Geest Polanski waart door Berlijn

The Ghost Writer ging gisteren in Berlijn feestelijk in première. Regisseur Roman Polanski schitterde in zijn afwezigheid...

Van onze medewerkster Floortje Smit

Doe hem dan na, roepen de journalisten uit de zaal. Ewan McGregor, die volgens acteurs Pierce Brosnan, Olivia Williams en schrijver Robert Harris een goede ‘Polanski’ in huis heeft, kijkt ongemakkelijk. Nee, mompelt hij. Nee.

Het is dan natuurlijk al een vreemde persconferentie. The Ghost Writer, de uitstekende, nieuwe thriller van Roman Polanski, zal die avond in première gaan tijdens de Berlinale. Maar de regisseur kan zelf niet genieten van zijn moment. Die zit nog vast in Zwitserland, onder huisarrest. Na zijn arrestatie in september wegens een zedenzaak uit 1977, kwam hij op borgtocht vrij. Sindsdien staat hij onder elektronische beveiliging in een chalet in Gstaad.

Zo’n persconferentie krijgt onherroepelijk toch een beetje een begrafenisgevoel: natuurlijk gaat niemand inhoudelijk op de zedenzaak in. ‘Daar is het de plaats en de tijd niet voor’, zo liet producent Robert Benmussa meteen aan het begin van de persconferentie al weten. Maar iedereen is lovend over de regisseur en wil vertellen over de teleurstelling dat hij er niet is.

‘Het is extra wrang’, aldus Ewan McGregor, ‘omdat het echt Polanski’s film is. Hij is net zo verantwoordelijk voor mijn acteerwerk als ik zelf ben. En dat heb ik nog nooit eerder gezegd over een regisseur.’ Volgens McGregor bemoeit hij zich overal mee, en niet altijd even zachtzinnig. ‘In het begin is dat onprettig – wij acteurs hebben natuurlijk grote ego’s – maar als je het niet persoonlijk opneemt, is het bevrijdend. Hij daagde me uit. En het is net zoals met je moeder: irritant, maar meestal heeft ze wel gelijk.’

Zijn bemoeienis gold ook dit keer tot aan het bittere einde van het filmproces. Ook al was de film nog niet af toen hij werd opgepakt – wel was er een eerste ruwe versie, aldus Benmussa. ‘Maar wat voor Polanski een ruwe versie is, betekent voor 99 procent van de regisseurs een eindversie. Hij is uitermate precies.’ Zijn advocaat bezorgde hem vervolgens delen in de gevangenis en in zijn chalet, waar hij nog steeds onder huisarrest zit, zette hij de puntjes op de i.

Dat moet een idiote klus zijn geweest: in The Ghost Writer komt de ex-premier van Engeland (Pierce Brosnan) ook vast te zitten in zijn eigen buitenlandse luxueuze vakantiehuis. Hij wordt door een Britse politicus beschuldigd van betrokkenheid bij geheime martelingen. De villa wordt omsingeld door demonstranten, en de Verenigde Staten lijken het enige land dat hem – o ironie – níet zal uitleveren in het geval van een rechtszaak.

De film draait vooral om de beklemmende speurtocht in een politiek doolhof van zijn nieuwe ghostwriter (Ewan McGregor), waarbij de ontwikkelingen zich zo langzaam en ingenieus ontvouwen als in Polanski’s China Town.

En zelfs daarin bleek een gek soort voorzienigheid te schuilen. Harris, die het boek schreef in 2007 en het met Polanski bewerkte tot een scenario, merkte dat zijn verhaal steeds meer op de werkelijkheid begon te lijken. Er komt steeds meer duidelijkheid over martelingen, Britse betrokkenheid bij de oorlog in Irak en de rol van Tony Blair. ‘Alsof we hadden voorzien welke kant het zou opgaan.’

Meer over