Haarlemse kunstpraat

Lara van Gaalen is 13 jaar en wil graag bij Het Nationale Ballet. In zaal 6 van het Frans Hals Museum hangt het schilderij 'Bloemfiguur' van Anton Rooskens uit 1969....

Aldus het informatieblad, behorend bij de Frans Halswandeling, die je met een noodgang door het voormalige Oudemannenhuis te Haarlem stuurt. In elf zalen van het antieke pand met moderne aanbouw hangt telkens een werk dat is aanbevolen door een middelbare scholier. Hun toelichtingen zijn een verademing. Geen kunsthistorisch geneuzel over spelen met de ruimte of een gevecht met de materie, noch een uiteenzetting over perspectieven en kleurstellingen waarbij een filosofietje over het Wezen van De Schilderkunst nooit mag ontbreken.

Bij een toverachtig Bergens landschap van Else Berg uit 1920/'22 verklaart Elisabeth Ferf, 14 jaar, dat de buitenkant heel donker is, maar de binnenkant zo licht dat het je een soort hoop zou kunnen geven. Na alle tegenslagen komt op een gegeven moment iets moois, leuks of prettigs. Meisje Ferf ziet in de lichtkring een vrouw met kind in de armen, en besluit met: 'Ik vind het gewoon heel apart.'

Zonder handleiding zou je niet weten welk schilderij door een kind is uitverkoren. Een fraai bewijs dat het daar tenslotte enkel op aankomt: dat degene die bevoegd is tot selecteren het schilderij gewoon heel apart vindt.

Het 'IJsgezicht' van Jan van Goyen wordt nog zorgelozer door de aanprijzing van Emma Verhoeff (14), wier grootste wens het is gelukkig te blijven. Ze vindt het zo'n vredig en oergezellig tafereel, met name door die kalm toekijkende kerk op de achtergrond. IJspret is eigenlijk altijd hetzelfde, zegt ze, ook al is het 300 jaar geleden.

Bijzonder zijn de 'Twee grisailles met drie putti', van een anonymus uit de 18de eeuw. Jessica Kuys (16) denkt erbij aan een verbeelding van het leven na de dood, met die spelende kinderen in onwerkelijk grijs gevangen. Na het leven op aarde krijg je een tweede kans als engel.

Toen vervolgde ik de wandeling door de stad, met in de Schagchelstraat een vioolbouwer tegenover een Piercing Studio, want zelfs Haarlem moet met de tijd mee. In een zaak met licht en interieurarchitectuur was een vernissage bezig. Even een glaasje meepakken. Aan de wanden hingen schilderijen van Paul Dikker (1958), die in 1984 van de Rijksacademie kwam. Precies en figuratief, in heldere kleuren, alsof Willink eens naar de Algarve had gemoeten, ter opklaring van zijn humeur.

Voordat de ingehuurde flamenco-zanger het op een klappen en brullen zette, sprak publicist Willem Langeveld de borrelende meute toe. Niet ongeestig, maar spoedig moest Foucault worden geciteerd, en hoorden we dat Dikker vensters maakt naar een buitenmeubilaire ruimte, en het vereenzaamd individualisme van deze tijd uitdrukt.

Vergeet de woorden, fluisterden alle doeken.

Arjan Peters

Frans Halswandelingen, t/m 30 november; op zondag om 13.30 rondleiding in het gelijknamige museum te Haarlem. Expositie Paul Dikker t/m 26 december bij Wim Kraakman, Zijhuizen 1-7, Haarlem.

Meer over