Nieuws

Het Filmfestival van Cannes is terug, met Nederlandse kanshebbers voor een Palme d’Or

Na de coronapauze is ’s werelds belangrijkste filmfestival, dat van Cannes, terug met de 74ste editie. Twee Nederlanders doen mee aan de dans rond de Gouden Palm: Paul Verhoevens historische drama Benedetta, dat eindelijk in première gaat, en The Story of My Wife, waarin Gijs Naber de hoofdrol speelt.

Marion Cotillard en regisseur Leos Carax op de rode loper bij de première van Annette, op de 74ste editie van het filmfestival van Cannes. Beeld Getty
Marion Cotillard en regisseur Leos Carax op de rode loper bij de première van Annette, op de 74ste editie van het filmfestival van Cannes.Beeld Getty

‘Ze wil niet bestaan als ze niet wordt gefilmd’, merkte Warren Beatty ooit op over zijn toenmalige vriendin Madonna, in de concertregistratie Truth or Dare. En hetzelfde geldt voor het Filmfestival van Cannes. De Franse badplaats mag het mekka zijn van hoogwaardige cinema en metteurs en scène, de hier als heiligen aanbeden filmregisseurs. Maar die jaarlijkse bedevaart bestaat nu eenmaal niet zonder getuigen: de haag van fotografen en cameraploegen, met pal erachter de zich verdringende dagjesmensen, die zwetend onder de zon ook een glimp willen opvangen van al wat de rode loper opgaat.

Waar andere filmfestivals de coronaquarantaine uitzaten met ‘digitale’ of uitgeklede edities, werd Cannes vorig jaar geheel geannuleerd. En wel pas op het allerlaatste moment, want het Franse geloof in wonderen is sterk.

‘2020 was het rampzaligste jaar in de geschiedenis van de film’, zei festivaldirecteur Thierry Frémaux begin deze week al. Maar nu vecht de cinema terug, en gaat Frankrijk voorop in de strijd om de aan het infuus hangende bioscopen te redden. Het moet gezegd: nergens stroomden de heropende filmtheaters zo vlot en massaal vol als hier.

Dinsdagavond werd de wederopstanding vervolmaakt, met de galapremière van de openingsfilm Annette, een surrealistische musical van de Fransman Leos Carax. Horden mondkaploze sterren bestegen de rode trap naar het witbetonnen festivalpaleis aan de Croisette, onder wie hoofdrolspelers Adam Driver en Marion Cotillard, en juryvoorzitter Spike Lee, in roze pak en op frisse Nike-gympen. Ook aanwezig: Jodie Foster, eregast op het festival, vrolijk poserend met haar echtgenote.

Achter de schermen ligt het festival nog steeds in de clinch met Netflix. De betaalzender wenst niet te voldoen aan de Franse eis dat competitiefilms naast de release op hun platform ook verschijnen in de (Franse) bioscopen. Maar met alle opgespaarde titels puilt Cannes deze editie hoe dan ook uit: een recordaantal van 24 films dingt mee naar de Gouden Palm.

Eregast Jodie Foster bij de première van Annette.  Beeld FilmMagic
Eregast Jodie Foster bij de première van Annette.Beeld FilmMagic

Annette

Met het in de Palm-competitie opgenomen Annette loopt het filmfestival in de pas met wat al het musicaljaar is gedoopt; er worden in 2021 negen gezongen speelfilms uitgebracht, waaronder Steven Spielbergs remake van West Side Story. ‘Maar’, waarschuwt het Amerikaanse popduo Sparks, dat het script en de muziek schreef voor absurdistisch cineast Leos Carax (Les amants du Pont-Neuf, Holy Motors): ‘We hadden een eerlijker, naturalistischer geacteerde film in gedachten, in vergelijking met veel van de musicals die je tegenwoordig ziet. We wilden wegblijven van die typische gechoreografeerde scènes.’

In Annette spelen – en zingen – Driver en Cotillard het door de entertainmentpers opgejaagde sterkoppel Henry en Ann. Hij is een alfa-mannelijke stand-upkomiek, die zijn publiek (en zichzelf) kastijdt. Zij is een etherische operazangeres, die haar publiek juist tracht te inspireren. En samen krijgen ze de liefdesbaby Annette, van wie – zonder te veel te verklappen – kan worden gesteld dat het geen normaal kind is.

Sparks, dat bestaat uit de broers Ron en Russell Mael, was ooit van plan om met de musical op tournee te gaan. ‘Uiteindelijk hebben we het script en de muziek naar Leos Carax gestuurd, gewoon omdat we zijn films bewonderen. Leos is een geestverwant.’

Regisseur en prille zestiger Carax – leren jasje, zonnebril – mompelt in halve en slecht verstaanbare zinnen hoe het feit dat hij géén muzikant is hem al sinds zijn jeugd frustreert. ‘Ik had de derde Sparks-broer willen zijn... de wereld over met een instrument. Maar de muziek heeft mij verworpen. Ik kan ook geen camera vasthouden, op de set. Of geluid opnemen. Ik kan... mensen ontmoeten.’

