Mode

Geen zin in de slutty summer? De dark academia-trend is een fijn alternatief

De liefde voor ‘dark academia’ begon als online obsessie en maakt nu de overstap naar de mainstream, met alle tweed jasjes en wijde broeken van dien. Een fijn alternatief voor iedereen die helemaal geen zin heeft in de slutty summer.

Stefanie Bottelier
null Beeld Claudie de Cleen
Beeld Claudie de Cleen

Toegegeven, iets wordt tegenwoordig wel heel snel uitgeroepen tot trend. Neem een fenomeen, plak er ‘-core’ achter en direct wordt het beeld geschapen dat er ook massa’s aanhangers zijn. Zo publiceerde de Britse krant The Guardian onlangs nog een lijst van ‘aesthetics’ die momenteel enorm trending zouden zijn onder de Gen Z-kids (geboren zo tussen 1996–2012), waarbij je vraagtekens kunt plaatsen over hoe populair die in werkelijkheid zijn. Veel mensen zullen misschien nog weleens gehoord hebben van cottagecore (een hang naar het idyllische landleven met bijbehorende prairiejurken), gorpcore (je aankleden voor extreem weer/extreme sporten zonder dat bijbehorend weer of sporten per se aan de hand zijn) of zelfs grandmacore (gebreide vesten, tweed rokken, zijden hoofddoekjes, de Queen zeg maar) en deze looks ook weleens in het wild hebben gespot. Maar hoe wijdverbreid goblincore (geïnspireerd door de ‘folkloristische’ look van goblins – aardmannetjes inderdaad – inclusief opplakpuntoren), mermaidcore (roze of turquoise haar gecombineerd met een overdaad aan oceaangerelateerde accessoires), of clowncore (spreekt voor zich) in de echte wereld zijn, is nog maar de vraag.

Eigenlijk hebben we het met deze en andere zeer specifiek omschreven, zogenaamde trends meer over de wereld van de ‘online aesthetics’ die zich dus vooral op internet (TikTok, Instagram, Tumblr) afspeelt. Het woord ‘aesthetics’ wordt in deze kringen gebruikt voor een verzameling inspiratie bestaande uit van alles, van kleding en accessoires tot muziek, visuele bronnen en bepaalde hobby’s die tezamen een bepaald gevoel oproepen en met andere woorden een ‘core’ vormen. Dit lijkt misschien op het aloude begrip subcultuur, maar is toch wezenlijk anders. Mensen die deel uitmaken van subculturen zoals die van de punks, gothics of skaters, zijn dat altijd en herken je ook meestal direct aan hun stijl. Een fan van angelcore zal echter hoogstwaarschijnlijk niet daadwerkelijk gehuld in pastelkleurige tule en uitgerust met vleugels op de rug naar het werk gaan. De liefde en obsessie voor de verschillende aesthetics wordt namelijk vooral op sociale media beleefd, waar eindeloos moodboards of selfies in de stijl van de aesthetic worden geplaatst.

Dat het voornamelijk online gebeurt maakt de aanhang van sommige van die aesthetics er niet kleiner of minder fanatiek om en het zou ook te makkelijk zijn om het hele fenomeen af te serveren als de marginale hobby van gekkies op het internet. Daar is het al veel te groot voor en er bestaat zelfs een hele online ‘fandom’-encyclopedie die op een Wiki-manier de verschillende aesthetics in kaart brengt en beschrijft. Zeker, sommige daarvan hebben een nogal particulier karakter en zijn waarschijnlijk vooral grappig of ironisch bedoeld; zo is er bijvoorbeeld een ‘mommy’s-on-the-phonecore’ (een esthetiek geïnspireerd door het wachten tot je moeder van de telefoon af komt), dat misschien toch ook weer niet zo veel fans telt. Maar andere aesthetics worden door miljoenen mensen wereldwijd aangehangen en maken op een gegeven moment dus ook de overstap naar de ‘echte’ wereld en de mainstream. Dat laatste is gebeurd met de dark academia-trend.

