Giotto's 'leerling' is aartsvader moderne kunst

Niet Giotto is de aartsvader van de moderne schilderkunst, maar een meester die tot nu toe voor Giotto's leerling werd gehouden: Pietro Cavallini....

Van onze correspondent

Jan van der Putten

ROME

Volgens de traditionele opvatting werden deze fresco's, gewijd aan het leven van de heilige Franciscus, tussen 1296 en 1299 geschilderd door de jeugdige Giotto. Uit de studies van de restaurateur Bruno Zanardi en de kunstcriticus Federico Zeri wordt aannemelijk dat de moderne schilderkunst niet met Giotto is geboren in Toscane, maar met Pietro Cavallini in Rome.

De eerste berichten over Cavallini dateren van 1273, de laatste van 1321. De eerste kunsthistoricus van de geschiedenis, de zestiende-eeuwer Vasari, degradeerde hem tot leerling van Giotto. Het best bewaarde werk van Cavallini zijn de mozaïeken over het leven van Maria in de Romeinse kerk Santa Maria in Trastevere. In 1899 werd in een andere Romeinse kerk, de Santa Cecilia, een deel ontdekt van zijn fresco over het Laatste Oordeel.

Een vergelijking tussen de fresco's in Assisi en details van het werk van Cavallini heeft geleid tot de conclusie dat Cavallini de belangrijkste is geweest van de drie schilders die aan de Franciscus-fresco's hebben gewerkt. Giotto zou slechts de eerste en de laatste zes scènes van de cyclus hebben gemaakt. De overige zes scènes zijn van een onbekende schilder.

Federico Zeri is Italiës meest erudiete en waarschijnlijk ook meest radicale kunstcriticus. Hij heeft al vele malen, vaak terecht, de authenticiteit van beroemde kunstwerken aangevochten.

Bruno Zanardi is vooral bekend van de in 1995 voltooide restauratie van de acht fresco's in het Sancta Sanctorum in Rome, de voormalige pausenkapel van het Lateranenpaleis.

Bij de restauratie van die fresco's kwam aan het licht dat in Rome al een schilderschool bestond nog voordat de fresco's in de bovenbasiliek in Assisi werden gemaakt. De conclusie van Zeri en Zanardi zou dit bevestigen. Cavallini zou dan de Romeinse schilder zijn geweest die de 'moderne' kunst naar Assisi heeft gebracht.

De paters Franciscanen in Assisi geloven niet dat Zeri en Zanardi het laatste woord over 'hun' fresco's hebben. Ze hebben een eigen bijdrage geleverd aan de kennis over het ontstaan van deze schilderingen. Het blijkt dat de schilders van deze fresco's zijn beïnvloed door de miniaturen in de oude handschriften.

Meer over