God is in de VS overal, ook onder wetenschappers

Zelfs de atheïst moet erkennen dat Morgan Freeman een goede, liefhebbende God is. In de nieuwe film Evan Almighty vervult de succesvolle Freeman de ‘rol der rollen’ met ‘subtiele charme’, vond een recensent....

De film is het vervolg op Bruce Almighty, een kaskraker met Jim Carrey (2004), waarin Freeman ook al de Heilige Vader was. Wat het succes van zulke religieus getinte films vooral laat zien, is dat Hollywood goed in de gaten heeft hoe diep de religie gaat in de VS.

Producent Universal Studios nam ruim vóór de première de firma Grace Hill Media in de arm. Dit pr-bedrijf wil een brug slaan tussen Hollywood en ‘religieus Amerika’.

Hoewel de film voor een breed publiek werd gemaakt, benaderde Grace Hill het gelovige publiek om de feestelijke terugkeer van God te verkondigen, alsmede de komst van de komiek Steve Carell als Noach.

Een kwestie van vraag en aanbod, zei Jonathan Brock van Grace Hill. Van alle Amerikanen gaat 43 procent wekelijks naar de kerk. Tweederde van de bevolking gaat eens per maand. ‘Geen klein publiek’, zei Brock.

Bovendien noemt 80 procent van het volk zich christen. Voeg daar de moslims, boeddhisten en ‘overigen’ bij, en bijna de gehele bevolking is gelovig. In die context hoeft het nieuws van de afgelopen week niet te verbazen: ook een kleine meerderheid van de wetenschappers in de VS gelooft in God.

Toch viel het onderzoek van twee sociologen op. ‘Professoren vinden God in de academische wouden’, kopte een krant. Van 1500 ondervraagde wetenschappers is meer dan de helft religieus. Docenten boekhouding zijn het ‘meest religieus’. Ingenieurs en biologen? Die zijn niet zo gelovig.

In een reactie zei Randall Balmer, een theoloog in New York, dat het tijd is om afstand te nemen van de mythe dat universiteiten atheïstische bolwerken zijn. Waarom zou de wetenschappelijke wereld radicaal anders zijn dan de rest van de samenleving?

Deprimerend is dit nieuws vooral voor de atheïstische denkers Richard Dawkins, Sam Harris en Christopher Hitchens. Zij hebben zich de afgelopen tijd met scherpe, polemische boeken afgezet tegen de religieuze vloed.

Het is alsof Hitchens in God Is Not Great (2007) al vermoedde wat voor onderzoek er zou komen over geloof op de universiteiten. Juist deze broedplaatsen van intellectueel debat zijn de frontlijnen in het gevecht tegen God, schrijft Hitchens.

Al vroeg in zijn boek, met de ondertitel Hoe religie alles vergiftigt komt Hitchens op het belang van de strijd. ‘De discussie met het geloof is de basis en oorsprong van alle discussies, omdat ze het begin is – maar niet het einde – van alle discussies over filosofie, wetenschap, geschiedenis en de menselijke natuur’.

Hitchens discrimineert trouwens niet. Hij beschouwt geloof als een vergif in zijn conservatieve gedaante én in de ‘christelijk linkse’ verschijningsvorm.

Vloeken in de kerk natuurlijk. Er is een goede reden dat ook de progressieve presidentskandidaten voortdurend hun verhouding met God benadrukken. Atheïsten bungelen, samen met junks, onderaan de lijst van groepen die de Amerikanen nooit, maar dan ook nooit in het Witte Huis willen zien.

De recensent van Christianity Today sprak een breed publiek aan, toen zij Evan Almighty een compliment gaf. De film ‘nodigt ons uit om het nogal grote idee in overweging te nemen, dat we allemaal gekozen’ zijn om een relatie met God te hebben hebben, en Hem te gehoorzamen’.

Ook Nederlanders kunnen van 9 augustus aan de slag met dat idee, wanneer de film in Nederland in première gaat.

In de VS komen miljoenen bioscoopgangers op de boodschap af, los van hun politieke overtuiging. Het onderzoek van Neil Gross en Solon Simmons illustreert dat het geloof de politiek tweedeling overstijgt. Want veruit de meeste academici en studenten in de VS noemen zichzelf niet alleen gelovig, maar ook links.

Waarschijnlijk is hun God niet zozeer streng en boos, maar leuk en een beetje milieubewust. Een figuur dus als Morgan Freeman.

Diederik van Hoogstraten

Meer over