null Beeld Claudie de Cleen
Beeld Claudie de Cleen

Academia

Op de eerdergenoemde fandom-wiki heeft ‘academia’ een eigen hoofdstuk met maar liefst 37 subcategorieën (van art academia tot witchy academia) waarvan ‘dark academia’ de grootste en bekendste is. Centraal staat de romantisering van een elitaire klassiek academische levensstijl, geïnspireerd door bijvoorbeeld Oxford en Cambridge, de klassieke oudheid en Ivy League-universiteiten zoals Harvard en Yale. Binnen het interessegebied vallen daadwerkelijk academische tijdverdrijven zoals pak ’m beet het lezen van Homerus, het bestuderen van classicistische architectuur en het bezoeken van musea. Het donkere aspect zit hem in dat er naast het vergaren van kennis ook nogal wat af gedweept wordt met meer ‘duistere’ materie, zoals depressie en de dood, verslaving en obsessies. Maar ironisch genoeg is het grootste deel van de aandacht misschien wel gereserveerd voor juist de oppervlakkige kant van dark academia: hoe het eruitziet.

En dat is te begrijpen, want eerlijk is eerlijk, het is een heerlijke, tot de verbeelding sprekende esthetiek. Denk alleen al aan de kleding: de tweed jasjes, de lamswollen truien, de geruite plooirokken, de preppy collegevesten, de crèmekleurige cricketspencers, de wijde, wollen broeken, de volumineuze camel jassen. En de schatkist aan accessoires waaruit geput kan worden, zoals ouderwetse bruinleren boekentassen type leraar klassieke talen, schoeisel als brogues en mary-janes en goudomrande of schildpadkleurige brilmonturen. Dan zijn er de evocatieve decors waar je je in die dark academia-uitdossing kunt ophouden: bibliotheken, kathedralen, begraafplaatsen, universiteiten. En dan hebben we nog de parafernalia waarmee allerlei dark academia-fähige activiteiten ontplooid kunnen worden, zoals het geschepte papier en de vulpen om liefdesbrieven mee te schrijven, of de beduimelde first edition van Wuthering Heights om mee in een koffiehuis rond te hangen. En foto’s van te maken natuurlijk, er moeten vooral veel foto’s worden gemaakt.

The Secret History

Hogepriesteres van het dark academia-universum is zonder twijfel Donna Tartt en bijbehorende bijbel is haar roman The Secret History uit 1992, waarin een groepje studenten aan een elitaire universiteit in Vermont een studiegenoot vermoordt. Alle dark academia-obsessies komen daarin samen tegen een achtergrond van een archaïsche, academische omgeving en guur weer. Hoewel het altijd lastig is om het ontstaan van een online trend exact te pinpointen, is The Secret History waarschijnlijk de oorsprong van de hele beweging. De tag ‘dark academia’ werd vanaf ongeveer 2014 gebruikt voor discussies op Tumblr over de inhoud van het boek. Al snel ontstonden bijbehorende moodboards, allereerst met een focus op sfeerbeelden in stemmig zwart-wit of bruintinten, maar algauw kwamen daar de kledingtips bij. Niet in de laatste plaats geïnspireerd door de stijl van Tartt zelf, met haar onberispelijke broekpakken, witte overhemden, stropdassen en platte veterschoenen.

Ook andere films en boeken bleken ideaal inspiratiemateriaal voor het creëren van de dark academia-(kleding)stijl, van Brideshead Revisited tot Harry Potter, en een aesthetic was geboren. Hoewel de populariteit in de jaren daarna allengs toenam, bleef het vooralsnog vooral een beetje een nichefenomeen. Daarin kwam verandering toen The New York Times er in juni 2020 aandacht aan besteedde en de opkomst van dark academia verklaarde door het gebrek aan een ‘echt’ academisch leven als gevolg van de lockdown. Dat zal ongetwijfeld hebben bijgedragen aan de spectaculaire groei in populariteit van het genre in de twee coronajaren die daarop volgden, te zien aan de toename van het gebruik van de hashtag en het aantal zoekopdrachten: Google rapporteerde een stijging van meer dan 4.000 procent in het eerste jaar van de pandemie. Ook de explosieve groei van het fenomeen BookTok (een immens populair genre op TikTok waarin jongeren video’s posten over boeken en waarbij aesthetics vaak minstens even belangrijk zijn als de inhoud van de boeken) is onderdeel van deze trend, en driemaal raden welk boek daar het populairst is?

