'Geen necrologie van drie weken'

Zaterdag sluit het oude Nieuwe de la Mar theater in Amsterdam. Directrice Jeannette Smit verzet zich tegen het idee dat haar theater een bouwval is....

Van onze medewerker Patrick van den Hanenberg

Het Amsterdamse Nieuwe de la Mar theater is een bouwval.Gelukkig neemt Joop van den Ende het theater over om er, samenmet de aangrenzende bioscopen die ook al op instorten staan, eenprachtig nieuw theatercomplex van te maken.

Jeannette Smit, tot en met 31 december directeur van hetNieuwe de la Mar en Bellevue, en vanaf 1 januari alleen nog vanBellevue, heeft behoorlijk last gehad van die beeldvorming. HetNieuwe de la Mar is misschien een sjofele dame, maar wel eenchique sjofele dame. Volgens Smit heeft de vorige directie hetbeeld van het aandoenlijke, armoedige theater een beetjegecultiveerd, toen er financieel nog wat te halen viel bij degemeente.

En wat nou armoedig? Er is al vijf jaar airco en er is eennieuwe trekkenwand geïnstalleerd. Ja, de kleedkamers zijn krapen het zitcomfort in de zaal is niet meer van deze tijd, maar datheeft de artiesten en het publiek er niet van weerhouden ommassaal het theater te bezoeken. Met een bezettingsgraad vanbijna 75 procent behoort het tot de best lopende theaters van hetland.

Freek de Jonge is de laatste bespeler met zijn voorstellingFreek doet de deur dicht. Freek verwijst wel naar de groten dieer gestaan hebben en het hinderlijke gejank van de sirenes in deMarnixstraat die met enige regelmaat voorstellingen kondenverstoren, maar heeft er geen melancholieke afscheidsvoorstellingvan gemaakt. 'Mijn mensen zouden het nooit volgehouden hebben alser drie weken lang een necrologie zou worden gespeeld.'

Op 31 december valt het doek. Na de middagvoorstelling is ereen borrel en om 9 uur gaat iedereen naar huis. In januari komter nog een besloten feest voor alle betrokkenen. De sloop begintpas in de zomer. Dat is al de tweede vertraging, maar dit keerwilde Smit niet nóg een keer bijspringen. 'We hebben vorig jaareen hommage aan het Nieuwe de la Mar gehad bij het AmsterdamsKleinkunst Festival, er was een tentoonstelling en een boek, ennu is het afgelopen. De eerste keer heb ik ja gezegd, omdat mijnvingers nog jeukten. Met opeens nog een half jaar erbij zou heteen heel lelijke programmering worden.'

Jeannette Smit is na Fien de la Mar, Wim Sonneveld, PietMeerburg en Hanneke Rüdelsheim de kortstzittende directeur vanhet Nieuwe de la Mar, maar in die vijf jaar heeft ze gemerkt hoesnel je met dat theater vergroeid raakt. Toch zit zij er voor eendirecteur die haar theater kwijt is geraakt opvallend ontspannenbij. 'De frustraties, het gevoel van machteloosheid, de kwaadheiden de slapeloze nachten heb ik allemaal wel gehad, maar het hoortook bij mijn baan om op een gegeven moment geen slapeloze nachtenmeer te hebben. Je moet er verstandig mee omgaan, meebewegen.Met Bellevue gaan we gewoon door. Ik kan na jaren vergaderenweer normaal theaterdirecteur zijn.'

Ze overziet nog even de gebeurtenissen. De investeringen vande laatste jaren waren niet voldoende om het Nieuwe de la Mar aande eisen van de tijd te laten voldoen. De gemeente hield de handop de knip, en toen Joop van den Ende heel luidruchtig met degeldbuidel begon te rammelen, was het vonnis snel geveld. Deovername door de VandenEnde Foundation moest ze uit de krantvernemen. Dat heeft ze Cultuurwethouder Belliot kwalijk genomen.Niet dat de gemeente met de theatertycoon in zee is gegaan. ToenSmit aan tafel werd uitgenodigd kon er eigenlijk alleen maaronderhandeld worden over het moment van (tijdelijke) sluiting.Zij weet dat ze meer verstand heeft van kleinschalig theater danVan den Ende, maar inhoud bleek aan tafel geen argument.

Haar grootste angst, en ook van de benauwde vrije producenten,was dat Van den Ende er een veilig theatertje voor eigenproducties van wil maken. Inmiddels is Smit van de goedebedoelingen van Van den Ende overtuigd om de open, gevarieerdesfeer van het Nieuwe de la Mar niet aan te tasten. 'Hij is weleen ondernemer, en dit is een A-plus-locatie, maar hij houdt echtvan theater. Van den Ende heeft nog steeds het idee dat hijwantrouwen moet wegnemen. Maar als je er zo op blijft hameren datje bedoelingen goed zijn, wekt dat wellicht juist wantrouwen op.'

De vrije producenten kregen een tik te verwerken toen bekendwerd dat het complex geen drie maar twee zalen zou krijgen. Nogminder speelruimte. Smit, die als goede buur constant op dehoogte is gehouden van de bouwplannen: 'Die derde zaal zou eengedrocht zijn geworden. Bovenop het Nieuwe de la Mar, een stukboven het platte dak van Bellevue, en dan nog geen behoorlijkeruimte voor decor. Al die miljoenen voor een postzegelvloertjeen een paar honderd stoelen.'

Pas in 2009 gaan de deuren van Nieuwe de la Mar Theaters openen wordt een grote stap gezet naar een echt theaterdistrict rondhet Leidseplein, een mini West End, een klein Broadway inAmsterdam.

Gaat Bellevue intussen meer vrije producties programmeren omde onafhankelijke producenten tegemoet te komen? 'Als het pastwel, maar ik geef toch prioriteit aan het kwetsbare, jongetheater dat niet zo makkelijk z'n weg vindt naar het gearriveerdepodium.'

Meer over