Help, de journalistiek gaat verloren

Voor het stuk over schoolsluitingen in Oakland is 415 dollar binnengekomen. Nog 185 te gaan. ‘Als u wilt dat dit verhaal wordt uitgezocht, opgeschreven en gepubliceerd, klik dan op DONEER om het te helpen financieren!’, zegt de website spot.us....

Wie graag de Braublog van columnist David Brauer uit Minneapolis leest, kan ook doneren. Met 10 dollar ben je een ‘LowBrau’, met 25 een ‘HighBrau’. ‘We zijn aan het experimenteren met inkomstenbronnen’, zegt Joel Kramer, oprichter van de non-profit webkrant MinnPost. ‘Als we alleen nog journalistiek hebben die wordt bekostigd uit de advertenties op internet, vrees ik dat we niet veel journalistiek meer krijgen.’

Kramer was hoofdredacteur en directeur van de Minneapolis Star Tribune, de grote lokale krant die onlangs failliet ging en verder wordt ingekrompen. Hij wil onderzoeken of kwaliteitsjournalistiek kan overleven in het nieuwe tijdperk: ‘Het is belangrijk voor de gemeenschap.’ Maar, waarschuwt hij, met zijn twaalf werknemers kan hij de krant niet vervangen.

De roep om redding van de journalistiek in de VS wordt luider. Dinsdag verscheen na 146 jaar de laatste Seattle Post-Intelligencer. Hij gaat verder als website, met 20 van de 165 redacteuren. De Tucson Citizen, de oudste krant van Arizona, blijft nog een week bestaan. Maar de Rocky Mountain News in Denver verdween eind februari vlak voor zijn 150ste verjaardag.

‘Internet heeft de inkomsten van de kranten opgegeten’, zegt Joshua Benton, directeur van het NiemanLab of Journalism aan de Harvard-universiteit. De lokale kranten waren monopolisten, legt hij uit. Ze hielden de prijs van advertenties hoog. Wie bij wilde blijven, was op hen aangewezen.

Maar de burger die voor 100 dollar in de ‘classifieds’ zijn auto te koop zette, doet dat nu gratis op Craigslist. Internet biedt hem andere nieuwsbronnen. Daar komt de crisis bij. Adverteerders vallen weg. Uitgevers, vaak in de schulden door te ambitieuze acquisities, krimpen nu overal redacties in. De L. A. Times had tien jaar geleden 1.300 redacteuren, nu 720.

Paard en wagen zijn ook vervangen door de auto. Maar over de kranten gaan bezorgde stemmen op. Met hun lucratieve monopolie financierden ze immers journalistiek onderzoek dat misstanden aan het licht bracht.

‘Ik heb in Texas nog een fraudezaak onthuld waardoor een heel schooldistrict werd gesloten’, zegt Benton van Harvard. ‘Dat soort onderzoek gaat verdwijnen, en de verslaggeving over de gemeente.’

Alan Mutter, Silicon Valley-ondernemer, ex-journalist en schrijver van de ‘Newsosaur’-blog: ‘Ook al is er nog een krant in Seattle, een heleboel verhalen zal nu nooit worden geschreven.’ Sommigen voorspellen steden waar geen krant meer over is. Tv-redacties hebben niet de diepte van de kranten, net zo min als ‘burgerjournalisten’. ‘Bloggers geven hun mening, ze verrichten geen professioneel en gebalanceerd journalistiek onderzoek’, zegt Mutter.

Er breekt daarom ‘een nieuw tijdperk van corruptie’ aan, waarschuwde hoogleraar Paul Starr onlangs, waarin lokale autoriteiten ongecontroleerd hun gang kunnen gaan. Een oud-politieverslaggever in Baltimore onderzocht als proef op de som een schietpartij waarvoor geen redactie nog mankracht had, en kwam achter feiten die de politie verborgen hield.

‘De samenleving kan zich niet veroorloven om deze media te verliezen’, zegt Mutter. De filantropische traditie in de VS kan helpen. Bij ProPublica produceren 28 onderzoeksjournalisten met geld van stichtingen artikelen die verschijnen in traditionele media.

Maar Mutter vindt dat kranten zichzelf moeten redden door op internet geld te vragen voor kwaliteitsjournalistiek. Hij noemt het de ‘oorspronkelijke zonde’ dat uitgevers hun product gratis weggaven. Daardoor heeft een site als de Huffington Post succes met een kleine redactie: zij linkt naar de gratis online artikelen van kranten, die weer lezers verliezen aan dit soort ‘aggregator-sites’. ‘Stel je de dag voor dat de mensen ’s ochtends hun Drudge, Google en Huffington Post bekijken, en er is niets meer!’, droomt Mutter.

Voorstanders van betaalde sites hebben hun hoop gevestigd op ‘microbetalingen’. Zoals downloadwinkel iTunes de muziekindustrie van de ondergang redde, kan een nieuw, eenvoudig betalingssysteem dat voor nieuwsredacties doen. Bijvoorbeeld 2 cent heffen per aangeklikt artikel, en afrekenen als telefoontikken.

De New York Times heeft na twee experimenten met betaalde toegang besloten alles online weg te geven. De krant heeft nu meer lezers dan ooit, maar was toch gedwongen zijn prestigieuze wolkenkrabber bij Times Square te belenen. De advertentie-inkomsten zijn op internet te gering, en recentelijk verder ingestort.

Arthur O. Sulzberger jr., als directeur en mede-eigenaar van de New York Times een trendsetter in de branche, gaf vorige week in een toespraak toe dat zijn bedrijf betaling op internet overweegt, net als de grote uitgever Hearst. De artikelen van de New Yorkse tabloid Newsday zijn binnenkort alleen nog te koop. ‘Wat drie maanden geleden onmogelijk leek, wordt nu waarschijnlijk’, zegt Mutter.

Toch zeggen veel analisten dat geld vragen niet kan. ‘Ik denk dat kranten dat niet overleven. Negen op de tien lezers zou zijn heil elders op internet zoeken’, zegt Joshua Benton van Harvard.

Het is een moeilijk op te lossen dilemma, zegt MinnPost-baas Kramer. ‘Anders had iemand het allang opgelost.’ Sulzberger van de New York Times gaf toe: ‘In ons hart hopen we allemaal op een deus ex machina moment, als de goden afdalen en ons een perfect zakenmodel geven voor de nieuwe media. Helaas is het op de Olympus al een tijdje stil en is het echte leven rommelig en onvoorspelbaar.’

Philippe Remarque

Meer over