TaalgebruikIn goed Nederlands

Gezocht: een Nederlands woord voor e-reader en e-book

Ook zo’n hekel aan onnodig Engels? Help ons dan aan bruikbare, Nederlandse alternatieven. Zoals voor e-reader, e-book en meltdown.

Bart Koetsenruijter
null Beeld ANP XTRA
Beeld ANP XTRA

Eerst even dit Om de zoveel tijd vraagt een lezer waarom de Volkskrant-redactie het winnende woord vervolgens zo weinig gebruikt en ‘volhardt in dat vreselijke Engels’. De makers van deze rubriek stellen die vraag ook weleens, maar we zijn helaas niet in de positie het gebruik van Nederlandse woorden af te dwingen. Bovendien is soms een Engelse term al zó ingeburgerd dat de strijd ertegen veel weg zou hebben van die tegen de bierkaai, temeer daar de meeste Engelse woorden die hier de revue passeren inmiddels in het woordenboek Nederlands staan. Het maakt uw vindingrijkheid niet minder lezenswaardig. Integendeel, blijkt ook deze week.

Welk woord ook alweer? We zochten synoniemen voor e-reader en e-book. De lezers twijfelden een beetje over de kern: elektronisch of digitaal? Uit die tweede hoek kwamen bitboek, liber digitalis (niet echt een Nederlandstalig synoniem) en digibieb. Dat laatste is een fraaie, omdat het een andere kern van de e-reader bevat: er kunnen heel veel boeken op één exemplaar. Uit de elektronische hoek tekenden we lichtboek, accuboek en batterijboek op. De meeste inzenders echter kozen voor schermlezer en schermboek of boekenscherm. Ook mooi, maar niet zo mooi als hoe de 4-jarige kleinzoon van Ronald Boot altijd diens e-reader noemt: veranderboek.

Alle dolven het onderspit tegen het betoog van vaste inzender Wouter van Oorschot: ‘De e staat in het Engels voor electronic en daarvoor beschikt het Nederlands over het equivalent elektronisch. Ook ditmaal stel ik voor de zaak niet geforceerd te bemoeilijken en het voorzetsel e- eenvoudig te handhaven. Dus: e-boek. Ik gebruik het, net als e-post en e-brief, al járen. Wat lastiger is e-reader, omdat reader in dit geval ook in het Engels een neologisme betreft: sloeg het eerst op een mens die leest, hier is het bedacht voor een apparaat dat lezer genoemd wordt. Het ligt voor de hand om dit op dezelfde manier te vertalen als e-boek: e-lezer dus. Daar verzet ons Nederlandse taalgevoel zich weliswaar tegen, maar dat lijkt een kwestie van wennen: waarom zou lezer geen homoniem mogen zijn of worden?’

Voor over 14 dagen gezocht: Hoog tijd dat ook dat eens in goed Nederlands kan worden gezegd: mansplaining, ‘het door een man op een be­voog­den­de, neer­bui­gen­de ma­nier uit­leg­gen van iets aan een vrouw’, aldus Van Dale. Hoeven we ons ook niet meer te verbazen over die vreemde, hybride spelling. Inzenden vóór maandag 4 november: taal@volkskrant.nl.

Meer over