Postuum

Henny Orri (1925-2022) stortte zich als een bezetene op haar rollen

De actrice, bekend van haar werk voor theater en televisie, is op 96-jarige leeftijd overleden.

Vincent Kouters
Henny Orri Beeld ANP / Louis van Paridon
Henny OrriBeeld ANP / Louis van Paridon

62 jaar stond ze op het toneel, Henny Orri, die dinsdag 4 januari op 96-jarige leeftijd overleed. De actrice was een van de groten van de vorige eeuw en werd geroemd om haar eigenzinnigheid en lef. Toneelspelen was haar leven en vaak stortte ze zich als een bezetene op een rol. Zozeer dat ze ook wel eens buiten het theater de houding en de manier van spreken van haar personage aannam.

‘Op het moment dat de rol en ik elkaar echt raken en in elkaar overgaan, begin ik hevig te hyperventileren. Dat houdt even later op, daarna ben ik iemand met een andere ademhaling, een ander ritme, een ander metabolisme’, aldus Orri in een portret dat Theater Instituut Nederland in 2000 van haar uitgaf.

Daarin vertelt regisseur Gerardjan Rijnders, met wie ze eind jaren zeventig werkte, dat hij verbijsterd was over alles wat zij uit een tekst wist te halen, ‘uit komma’s, vraagtekens, uit loopjes, uit een kopje thee met een lepeltje, met een of twee schepjes suiker’.

Orri, geboren in 1925, in een Amsterdams gezin, wilde aanvankelijk dominee worden. Ze ging toch bij het toneel en deed in 1944 auditie bij de Amsterdamse Toneelschool. Daar ontmoette ze acteur Ton Lensink. Ze kregen een kortstondig huwelijk en een dochter: Diane Lensink, die later ook actrice werd en in 2012 overleed.

Na haar afstuderen speelde Orri vooral komische rollen. Haar draai vond ze in de tragische rollen. Ze speelde de moeder in de oerpremière van Een bruid in de morgen van Hugo Claus (Rotterdams Toneel, 1955) en de titelrollen in De meiden van Jean Genet (1962), Elektra van Sophocles (1965) en Moeder Courage en haar kinderen van Berthold Brecht (1973). In Wings van Arthur Kopit (1986) kroop ze in de huid van een vrouw met afasie. Voor die rol won ze een Theo d’Or. Ze was ook te zien in Bert Haanstra’s film Dokter Pulder zaait papavers (1975). Begin jaren zeventig speelt ze samen met Jeroen Krabbé en Frits Lambrechts in de televisieserie Twee onder een klap.

Ze hertrouwde met regisseur Theo Kling. Samen maakten ze voorstellingen. In 1994 nam Orri afscheid van het toneel met het door Kling geschreven stuk In de hemel mag alles (1994), dat een blijspel over euthanasie heette te zijn. Haar pensioen werd onderbroken door werk – in 2000 speelde ze de monoloog Rose van Christiaan Nortier – en onderscheidingen. In 2003 werd ze ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw. In 2015 ontving ze de Blijvend Applaus Prijs voor ‘haar vooraanstaande positie’ in het toneel.

Met haar dochter Diane maakte Orri in 2009 nog Berm, een voorstelling over een gecompliceerde moeder-dochterverhouding, geschreven door Rik van den Bos. De Volkskrant gaf deze ‘zeldzaam waardige blik op de eindigheid van het leven’ vijf sterren. In interviews destijds omschreef Lensink haar moeder als: ‘Een bijdehand, klein en pittig ding van 84.’

Meer over