Gentse topstukken in fris gebouw

Het al jaren uitgeleefde Museum voor Schone Kunsten in Gent heeft een grote opknapbeurt ondergaan...

Het Museum voor Schone Kunsten in Gent, dat vier jaar in de steigers stond, is eindelijk in al zijn luister heropend. Het honderd jaar oude gebouw in het Gentse Citadelpark, een van de eerste musea in België, was dringend aan herstel toe. Ooit geroemd omwille van zijn originele en vooruitstrevende architectuur, was het na al die jaren een beetje stoffig en slonzig gebouw.

De min of meer ‘uitgeleefde’ zalen waren niet uitgerust met de nodige technische installaties voor veiligheid, licht- en klimaatbeheersing. Het is nu geheel gerestaureerd en gerenoveerd, met nieuwe overdekte patio’s, een permanent prentenkabinet, een bibliotheek, een brasserie en een auditorium.

Jarenlang heeft directeur Robert Hoozee baanbrekend werk verricht, niet alleen door het gebouw te renoveren, maar vooral ook door zijn ruime en geïnspireerde visie op de indrukwekkende collectie. Het museum bezit tal van topstukken, schilderijen van Hieronimus Bosch, Peter Paul Rubens, Jacob Jordaens, Anthony van Dyck en Frans Hals, maar ook van de beroemde Latemse School.

Een aantal jaren geleden liet het museum, in de stad waar bijna alle Latemse schilders zijn geboren, in een expositie zien hoe verstikkend een verkrampte Heimat-achtige idolatrie is. Sint-Martens-Latem was lange tijd ‘de kazemat’ van het Vlaams Expressionisme. Het was ‘de ziel van een land, de ziel van Vlaanderen’. Onder invloed van de larmoyante lyriek van de Vlaamse ‘ontvoogdingsstrijd’ werd het schildersdorp na de Eerste Wereldoorlog ‘de vlag van de Vlaamse beweging’, de trots van het Vlaamse volk.

Wat vroeger een Gentse kunstenaarskolonie was die internationale contacten onderhield, zelfs met futuristen en dadaïsten, werd lange tijd versmald tot een ‘Vlaams artiestendorp’ van kunstenaars met ‘aangeboren liefde voor de picturale materie’. Dat beeld bleef lang overeind; directeur Hoozee heeft het gecorrigeerd.

Bij de opening verscheen een nieuwe tweedelige catalogus van het museumbezit, in het Nederlands en het Engels, het eerste overzicht sinds 1937. Het museum werd in 1798 opgericht, tijdens de Franse overheersing van de Zuidelijke Nederlanden. De tweehonderd schilderijen en beelden, die de opeenvolgende inbeslagnemingen door de Oostenrijkse en Franse bezetters hadden ‘overleefd’, vormden de basis van het museum. In 1898, precies honderd jaar na de stichting, nam het stadsbestuur de beslissing tot de oprichting van een nieuw museumgebouw, naar een ontwerp van Charles van Rysselberghe, broer van de pointillistische schilder Théo van Rysselberghe.

In de loop van de 19de eeuw had Gent enorm veel verzameld. De stad kocht kunstwerken op de driejaarlijkse Salons, verwierf werk uit de jaarlijkse Concoursen van de Academie of door giften en legaten van kunstenaars en verzamelaars. De verzameling omvat nu 8077 werken. Bij de feestelijke heropening kreeg Gent van de Vlaamse Gemeenschap een schitterend topstuk van James Ensor, Pierrot en skelet in gele toga, dat nu in de Ensor-zaal van het museum hangt.

Het gebouw vertoonde tal van materiële tekortkomingen die de kunstwerken aan risico’s blootstelde. De oude vloeren werden uitgebroken, de kelders zijn gerenoveerd en de tentoonstellingszalen zijn nu voorzien van een vloerverwarmingssysteem. De temperatuurregeling in de museumzalen was ondermaats. De driehonderd meter lange fries onder de kroonlijst werd helemaal ‘afgestoft’ en geretoucheerd. De buitengevels zijn grondig gereinigd en het gehele geveldak is opnieuw opgevoegd.

Het enkele jaren geleden nog ietwat oubollige museum, waar nochtans hard werd gewerkt aan een verfrissend imago, kan nu eindelijk bruiklenen in huis halen die het vroeger omwille van de slechte staat van het museumgebouw niet naar Gent kon halen. Het museum werkt aan een prestigieuze en gedurfde tentoonstelling over Britse kunst tussen 1750 en 1950. In British Vision zal werk te zien zijn van John Constable, William Turner, Walter Sickert, Francis Bacon en Lucian Freud.

Het Museum voor Schone Kunsten in Gent. Beeld
Het Museum voor Schone Kunsten in Gent.
Meer over