'Geen plectrum, strijkstok, nagels of hamers'

Gwyneth Wentink (29) is een van de beste Nederlandse harpisten. Ze speelt oud en nieuw repertoire over de hele wereld....

Door Bob Witman

Harp, dat is zoete muziek gespeeld door engelachtige wezens?

‘Vooroordelen. Ze zijn er nog wel, maar het wordt minder. Gelukkig komen er steeds meer mannelijke harpisten. En wordt er veel hedendaagse muziek voor harp geschreven. Een paar weken terug ben ik heel erg op de harp tekeer gegaan in Zuid-Amerika, een heftig werk van een van mijn favoriete moderne componisten Alberto Ginastera. Dat was supervet.’

Waar komen de vooroordelen vandaan?

‘Op zeventiende en achttiende eeuwse schilderijen zie je vaak aristocratische vrouwen in mooie interieurs de ledigheid verdrijven achter een harp. En het geluid zelf hè. Het heeft door de trillingen iets hemels en een zekere zachtheid.’

De stukken zijn ook hoog-romantisch?

‘In 1810 vond de Fransman Sébastien Érard de moderne concertharp uit, met zeven voetpedalen. Waardoor het bereik, dat tot dan beperkt was, opeens naar zes en een halve octaaf ging. Die technische vondst viel samen met de opkomst van de romantische componisten. Zij ontdekten de harp en schreven er veel stukken voor. Daarom is er relatief veel romantische muziek voor harp en weinig Mozart en Bach.’

Als vijfjarige koos u voor de harp?

‘Mijn ouders zijn musici. Ze namen me mee naar concerten. Ik zei tegen mijn moeder: ik wil spelen op dat instrument dat je tussen je benen zet. Mijn moeder dacht nog, ha, een cello. Sinds die tijd wilde ik harpiste worden. Op mijn zesde speelde ik mijn eerste concert.’

Wat onderscheidt de harp van andere snaarinstrumenten?

‘Het is fysiek, harp spelen. Je omarmt het instrument helemaal. Je speelt met je voeten en je vingers, acht vingers, de pinken niet. En je hebt direct contact met de snaren, 47 stuks. Geen plectrum, strijkstok, nagels of hamers. Dat maakt het geluid van elke harpist uniek.’

En uw stijl?

‘Ik gebruikt flink wat kracht. Als je met orkest speelt, wil je er toch graag bovenuit komen. Mijn harp heeft er onder te lijden. Het instrument is niet als een goede viool, die beter klinkt als hij ouder wordt. Het mechaniek slijt, de spanning gaat er af. Ik heb net een nieuwe harp gekregen van het Nationaal Muziekinstrumentenfonds. Zo fijn! Een concertharp kost een halve ton. Deze, een handgemaakte Salvi uit Italië, klinkt prachtig. Hele stevige bassen.’

Kunnen wij Nederlanders er wat van op de harp?

‘Zeker. Rosa Spier en Phia Berghout zijn de twee grote harpistes uit de twintigste eeuw. In hun traditie heeft altijd de kwaliteit van de toon voorop gestaan. In die traditie heb ik leren spelen.’

Waarom een nieuw harpfestival?

‘Een festival is belangrijk omdat de harp een instrument is met veel dimensies. Jazzharp, modern, oude muziek. De harp heeft ook in andere delen van de wereld weer een heel ander imago. In Venezuela en Columbia is het echt een instrument voor volksliedjes. Daar spelen ze harp voor de supermarkt op straat om geld te verdienen. Alles komt voorbij op dat festival.’

Wat is het gekste dat u op harp heeft gespeeld?

¿Een stuk waarin je met een schroevendraaier op de snaren moest slaan. En op het harpfestival speel ik een stuk van Ginastera met belletjes aan mijn enkels. Zijn composities zijn heel fysiek. Hedendaagse composities interesseren me. Er hoort wel een gedachte achter te zitten natuurlijk. Het moet niet alleen om de plingplong gaan.’

Meer over