tv-recensiearno haijtema

Het commentaar voegt dan weinig toe, Het beste van... de jaren 80 blijft heerlijke nostalgie-tv

null Beeld

Ja, de tijden zijn veranderd, realiseerde ik me ten volle toen ik woensdag kroonprins Willem-Alexander na de Elfstedentocht van 1986 onder het pseudoniem W.A. van Buren over de finish op de smeltende Bonkevaart in Leeuwarden zag schuiven. Niet zozeer zijn prestatie maakt 35 jaar later indruk, nee vooral zijn rood-witte jack van sigarettenfabrikant Marlboro springt in het oog. Had-ie het jack misschien van oma Juliana gekregen, naar ik me herinner een verstokt roker?

Kroonprins Willem-Alexander wordt na het rijden van de Elfstedentocht in 1986 opgevangen door zijn vader prins Claus en moeder koningin Beatrix. Beeld
Kroonprins Willem-Alexander wordt na het rijden van de Elfstedentocht in 1986 opgevangen door zijn vader prins Claus en moeder koningin Beatrix.

Er werden in de curieuze mengeling van geschiedschrijving en entertainment die het programma Het beste van... de jaren 80 is geen woord vuil gemaakt aan wat tijdens de jonge onschuld van de kroonprins nog sluikreclame heette. (Semi)bekende Nederlanders uit de muziek- en televisie-industrie vlinderen rond beeldmateriaal uit het archief van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid en voorzien dat van koddig commentaar met wat in de onderhavige tijd ironisch wel ‘de diepgang van een surfplank’ werd genoemd.

De videoclip van When the Lady Smiles van Golden Earring, geregisseerd door Dick Maas. Beeld
De videoclip van When the Lady Smiles van Golden Earring, geregisseerd door Dick Maas.

Verwacht dus geen analyses waarin echt wordt gepoogd de culturele betekenis te duiden van het decennium dat grofweg begon met de massawerkloosheid onder Van Agt en de krakersrellen bij de inhuldiging van koningin Beatrix, en eindigde met de val van de Muur in november 1989. Misschien ook wat veel gevraagd van een zanger als Wolter Kroes die, in het begin van het besproken tijdsgewricht, pas 12 was. Of van Hilversums darling operazangeres Francis van Broekhuizen, die pas 15 was toen de nineties begonnen.

De BN’ers – onder wie de de toen grote Henny Huisman, dj’s Jeroen van Ginkel, Giel Beelen en Erik de Zwart, tv-actrice Annette Barlo, columnist Roos Schlikker, presentator Anniko van Santen en zanger Erik van der Hoff – komen soms nogal wijsneuzig uit de hoek. Alsof het getoonde zich niet meer dan dertig jaar geleden heeft afgespeeld maar vorig jaar. En toch: echt storend is het niet, omdat de besproken historische tv-fragmenten vrijwel altíjd de moeite van het herbekijken waard zijn.

Een stukje uit Dick Maas’ fameuze thriller De lift, ‘de eerste keer dat Holland bewees dat we net als in Hollywood film konden maken’, aldus Van Ginkel. Videoclips bij Michael Jacksons Bad en Thriller, ‘een rare gozer’, zei De Zwart, ‘maar hij kon het allemaal wel’. De eerste ‘grote’, eveneens door Maas geregisseerde clip van Golden Earring, met de scabreuze scène uit When the Lady Smiles, waarin een non door zanger Barry Hay wordt aangerand, tot haar rode bh zichtbaar is. In de fantasie van de overweldiger kroelt dezelfde non in zijn armen. Pijnlijke beelden van Vara-showmaster Willem Ruis, die zich op het podium Fred Astaire waande. En hilarische scènes van Theo en Thea, die voor de camera – giechel, giechel – homo’s met elkaar laten tongzoenen.

Wat hopeloos gedateerd is of juist van tijdloze kwaliteit: het wordt met het verstrijken der jaren vanzelf duidelijk.

Meer over