InterviewOnline muziekles

Gitaar leer je online: hoe muziektutorials op YouTube razend populair werden

Op YouTube leren de popartiesten van morgen hun vak. Kanalen met muzikale uitlegfilmpjes bedienen een massapubliek. Zo ook dat van gitarist Paul Davids, die met 2,4 miljoen abonnees docent en influencer tegelijk is.

null Beeld Anna Boulogne
Beeld Anna Boulogne

Het zou zomaar kunnen dat hij de bekendste Nederlandse gitarist is van dit moment. Al is er geen hit waarop hij te horen is. Nooit staat hij op een podium. Hij heeft geen band en neemt geen studioklussen aan – gewoon geen tijd voor. Maar als hij op de Amerikaanse muziekbeurs NAMM verschijnt, vormt zich direct een kring rond hem van bewonderaars die hem eraan herinneren hoe hij heet. ‘Hey! You’re Paul Davids!’

Ook in zijn supermarkt wordt Paul Davids (34) herkend. Staat hij bij een concert van John Mayer in het publiek, willen mensen met hém op de foto. ‘Of dan reis je door Death Valley, je komt de hele dag maar één persoon tegen en die kent jou dan. Absurd, eigenlijk.’

Ze kennen hem door YouTube. Davids’ kanaal telt inmiddels 2,4 miljoen abonnees. Niemand die geïnteresseerd is in gitaar ontkomt aan zijn vrolijke bebaarde gezicht: het YouTube-algoritme gidst je direct zijn kant op. Het aantal views? 265 miljoen – and counting.

Tutorials

Zijn kracht: in gelikte filmpjes legt hij uit hoe de pentatonische toonladder werkt, wat voor akkoorden je kunt spelen bij een melodie of demonstreert hij een tokkelpatroontje. Het zijn strak gemonteerde gitaarlessen van steeds ongeveer tien minuten, met gescripte grapjes en titels als 99% of you can’t play this simple exercise en How everyone can play the FUNK! (beginner to PRO).

Davids is niet de enige die het zo aanpakt. Wie een muziekinstrument wil leren spelen, vindt online uren aan gratis lesmateriaal. Wie de blokfluit kiest, komt al snel uit bij de in Amsterdam gevestigde Sarah Jeffery (14 miljoen views), die het laatste beetje stof van het instrument blaast. De gitarist die de jazzkant op wil, stuit op de Haagse Deen Jens Larsen (24,5 miljoen views). Net als Davids (voor 199 dollar) bieden ze ook betaalde cursussen aan die online te volgen of te downloaden zijn. Het roept de vraag op: wat voor invloed heeft dit op het een-op-een-muziekonderwijs?

Voor de succesvolle onlinemuziekdocenten zijn de gevolgen in elk geval groot. Woonde Davids anderhalf jaar geleden nog in een klein appartementje en was hij drie jaar geleden nog aangewezen op huurtoeslag, nu bewoont hij met vrouw en zoontje (1) een ruim koophuis met studio in Rotterdam, vooral betaald met de advertenties bij zijn filmpjes. De studio staat vol met statieven, versterkers en gitaren; een plakkaat van YouTube voor het bereiken van een miljoen ‘subscribers’ ligt nonchalant in de kast.

Braderietjes

Hoe heeft hij dit imperium opgebouwd? ‘In 2009 ben ik afgestudeerd aan de opleiding pop van het conservatorium in Rotterdam. Daarna ben ik les gaan geven, dat is voor de meeste muzikanten toch wel een must als je een enigszins normale levensstijl wil hebben, als je af en toe uit eten wil, of wil eten überhaupt. Verder speelde ik in bandjes – een met eigen werk, een Nederlandstalige coverband voor bruiloften. Van optredens alleen kon ik echt niet rondkomen. Je speelde voor bier of 50 euro, als je eens een goede klus had, kreeg je 250 tot 300 euro.

‘Na vijf, zes jaar besefte ik: dit gaat nergens heen. Dan had je jaren geïnvesteerd in een band met eigen werk, ging die weer uit elkaar en kon je opnieuw beginnen. Soms hadden we van die kut-optredens en dacht ik: wat doe ik hier? Dan stond er twee man publiek, of was er helemaal niemand – zo’n braderietje op zaterdagochtend waar je dan van die gepijnigde muziek staat te spelen terwijl er kinderen voor je voeten rennen. Ik zei: ik ga dit niet meer doen. En dan word je vervangen en zie je de volgende keer iemand anders in dat bandje gitaarspelen op die braderie.

‘Ik ben een eigen muziekschooltje begonnen bij mijn ouders in Zwijndrecht, dat liep heel goed. Ik had meer leerlingen dan tijd. In 2013 dacht ik: dat internet schijnt wel hip te zijn. Toen heb ik een paar jam tracks (nummers waarover je kunt improviseren, red.) online gezet die goed werden beluisterd. Vervolgens kreeg ik van YouTube de vraag: wil je partner worden? Dan zetten zij er advertenties bij. Na een jaar of zo dacht ik: waarom niet? Verdiende ik 4 euro per maand met zo’n filmpje. Dat vond ik toen heel significant, de helft van mijn telefoonrekening.’

