. Ik hoop dat ik iets heb kunnen teruggeven.'

De meisjes met hun gitaren bij de ingang van Caprera doen haar wat dat betreft goed. 'Dat zou je toch niet verwachten bij het soort muziek dat we maken. Blijkbaar weten The Common Linnets hun ook te raken.'

De breuk

De breuk tussen The Common Linnets en Waylon is vooral door de laatste breed uitgemeten in de media. Daarbij had Waylon als manager Paul Brinks in de arm genomen, de man met wie DeLange zelf, vlak voor het Songfestival, na jarenlange samenwerking had gebroken. ‘Ik kan me zoveel dingen van toen me nu niet meer voorstellen’, zegt ze. ‘Mensen waarschuwden me weleens voor hem. Brinks zou niet de juiste persoon voor me zijn. Nu zie ik dat ook. Paul was altijd iemand van doelen stellen waar dan koste wat het kost naar toegewerkt moest worden.’ Op nummer één komen, Gelredome uitverkopen, het is DeLange allemaal gelukt. ‘Maar ik ben nu weer terug bij de kern, muziek. Die bepaalt de koers.

Spanningsboog

Toch zal het hard werken worden om het zo plotselinge succes van vorig jaar te continueren, weet ook Meijers. 'We zijn er dag en nacht mee bezig, hoe talentvol je ook bent, je moet overal bovenop blijven zitten.'

Een houding die in Duitsland al veel succes heeft opgeleverd. Met trots vertellen DeLange en Meijers hoe ze nu bovenaan de prioriteitenlijst van Universal Duitsland staan.

Meijers: 'Na Amerika is dat de grootste muziekmarkt ter wereld. Daar gaan we nu helemaal voor.' Ook in Groot-Brittannïe zijn goede contacten gelegd. In Bloemendaal meldt zich de Amerikaan Gary Briggs. Zijn werk bestond de afgelopen maanden vooral uit het 'planten van zaadjes', zoals hij het leggen van contacten leggen met labels, agenten en boekers noemt. Maar Briggs heeft er alle vertrouwen in. 'Anders was ik hier niet naar toe gevlogen.'

DeLange: 'Het lastigste vind ik het nog om de spanningsboog maar vast te blijven houden: van 'plaat af' naar 'release'.

'Ik wil dit mijn hele leven zo wel blijven doen, zegt Meijers. 'Jij toch ook, Ilse? Zeker is niks in de popmuziek. Maar ik heb onlangs in de Heineken Music Hall voorlopig voor het laatst met De Dijk opgetreden. En nu moet alles wijken voor The Common Linnets.'

De single Hearts On Fire van The Common Linnets verschijnt vrijdag 28 augustus. Het album The Common Linnets II verschijnt op 25 september.

Ilse de Lange. Beeld anp
Ilse de Lange.Beeld anp
Meer over