Geen goed zonder kwaad

Na zes jaar is er weer een dEUS-plaat, en speelt de Belgische band 'de keet weer plat'. Na veel heisa en strijd, een film en een dance-duo weet Barman het zeker: 'Ik zal altijd popmuziek blijven spelen....

Gijsbert Kamer

Nee, een slecht idee om na zes jaar weer een dEUS-plaat op te nemen, washet volgens Tom Barman niet. 'Ik wilde echt verder. Het was wél een slechtidee om de band eind 1999 te stoppen. Achteraf blijkt dat dEUS vooriedereen iets anders betekende. Voor mij was het duidelijk: wanneer ik metde band bezig ben, dan ga ik er ook helemaal voor, alles of niks. Ik wasooit zeventien en koos de naam dEUS, en niemand hoeft me te vertellen aldan niet met dEUS verder te gaan. Bon, er waren ineens twee man weg, maardat heb ik al eerder meegemaakt. Toen Stef en Rudy de band tien jaargeleden verlieten, vroeg ook iedereen: hoe ga je dit overleven? En ja, nuzijn alleen Klaas en ik nog over. Klaas zei al een keer in de pers: Devolgende dEUS is zonder mij en Tom'. Ha.'

Tom Barman (1972) is blij, opgelucht en trots. Op het terras naast dekleedkamers van het Haarlemse Patronaat laat hij zich het avondzonnetjewelgevallen, hij drinkt een pintje en doet 'voor de tweehonderdste keer'verslag van de heisa in zijn band en de totstandkoming van het nieuwstedEUS-album Pocket Revolution, dat vorige week verscheen. Over een paar uurzal de band optreden, een try-out voor de grote Europese tour die dEUS innieuwe bezetting in oktober naar Nederland zal brengen. 'Ik ben vanmiddageen beetje gaan zwemmen, maar kan niet wachten tot we weer mogen gaanspelen. Het voelt allemaal als een enorme overwinning.'

Want gestreden is er. 'Tja, zes jaar niet meer samen spelen. It fucksyou up. Ik had het kunnen weten, denk maar aan bandjes als Elastica en deStone Roses. Ook hen lukte het niet. Je bent de routine kwijt en datheerlijke we-zijn-wie-we-zijn-gevoel dat je als band moet hebben.'

De afspraak was dat na de tournee die volgde op de plaat The Ideal Crash(1999) de band een sabbatical year zou nemen. De meeste bandleden haddennaast dEUS ook andere bandjes, en enige rust leek geen kwaad te kunnen.Maar het liep allemaal wat uit. Barman ging met gitarist Guy van Nueten meteen akoestisch repertoire langs de theaters, begon met CJ Bolland alsMagnus een dance-duo en zag in 2003 een langgekoesterde wens in vervullinggaan: de totstandkoming van de zelfgeschreven en geregisseerde speelfilmAny Way The Wind Blows.

Barman: 'Die film, daar had ik het al jaren over. Ik wist dat ik hetkon, heb ook film gestudeerd. En op een gegeven moment dacht ik: Kom,genoeg geluld. Ik ga het doen.' Een plaat maken en een film maken, datwaren de twee dingen die ik van jongs af al wilde. Die film was ook nietiets dat ik er even bij deed. Ik zette me er volledig voor in. Dan bestonddEUS even niet meer. Maar toen die film er was, wilde ik wel weer meteenverder met de jongens en weer lekker muziek gaan maken. En echt, ik heb zeniet op maandag gebeld van jongens we gaan dinsdag beginnen'. Er zatennog maanden tussen. April 2003 was de film af, en pas in november begonnenwe.'

Het grootste probleem was om gitarist Craig Ward weer binnen degelederen te krijgen. Hij kwam tien jaar geleden bij de band als vervangervoor Rudy Trouve. Barman noemt Ward een 'fantastisch gitarist, maar hij hadaltijd moeite met het vele touren en de intensiteit binnen dEUS. Ik heb hemgevraagd: Craig, wil je wel, want we gaan ook weer touren, we zullen langde studio in moeten. Craig zei ja, en zou de plaat zelfs gaan produceren,onder voorwaarde dat hij niet meer zoveel emotioneel in de band zouinvesteren als voorheen. Het was nu gewoon een inkomen voor hem. Bon, dieman is zo goed, dacht ik, dat zelfs als hij zich niet emotioneel inzet hetook nog goed klinkt.

'Maar zo werkte het natuurlijk niet. Weldra zag hij het oude spook vangevechten en conflicten weer terugkomen. En midden in de kleine tourneevorig jaar zomer, toen we een rampzalig optreden op Lowlands gaven, hieldhij het voor gezien.'

Ook bassist Danny Mommens verliet de band toen, 'maar dat is een anderverhaal'. Barman heeft geen zin om terug te gooien met de modder die hijvan Mommens, die samen met Els Pynoo het duo Vive La Fête vormt, krijgttoegeworpen. Maar: 'Wij ons maar aanpassen aan zijn agenda en hijondertussen de boel verzieken. Ik ken dat nog uit de tijd met Stef. Zijnhoofd was het laatste jaar steeds elders, het was echt een opluchting dathij wegging.'

