GROMMEND EN SOULVOL

Elk label in de jaren zestig wilde zijn eigen Bob Dylan. Island Records koos voor John Martyn, de muzikant van wie geen enkele plaat op een vorige leek....

Het had niet mogen baten. Een jaar eerder had John Martyn nog een liedjeaan zijn ernstig depressieve vriend Nick Drake opgedragen, maar in november1974 overleed hij dan toch, zeer waarschijnlijk door zelfmoord.

Don't know what's going wrong in your mind

And I can tell you didn't like what you find

When you're moving through

Solid air, solid air.

(Uit: Solid air)

Martyn en Drake woonden bij elkaar in de buurt in Hampstead,Groot-Brittannië, en kenden elkaar bovendien omdat ze op hetzelfdeplatenlabel hun muziek uitbrachten: Island Records. Deze door ChrisBlackwell opgerichte maatschappij zou in de jaren zeventig de meeste roemvergaren met Bob Marley, maar leverde behalve aan het internationaalpopulariseren van Jamaicaanse reggae ook een cruciale bijdrage aan deBritse folkgeschiedenis. Bij Blackwell verschenen de eerste en beste platenvan Fairport Convention, Richard & Linda Thompson, Sandy Denny, NickDrake en John Martyn. Die platen zijn altijd redelijk leverbaar gebleven,maar de wijze waarop Islands moedermaatschappij Universal een paar jaargeleden is begonnen de enkele tientallen albums te remasteren en tevoorzien van heldere toelichtingen en bonustracks, mag voorbeeldig heten.

Kroon op het werk betekende eerder dit jaar het heruitgeven van de viersolo-albums van folklegende Sandy Denny, en onlangs verschenen de platendie John Martyn uitbracht tussen 1967 en 1977. Martyn werd in 1967 alseerste blanke liedjeszanger door Blackwell gecontracteerd. Zijn eerstealbum London Conversation was een betrekkelijk conventionele liedjesplaat,zoals er in die tijd veel folkplaten verschenen. Ieder label wilde zijneigen Bob Dylan, Blackwell koos voor Martyn. Wat Martyn en Dylan gemeenhebben, is hun volstrekte onberekenbaarheid. Geen enkele John Martyn-plaatlijkt op welke hij daarvoor uitbracht. En dat is ook een van de aardigstekenmerken van zijn vroege oeuvre. Martyn ging voortdurend het experimentaan, met rock, jazz, dub, en reggae, met als twee vaste componenten zijnstem: donker, grommend maar ongekend soulvol, en zijn met echo vervormdegitaargeluid.

Al meteen op zijn tweede plaat, The Tumbler, gaat het roer om en wordtzijn folk doorspekt met jazzinvloeden, daarna lijkt het de inmiddels aanIsland verbonden producer Joe Boyd een goed idee om Martyn twee platen telaten maken met zijn vrouw Beverly. Vooral de eerste, Stormbringer,opgenomen in Woodstock met medewerking van The Band, klinkt nog altijd heelbehoorlijk. Maar bij Island raakten ze zo gedesillusioneerd door de lageverkopen dat ze Martyn verboden zijn vrouw nog te laten meezingen.

Zonder haar zou Martyn in 1971 zijn eerste klassieker opnemen, Bless TheWeather, deze plaat mag nog altijd een hoogtepunt heten in de Britsefolkrock, en werd hooguit overtroffen door de opvolger Solid Air en deplaat One World uit 1977. De laatste kreeg vorig jaar van Universal al dezogeheten 'Deluxe' behandeling. Een extra mooie verpakking en een bonus-cdmet live-opnamen en veel studio-outtakes.

One World nam Martyn op na een verblijf op Jamaica op uitnodiging vanzijn labelbaas. Hij was er slecht aan toe, na Nick Drake had hij in 1976nog een goede vriend verloren, rockgitarist Paul Kossof. Hij raaktehierdoor volledig van slag. Op Jamaica hervond hij zichzelf, en decombinatie van jazz, dub en elektronica leverde een klankbeeld op dat wevijftien jaar later ambient zijn gaan noemen.

De muziek van John Martyn staat op zich zelf, en past, uitgezonderd zijndebuut, nauwelijks onder het folk-etiket. Blackwell steunde hem in al zijnexperimenteerdrift, met als resultaat een van de mooiste oeuvres uit zijnimposante artiestenstal. En Martyn? Die zou na One World nog eenprachtplaat maken voor Blackwell, Grace And Danger, waarop hij zijnscheiding met Berverly als onderwerp heeft gemaakt. Vreemd genoeg zit ditalbum niet in de reeks heruitgaven. Hierna zou Martyn voor tal van anderelabels platen opnemen, tot aan het vorig jaar verschenen On The Cobblestoe, maar het niveau van het nu zo fraai uitgebrachte werk heeft hij nooitmeer gehaald.

Meer over