Spugen in een buisje

De aanwezige filmindustrie en filmpers is afgeslankt, dit jaar in Cannes. De Franse viruswetgeving en de regels van het festival zelf bemoeilijken het inreizen en het filmbezoek. Gasten uit China bijvoorbeeld, tegenwoordig de kapitaalkrachtigste filmmarkt, zien hun vaccin (van Sinopharm) hier niet erkend. En de QR-codes van de Amerikanen, uit de op één na grootste filmmarkt, worden niet geslikt door de Franse corona-app. Maar wie bereid is te testen, is welkom. Dat gaat hier met een speekseltest: twee weken lang staan de festivalbezoekers om de dag in de rij om in een tent naast het paleis een buisje vol te spugen.

Het verschil tussen Annette en de meeste musicals, vertelt Cotillard, is dat de acteurs zongen terwijl ze de scènes opnamen, ook tijdens scènes met veel beweging of afwijkende posities, zoals een vrijscène. ‘Normaal zing je voor een filmmusical in de studio en playback je op de set. Hier niet. Dus ik oefende door liggend te zingen, of rennend, of buigend. Soms kun je dan nauwelijks ademen of echt goed zingen, maar dat maakt het ook wel interessant.’

Hoofdrolspeler Adam Driver is niet aanwezig bij de persconferentie in het festivalpaleis, de ochtend na de wereldpremière. Hij is alweer vertrokken naar de set van Noah Baumbachs White Noise, een Netflix-film in de maak.

Een vrouwelijke journalist in de zaal vraagt of de film niet iets te toegeeflijk is voor het agressieve mannelijke gedrag van die komiek, Henry. Beschouwt de regisseur agressie soms als een bron van creatie? Carax, nu wel – of althans wat meer – sprekend in volzinnen: ‘Nee, nee. Ik zie dat absoluut niet als toegeeflijk. Deze film biedt een kijk op een man. En die man is een slechte vader, een slechte echtgenoot, een slecht artiest. Maar dat maakt de film nog niet toegeeflijk. En een film is ook geen strafproces.’

Even later rondt de Fransman het gesprek met de pers af: ‘Ik moet nodig plassen.’

Nederlandse inbreng

Nederlandse films ontbreken geheel in de ruime selectie van het Franse festival, maar Nederland wordt hier en daar wel vertegenwoordigd. Zo presenteert Paul Verhoeven vrijdag eindelijk zijn Benedetta, dat eerst vanwege een heupoperatie werd uitgesteld en later door het virus in de wacht werd gezet. Het historische drama gaat over een door visioenen bezochte 17de-eeuwse Italiaanse non, die om haar lesbische liefde wordt berecht.

Gijs Naber speelt de mannelijke hoofdrol in het historische drama The Story of My Wife van de Hongaarse cineast Ildikó Enyedi, die eerder een Oscarnominatie kreeg en de Gouden Beer won met haar slachthuisdrama On Body and Soul. De acteur, die het festival in de tweede week aandoet, speelt een scheepskapitein wiens leven eind jaren twintig (van de vorige eeuw) volledig in elkaar dondert. Naber, aan de telefoon: ‘Het is een liefdesdrama over die kapitein en zijn vrouw, bekeken vanuit haar perspectief. Hij krijgt last van waanbeelden, vervalt in jaloezie en achterdocht.’ Net als de film van Verhoeven dingt The Story of My Wife mee naar de Palme d’Or.

Gijs Naber en Lea Seydoux in The Story of My Wife.  Beeld
Gijs Naber en Lea Seydoux in The Story of My Wife.

Regisseur Enyedi stuitte puur toevallig op de 40-jarige Nederlandse acteur; die speelde een rol in een door haar beoordeelde korte film van een student aan de Hongaarse filmacademie. Naber: ‘Drie jaar geleden werd ik daarvoor benaderd, enkel op basis van een foto. Ze zochten iemand voor de rol van pornoregisseur. Ik dacht wel even: waar kom ik terecht? Maar het script was goed, en ik stond op het punt in mijn carrière dat ik dacht: ik moet ook open blijven staan voor iets nieuws.’

Er was al een Noorse acteur gecast én ingewerkt voor Enyedi’s internationale en Engelstalige speelfilm, maar de Hongaarse vond Naber zo geschikt dat ze het plan omgooide. ‘Een eer, maar ik voelde ook wel wat druk: nu moest ik het laten zien. Gelukkig is Enyedi nog altijd superblij met die keuze voor mij, zei ze laatst.’

Nabers tegenspeler in The Story of My Wife is de Franse steractrice Léa Seydoux, die dit jaar in vier voor Cannes geselecteerde films te zien is. ‘Zij is écht de queen of the ball dit jaar. En ik ga gewoon lekker mee in het circus, Gijs Naber uit Vinkeveen.’

Meer over