Met Stef Kamil Carlens is Barman inmiddels al lang weer dikke maatjes,hij zingt ook een paar nummers mee op Pocket Revolution. 'Maar het is netals bij een relatie die na jaren stukloopt. Je kunt wel van elkaar blijvenhouden, maar een van de twee zal altijd het gevoel houden in de steek tezijn gelaten. Ik dacht vorige zomer ook fuck them, het dEUS-verhaal is nietaf, zij hebben me laten zitten en ik zal doorzetten. Nummers als The RealSugar, Sun Ra en 7 Days, 7 Weeks waren toen ook al af. Geen nummers waarvanje zegt: ach, laat maar.'

Zonder Ward en Mommens, maar met Alan Gevaert (bas) en Mauro Pawlowski(gitaar), ging Barman vorig najaar toch weer op tournee. 'De eerste showwas in Lille. Men riep où est Danny?', en ik was nog zo kapot dat ikgeen gewiekst antwoord klaar had. Heel pijnlijk. Maar een dag later inParijs speelden we de hele keet plat. Dat was het moment dat ik wist dathet ging lukken met dEUS. Twee dagen later stonden we op Crossing Border,en dat voelde echt alsof er tweeduizend kilo last van mijn schouder viel.Okay, dacht ik, We gaan het redden en niet alleen dat, we gaan het ookbeter doen.'

Maar Barman kreeg nog een terugslag te verwerken. 'Noem het maar eenwriters block. Ik was echt leeg, volledig uitge-squeezed door dat gedoe metDanny en Craig. Mijn kop ging malen. Ik realiseerde me dat ik geen seconderust had genomen. Ik trok het me aan dat men mij een dictatortje noemde,en mijn fantasie die me altijd zo creatief kon stimuleren, begon me nu naarbeneden te halen. Verdomd, men had gelijk. Was ik niet echt een slechtmens? Kon ik het nog wel? Ik zei op een gegeven moment: Sorry, ik benniet goed, dit gaat zo niet meer.' Daar reageerde iedereen nogal geschoktop. Asjemenou. Dat was wat ik mijn Loekie de Leeuw-situatie noem.Asjemenou.'

Terugkijkend kan Barman er wel om lachen. 'Geen wit zonder zwart, geengoed zonder kwaad.' Hij hervond zichzelf, werkte met het vernieuwde dEUSverder aan de plaat. Het was een strijd zoals altijd. 'Niet omdat ik nietzonder strijd kan, maar wel omdat ik er een strijd voor over heb. Het ismijn job, en ik zal tot het uiterste gaan. Natuurlijk heb ik het laatstewoord in de band, gewoon omdat ik ook met de nummers kom. Binnen dEUS ishet altijd zo geweest dat wie met een liedje kwam er ook het laatste woordover had. Toen Craig een keer mijn gitaar in een van zijn songs niet om aante horen vond, zei ik ook bon, dan haal je die er uit.

'Craig zag dat als strijd, ik niet. Hij had er gewoon geen lol in. Maarlaten we eerlijk zijn, het is toch een heerlijk leventje: rock-'n-rollmaken? Ik begrijp niet dat sommigen dat besef van geluk niet hebben dat zedit fucking luxe leventje kunnen leiden. Vooral de laatste jaren, sinds ikweet hoe het er in film aan toe gaat, is me dat duidelijk geworden.Misschien ben ik wel te oud geworden, maar ik vind popmuzikanten vaak zokinderachtig. Anderhalf uur te laat komen op repetitie is wellicht ergrock-'n-roll, maar anderhalf uur te laat op een filmset kost 4 duizendeuro. Ik werk achttien uur per dag, maar krijg hopelijk lof en mijn kop inde krant. Mijn zus werkt achttien uur per dag en krijgt niks dan shit. Alsik zie wat er dan wordt gezeverd, daar kan ik niet mee leven. Muziek ofkunst, dat is toch heerlijk.'

Niet voor niets koos Barman voor zijn avondvullende tv-uitzending vanVPRO's Zomergasten dit jaar vooral veel beelden van kunstenaars die tot hetuiterste gaan. Alles of niks, daar gelooft Barman wel in.

'Zeer plezant overigens, dat Zomergasten. Ik voelde me echt vereerd. Kleine landen zijn altijd goed in het zichzelf naar beneden halen. Want ikhoor wel dat er geen geschikte gasten meer zouden zijn. Ik kan er zo eenpaar noemen. Henny Vrienten? Spinvis? Die zijn toch machtig interessant?'

Onderweg naar Zomergasten besefte Barman ook weer hoe popmuziek nogaltijd tot ontroeren in staat kan zijn. 'Ik reed met mijn beste vriendnaar Amsterdam en draaide Antony & The Johnsons. En ik werd echtgeraakt door de stem en de poëtische zeggingskracht van zijn teksten. Datis het unieke van liedjes, van rock-'n-roll. Film werkt anders en dancebijvoorbeeld ook. Met Magnus heb ik dance gemaakt, en ik ga vaak dansen.Niks zo heerlijk en euforisch dan wild dansende mensen, maar vraag ze eendag later wat ze gehoord hebben en ze zijn het vergeten. Ontroer de mensenmet een mooi liedje en ze weten het drie jaar later nog.

'Daarom weet ik dat ik altijd of met dEUS of met Guy popmuziek zalblijven spelen. Ik ga graag dansen en ik ga graag naar Nick Cave. Cave gaatme bijblijven, waar ik vorige week op danste ben ik vergeten. Ontroeringblijft langer hangen dan euforie, en dat wil ik bij de mensenteweegbrengen. Daarom is dEUS essentieel voor me, en met deze jongens, wow,dat gaat helemaal goed komen.'

Meer over