null Beeld Claudie de Cleen
Beeld Claudie de Cleen

Light academia

Als de dark academia-stijl een tikkeltje herfstachtig klinkt, dat kan kloppen. Want het najaar met zijn vallende blaadjes, grijs weer en korter wordende dagen is vanzelfsprekend het favoriete seizoen van dark academia-fans. De zomer, helemaal als dat ook nog een slutty zomer dreigt te worden, is dan weer niet echt hun natuurlijke habitat, alles is dan gewoon, zowel letterlijk als figuurlijk, veel te licht. Maar er is een oplossing in de vorm van de light academia-variant. De interesses en stijl verschillen niet zo gek veel van die van dark academia, maar alles voelt en oogt lichter. Bij de kleding zien we dat bij het kleurenspectrum, waar de focus meer ligt op alle tinten van wit tot donkerbeige en bij de keuze in materialen: liever crispy katoen en linnen dan wol en tweed.

Maar ook qua mood is het allemaal wat minder zwaar. Het peinzen bij graven van overleden schrijvers wordt bij wijze van spreken ingeruild voor vrolijker activiteiten zoals roeien op de Thames of een croquetwedstrijd op het gazon. Het bezoeken van een archeologische vindplaats gekleed in een wijde, linnen jurk gecombineerd met een parasol tegen het felle zonlicht is bijvoorbeeld ook een heerlijke licht academische activiteit. Ultieme inspiratiebron is misschien wel de film The Talented Mr. Ripley uit 1999 (naar het boek van Patricia Highsmith) met zijn preppy geklede, beeldschone en verwende rijkeluishoofdpersonen in het pittoreske en zonnige Italië van de jaren vijftig, en met voor wat gepaste darkness een lugubere moord. Met dit moodboard in het achterhoofd moeten degenen die zich minder senang voelen in de zomer die maanden wel doorkomen, daarbij gesteund door de wetenschap dat het uiteindelijk altijd weer herfst wordt en de truien en de jassen weer aan mogen.

Boodschappenlijst

Light academia / dark academia

Tweed jasje / geruit jasje

Zwarte coltrui / wit overhemd

Brogues / penny loafers

Wollen wijde broek / katoenen Annie Hall-broek

Corduroy overgooier / linnen zomerjurk

Plus fours / bermuda

Collegevest / kabelgebreide spencer

Gilet / gilet

Dark academia-iconen

Echt: Donna Tartt – Oscar Wilde – Marcel Proust – Sylvia Plath

Fictief: Sebastian Flyte – Hermione Granger – Sherlock Homes – Mrs. Dalloway

Dark academia-boekenlijst

Old school
The Secret History – Donna Tartt

The Picture of Dorian Gray – Oscar Wilde

Brideshead Revisited – Evelyn Waugh

Orlando – Virginia Woolf

Nieuw bloed
Bunny – Mona Awad

Ace of Spades – Faridah Àbíké-Íyímídé

The Ravens – Kass Morgan

How We Fall Apart – Katie Zhao

Dark academia film & tv

Brideshead Revisited (1982)

Maurice (1987)

Dead Poets Society (1989)

Peter’s Friends (1992)

Good Will Hunting (1997)

The Talented Mr. Ripley (1999)

Mona Lisa Smile (2003)

Selah and the Spades (2019)

Gentleman Jack (2019)

The Queen’s Gambit (2020)

The Chair (2020)

Meer over