Het kanaal werd pas serieus in 2015. Coldplay had net een nieuw liedje uit, Adventure of a Lifetime. ‘Ik ben het meteen gaan uitzoeken. Zo’n nieuw liedje wil iedereen meteen leren spelen. Ik was de eerste die een tutorial online zette. In een paar dagen werd het 100 duizend keer bekeken. Mijn filosofie werd: willen mensen een nieuw liedje leren, dan komen ze bij mij.’

Gitaarlessen in videovorm

Het volgende idee was om stof uit zijn gitaarlessen te vertalen naar video’s. ‘Ik zag het als een handig hulpmiddel voor mijn leerlingen. Als ik iets één keer goed uitleg en dat opneem, kan ik altijd naar dat filmpje verwijzen, dan hoef ik niet honderd keer hetzelfde uit te leggen.’

Maar het kanaal bevat nog een element. De filmpjes gaan niet alleen over speeltechnieken, ze gaan ook over ‘gear’, spullen. Voor de gemiddelde gitarist is één gitaar niet toereikend, en tussen de gitaar en de versterker (één versterker? Er kan er altijd een bij) kun je eindeloos veel effectpedaaltjes stoppen. De muziekdocent 2.0 is ook een influencer, die van alles toegestuurd krijgt van fabrikanten, met de vraag of hij de mensheid het nieuwste speelgoed wil tonen.

‘Mijn eerste video die echt astronomische aantallen haalde, ging over een nieuwe dure gitaar die ik had gekocht, een Martin D42’, zegt Davids. ‘Ik ging die vergelijken met mijn eerste akoestische gitaar; een van 5.000 dollar tegen eentje van 150, een soort battle. Ik was op vakantie, werd wakker en zette mijn telefoon aan. Ineens had ik honderden e-mails voor elke comment. De video was opgepikt door Buzzfeed, geloof ik. Een miljoen views in een week, ik wist niet wat me overkwam. Ik kreeg iets van 2,000 euro voor die video.’ Dan lachend: ‘Dus die gitaar was snel terugverdiend.’

Docent-influencer

De docent-influencer heeft een verantwoordelijkheid, vindt Davids: je moet de balans tussen video’s over spullen en over muziek goed bewaken. ‘Mensen moeten niet het gevoel krijgen dat ze van alles moeten hebben voordat ze muziek kunnen maken. Al komt dat misschien niet heel geloofwaardig over als je ziet hoeveel shit ik hier heb.’

Wordt hij nog wel eens betaald door fabrikanten om hun spullen te showen? ‘Oeh, gevoelig onderwerp. Nee, niet meer. Ik heb twee of drie keer iets besproken waarvoor ik werd betaald, maar heb die dingen wel kritisch gerecenseerd. Toch voelde het awkward, alsof ik op mijn woorden moest passen, dan ging ik juist overdreven op zoek naar de negatieve kanten om te laten zien dat ik onafhankelijk ben. Als ik nu iets toegestuurd krijg wat ik wil houden, dan betaal ik er ook voor.’

Fans vragen hem weleens wat hij voor werk doet, maar hij is een volle week bezig met zo’n filmpje. Vier dagen bedenken, een dag opnemen, twee dagen monteren. O ja, en oefenen, want je moet je eigen lesmateriaal wel goed beheersen. ‘Mijn filmpjes dwingen me om een betere gitarist te worden en te blijven verkennen. Ik snap nu dingen van jazz die ik nog niet begreep toen ik zelf studeerde.’

Concurrentie

Maar hoe veranderen de muzieklessen door het online aanbod? Concurreert hij die andere gitaardocenten niet weg, zo’n docent zoals hij zelf niet zo lang geleden was? ‘Poeh... Ik begrijp wel dat het voor sommigen lastig kan zijn, dat je denkt: mijn werk verdwijnt dadelijk. Ik denk dat muziekdocenten zich nu een beetje anders moeten positioneren. Ze moeten niet alles willen doceren, maar veel meer een begeleider zijn en sturen. Vroeger zei je misschien: luister naar die cd van die gitarist. Nu kun je zeggen: misschien heb je wat aan die of die les op YouTube.’

Al is het volgens Davids goed mogelijk alleen met behulp van internet prima te leren spelen, een docent heeft altijd meerwaarde. Al is het maar omdat die kan kijken of je jezelf niets fout aanleert of jezelf overbelast. ‘Als YouTube vol zit met zoveel content dat je niet weet wat goed is en wat niet, kan een leraar structuur aanbrengen’, zegt Davids. ‘Als docent kun je inschatten waar iemand aan toe is en zeggen: ga jij maar even die dorische toonladder checken.’

Leerzaams op YouTube

Welke kanalen zijn interessant voor wie meer over muziek wil leren? Voor dwarsfluitisten is het kanaal van Emily Beynon een must. De solofluitist van het Concertgebouworkest begon in de pandemie met filmpjes waarin ze uitleg geeft over vibrato, articulatie en beroemde solo’s. Interessant voor pianisten is het kanaal van Nahre Sol. Voor algemeen gebruik is het kanaal van producer en gitarist Rick Beato, die in What Makes This Song Great? de kracht van popnummers blootlegt.

Meer over