Poëziegoed en slecht

Gratis sentiment van een nieuwe dichter en vertederende haiku’s van Van Kooten

Ulrike Burki doet gewichtig, vindt Arjan Peters, en Kees van Kooten blijft aangenaam gewichtloos.

null Beeld Getty, bewerking Studio V
Beeld Getty, bewerking Studio V

Een nieuwe dichter maakt altijd nieuwsgierig. Aan het tijdschrift Het liegend konijn (Polis; € 20) draagt Ulrike Burki (1998) een gedicht in drie delen bij dat ‘Berlijn’ heet en als volgt besluit:

Op de plek waar Hitler gecremeerd werd, staat nu een glijbaan
pal boven op de bunker waar hij zelfmoord pleegde, werd een appartement gebouwd
daar komen elke dag 217 mensen thuis

Dat vertelt de audiogids in een soort Duits
dat zacht en geruststellend is en speciaal voor toeristen ontwikkeld lijkt.

En terwijl ik naar die glijbaan kijk
rood en nauwelijks groot genoeg voor een kind van vijf
denk ik dat het inderdaad geruststellend is

overal wordt ooit door nieuwe kinderen gespeeld

Berlijn, Hitler, glijbaan, nieuwe kinderen: grote halen, snel thuis. Gratis symboliek en sentiment voor het oprapen, en dat alles in bewoordingen die een snelle aantekening lijken, het begin van een artikel misschien, maar zonder gevoel voor ritme, en van ‘glijbaan', ‘lijkt’, ‘kijk’ en ‘vijf’ slaan we ook niet steil achterover. Opnieuw proberen, Ulrike, en niet zo snel denken dat je klaar bent.

Aan de haiku’s van Kees van Kooten is beduidend meer te beleven. In 575 Haikoots (De Harmonie; € 19,90) geeft hij zijn versie van de beroemde Japanse dichtvorm, die 3 regels telt: 5 lettergrepen, 7, en weer 5.

Meestal handelend over de natuur. Soms voldoet een Haikoot aan dat criterium:

er heeft nog nimmer
een botsing plaatsgevonden
tussen twee eekhoorns

Of het meelevende

verwarde bramen:
is ons seizoen al voorbij
of begint het net?

Maar Van Kooten laat zich niet in zijn onderwerpkeuze beknotten. Deze is vertederend én recentelijk melancholisch geworden:

snel repeteert hij
de opstelling van Ajax
want zijn kleinzoon komt

Deze geeft de moderne tragiek weer:

het meisje kijkt toe
hoe de boomer gewichtig
zijn Nokia swaaipt

En deze verwoordt het verwijt dat je soms in uithoeken van je bibliotheek kunt horen kreunen:

echte leeshonger
lijdt pas het door de koper
nooit gelezen boek

De Haikoots komen in mijn kast te staan naast Waarlangs streek de wind?, verschenen in 1987 bij uitgeverij De Liefde, van Annie van Kooten. Zij was een Haagse haikudichter, en moeder.

Meer over