Grote greep uit Latijns-Amerikaanse cultuur

Film, literatuur en muziek zijn de ingrediënten van het derde Festival Latino Americano de Cine Y Literatura, dat van 13 tot en met 20 oktober plaatsvindt in Amsterdam (voor de eerste maal) en Rotterdam....

Te zien zijn zeventig speelfilms, documentaires en korte films. Het hoofdprogramma omvat een selectie van recente Latijns-Amerikaanse speelfilms, hetgeen, zegt festivalprogrammeur Irma Dulmers, eigenlijk een vage omschrijving is: 'De enige overeenkomst tussen films uit Latijns Amerika is dat er, behalve in Brazilië, Spaans in wordt gesproken.'

Opvallende titels zijn O premeiro dia, de nieuwe film van de Braziliaan Walter Salles (die eerder Central do Brasil regisseerde), La vendedora de rosas van de Columbiaan Victor Gaviria, een realistisch stadsdrama gebaseerd op het meisje met de zwavelstokjes, en Wim Wenders' Buena Vista Social Club over het gelijknamige, zeer succesvolle groepje bejaarde Cubaanse musici, dat als slotfilm staat geprogrammeerd.

Omdat het Festival Latino Americano de Cine Y Literatura een tweejaarlijks festival is, kan het begrip 'recent' ruim worden gehanteerd. Het festival wil zoveel mogelijk aspecten van de Latijns-Amerikaanse cultuur laten zien, aldus Dulmers. Zij is tevens 'correspondent' van het International Film Festival Rotterdam, dat begin volgend jaar een aantal films vertoont die Dulmers ook op het Festival Latino Americano had willen laten zien. Maar: 'Zij hebben de eerste keus, en dat betekent dat een film niet eerst bij ons kan worden vertoond.'

Dat betekent onder meer: geen El coronel no tiene quien le escriba, de Gabriel Garçia Marquez-verfilming van Arturo Ripstein, aan wie het Festival Latino Americano een retrospectief wijdt.

Maar ook de zeven films die wel te zien zijn, geven een goed beeld van het werk van de Mexicaanse filmmaker, die als assistent werkte bij Buñuel en op 22-jarige leeftijd debuteerde met de Marquez-verfilming Tiempo de Morir. Naast deze film uit 1965, waarvoor Ripstein de Ariel (de Mexicaanse Oscar) won voor beste regie, worden onder meer vertoond El evangelio de las maravillas - vorig jaar ook al in Rotterdam te zien - en La mujer del puerto uit 1991, waarin Ripstein een klassiek Mexicaans melodrama schetst over incest en prostitutie, tegen de achtergrond van vervallen nachtclubs in de havenstad Veracruz. Ripstein was uitgenodigd om bij de vertoning van zijn films aanwezig te zijn, maar moet vanwege opnamen verstek laten gaan.

Een ander retrospectief is gewijd aan de Mexicaanse vampier- en santofilms uit de jaren vijftig en zestig. El santo (De heilige) was het Mexicaanse equivalent van Superman en Batman - een wat vadsige, gemaskerde worstelaar met een glinsterende cape, die kwaad bestrijdt.

'Off-Side' van het Festival Latino Americano draait een programma over de belangrijke voetbalcultuur in Latijns Amerika. ln 'De film van de eeuw' kiezen Latijns-Amerikaanse schrijvers hun favoriete film. Vele voor de hand liggende schrijvers waren overleden, onbereikbaar of hadden het simpelweg te druk om te reageren, meldt de festivalkrant, maar er bleven toch 12 in Nederland uitgegeven schrijvers over.

De Colombiaan Fernando Vallejo koos voor Los olvidados van Buñuel. 'Ik ken geen film die zo troosteloos en uitzichtloos is', zegt Vellejo in de fraaie festivaluitgave 'Film, muziek en literatuur uit Latino America'.

Vallejo, die nauwelijks in het openbaar optreedt en daarom wel bekend staat als het 'literaire fantoom van Colombia, neemt ook deel aan het schrijversdebat 'Patagonia, el fin del mundo', een literatuur- en filmprogramma, geïnspireerd door het einde van de eeuw, over het einde van de wereld.

Het Festival Latino Americano is dit jaar behalve in het Rotterdamse Lantaren/Venster voor het eerst ook gelijktijdig op vier locaties in Amsterdam. 'En volgende keer ook in Utrecht, hoop ik', aldus Dulmers, voordat ze haastig vertrekt uit de persvoorstellingen. Ze moet nog even op en neer naar Brazilië.

Meer over