Het Gouden Kalveren-gala: een elitair filmfeestje?

Klaas de Jong, producent van de film Michiel de Ruyter, trekt zijn film terug van de Gouden Kalveren-verkiezingen. En ook Sjef Scholte en Danielle Raaphorst, producenten van De Ontsnapping, doen niet meer mee. Ze vinden dat publieksfilms worden genegeerd. Is het jaarlijkse gala een elitair feestje voor arthousefilms?

Carice van Houten met een Gouden Kalf in 2011 Beeld anp
Carice van Houten met een Gouden Kalf in 2011Beeld anp

Klaas de Jong, producent (De schippers van de Kameleon, Michiel de Ruyter)

'Jaarlijks ontvangt de filmbranche een kleine 100 miljoen euro aan investeringen vanuit het rijk. Dat is dus geld waar iedere burger aan meebetaalt. Ik vind het vooral kwalijk dat de mensen van de Gouden Kalveren het kennelijk niet nodig vinden een afspiegeling van de Nederlandse samenleving te laten zien. Elk jaar weer wordt tegen het publiek gezegd: U heeft geen smaak.

'Dat is elitair en onverantwoordelijk gedrag. Onverantwoordelijk, omdat wij allemaal afhankelijk zijn van die gelden. Als het zo'n elitefeestje blijft, en geen burger die de volgende dag de krant openslaat zich in de prijzen herkent, zal de politiek ook eerder de stekker eruit trekken. Er is maar één rechtse politicus voor nodig om die investeringen stop te zetten. Sommige collega's zeggen dat ik zulke bezuinigingen nu in de hand speel, door negatieve aandacht op de Gouden Kalveren te vestigen. Dat vind ik kortetermijndenken. Er is ongelofelijke druk op mij uitgeoefend om Michiel de Ruyter niet terug te trekken. Maar als we zo doorgaan denk ik echt dat we het hele draagvlak onder de filmbranche vandaan halen.

'Wat mij betreft komt er bij de Gouden Kalveren een aparte prijs voor publieksfilms en een aparte prijs voor arthousefilms, zodat mensen zich beter met het filmfestival kunnen identificeren. Als het niet zo'n elitefeestje is worden 'gewone' mensen er meer bij betrokken. Dan maken ze misschien onbewust ook nog eens kennis met de wat kleinere films. Dat lijkt me mooi meegenomen.'

Producent Klaas de Jong Beeld anp
Producent Klaas de JongBeeld anp
Michiel de Ruyter Beeld anp
Michiel de RuyterBeeld anp

Martin Koolhoven, regisseur (Het schnitzelparadijs, Oorlogswinter)

'Dat is nogal snel geconcludeerd. Van de vijf nominaties voor beste films zijn er twee publieks- en drie arthousefilms. Dus je kunt niet zeggen dat het extreem scheef is. Michiel de Ruyter is genomineerd voor beste regie en beste mannelijke hoofdrol, en maakt nog kans om de publieksprijs te winnen. Deze trammelant is dus voorbarig. Ik denk dat de achterliggende reden is dat Klaas de Jong boos is dat hij zelf niet is genomineerd voor beste film.

'Daarnaast geldt dat geen enkele film wordt genomineerd zonder zelf te zijn ingediend. Wat Klaas de Jong doet is tijdens de wedstrijd klagen over de spelregels.

'Het is het eerste jaar dat we volgens dit nieuwe jurysysteem werken. Hiervoor bestond de jury uit zeven mensen, dat is veranderd. Nu beslissen honderd vakbroeders wie er wordt genomineerd. Laten we even afwachten hoe het uitpakt. Ik heb er geen mening over dat Gooische Vrouwen met twee miljoen bezoekers niet is genomineerd. Iedereen moet zelf weten voor wie die stemt. Ik hoor de makers van the Fast and the Furious 7 ook niet klagen dat ze niet zijn genomineerd voor een Oscar.

'En wat wil De Jong eigenlijk? Een prijs voor bezoekersaantallen. Die bestaat al. En die heeft hij dan ook gewonnen.

'Het klopt ook niet dat arthousefilms alleen de prijs voor beste film winnen. In het verleden hebben publieksfilms als Minoes, Zwartboek, Alles is liefde en De tweeling, de prijs ook in de wacht gesleept. Het is dus gezeur.

'Het is altijd lastig oordelen over je eigen film. Zelf was ik met Oorlogswinter genomineerd voor beste film, maar wonnen we niet. Ik heb daar m'n mond over gehouden. Je moet geen slecht verliezer zijn. Klaar.'

Martin van Koolhoven Beeld anp
Martin van KoolhovenBeeld anp

Marc van Warmerdam, producent (Ober, Borgman)

'Nee. Als je naar de nominaties kijkt kunnen alle kalveren nog naar een publieksfilm gaan. De reactie van De Jong is dus voorbarig. Al jaren is er veel gedoe over de jurering. Ik was een van de weinigen die een jury juist leuk vond omdat het onvoorspelbaar is. Er is altijd iemand blij of boos. Vanwege alle commotie is toen overgestapt op dit systeem. Voor de nominaties bekend waren heb ik er niets over gehoord. Laten we als de gouden kalveren zijn uitgereikt en het allemaal achter de rug is, kijken of dit een goed systeem is of dat we terug naar de jury moeten. Het is allemaal heel simpel.'

Marc van Warmerdam Beeld anp
Marc van WarmerdamBeeld anp

Johan Nijenhuis, regisseur en producent (Costa, Verliefd op Ibiza)

'Tja, elitair. Volgens mij is dat ook een beetje de bedoeling van zo'n festival. Overal waar een jury stemt krijg je een elitair feestje, dat is misschien ook goed. Ik zou ook niet weten waarom je Gooische Vrouwen een Gouden Kalf zou moeten geven. Wat is dan het criterium, kijkcijfers? Dan wordt zo'n uitreiking gewoon het lijstje met de best bezochte films. Dat is wel heel saai en voorspelbaar. Mijn vrienden vragen ook wel eens aan mij: wil jij dan geen Gouden Kalf Winnen? Het antwoord is 'Nou nee'. Waarom zou ik een film willen maken die vooral collega's mooi vinden?

'Ik denk dat al die feestjes ook een beetje bedoeld zijn om de politiek te paaien. Er komen er steeds meer. Elke stad heeft tegenwoordig zijn eigen filmfestival, waar telkens veertig dezelfde regisseurs zo zitten te knikken van: 'Goh, interessant hoor.' Maar dat je bij het aanvragen van subsidies wel kan zeggen: onze film heeft in die en die stad wel mooi een gouden krokodil gewonnen.'

Johan Nijenhuis Beeld anp
Johan NijenhuisBeeld anp

Bor Beekman, filmredacteur bij de Volkskrant

'Ik kan me best voorstellen dat er onvrede bestaat bij producenten zoals Klaas de Jong. Maar als je de discussie verplaatst naar Hollywood, eist De Jong in feite dat er elk jaar verplicht vijf Oscars worden toegekend aan Pirates of the Caribbean.

'Wat ik niet begrijp: na jarenlang geklaag over de jury's héb je nu eindelijk een Academy van vakbroeders, net als Amerika. In plaats van het nieuwe stemsysteem maar meteen te torpederen, zouden die verongelijkte producenten zich ook kunnen engageren. Die Nederlandse Academy is geen gesloten bastion, maar staat nadrukkelijk open voor mogelijke verbeteringen.'

Meer over