gamesxbox

Gamen kun je op eindeloos veel manieren. Maar de Xbox is er na twintig jaar nog steeds

Gekkenwerk heette het, dat Microsoft een spelcomputer ging uitbrengen. Twintig jaar later is de Xbox er nog steeds, en dat terwijl er zoveel manieren om te gamen bij zijn gekomen.

Peter van Ammelrooy
(AUSTRALIA OUT) The new xbox Microsoft computer game, 15 November 2001. AFR Picture by TAMARA VONINSKI (Photo by Fairfax Media via Getty Images via Getty Images) Beeld Fairfax Media via Getty Images
(AUSTRALIA OUT) The new xbox Microsoft computer game, 15 November 2001. AFR Picture by TAMARA VONINSKI (Photo by Fairfax Media via Getty Images via Getty Images)Beeld Fairfax Media via Getty Images

Een reclamespotje. Meer was er eind vorige eeuw niet voor nodig om Microsoft aan te zetten tot het maken van de Xbox-spelcomputer. In 1998 kondigde Sony, toen de marktleider, de PlayStation 2 aan. Een gamesmachine zo krachtig, zeiden de Japanners, dat het lijkt alsof je een personal computer onder je tv hebt staan.

Pardon, klonk het gepikeerd op het hoofdkwartier van Microsoft in Seattle. De pc – dat zijn wij. Op vrijwel elke pc draaide Windows en wie een tekst wilde tikken, berekeningen wilde maken of een presentatie wilde geven had op zijn computer Office staan – ook van Microsoft.

‘Wij vonden dat als er iemand was die een pc in de huiskamer ging zetten, wij dat moesten zijn’, zegt Robbie Bach, de allereerste directeur van de Xbox-divisie in een interview met Gamesindustry.biz.

Verlies op consoles

Die pc bedacht en bouwde Microsoft in krap achttien maanden, samen met een bescheiden catalogus aan games. Deze week precies twintig jaar geleden, op 15 november, begon de verkoop ervan. Sommige kopers kregen hun Xbox zelfs uit handen van de toen nog hoogste baas bij het concern, medeoprichter Bill Gates.

Hoewel sommigen er in 2001 een hard hoofd in hadden dat Microsoft erin zou slagen de markt te veroveren, bleef de Xbox overeind. Er kwamen opvolgers in de vorm van de Xbox 360 in 2005, de One in 2013 en vorig jaar de Series X.

Xbox (2001) - Xbox360 (2005) - Xbox One (2013) - Xbox Series X (2021) Beeld rv
Xbox (2001) - Xbox360 (2005) - Xbox One (2013) - Xbox Series X (2021)Beeld rv

Die spelcomputers leverden Microsoft overigens nooit geld op, bleek in mei dit jaar uit de rechtszaak tussen uitgever Epic Games en Apple. Op de vraag hoeveel marge haar bedrijf heeft gemaakt op de Xbox, antwoordde vicedirecteur Lori Wright van Microsoft: ‘Die maken we niet. We verkopen de consoles met verlies.’

Dat wil niet zeggen dat de tientallen miljarden aan investeringen de laatste twintig jaar weggegooid geld zijn geweest. ‘Gaming is een winstgevende tak voor Microsoft’, zei een woordvoerder na afloop van de rechtszitting. ‘De winst wordt gemaakt op de spellen, accessoires en abonnementen.’

Mobiel

Of Microsoft nu nog een kans zou maken, betwijfelen marktkenners. Het gameslandschap ziet er heel anders uit dan in 2001, toen Sony en Nintendo het rijk alleen hadden, omdat andere producenten als Sega, NEC en Atari kort daarvoor de handdoek in de riem hadden gegooid.

Spelen op de gloednieuwe Microsoft Xbox, 14 november 2001.  Beeld Getty
Spelen op de gloednieuwe Microsoft Xbox, 14 november 2001.Beeld Getty

Om te beginnen zijn er met de smartphone sinds 2007 en de tablet vier jaar later meer apparaten bij gekomen om op te gamen. Het aantal mobiele spellen is ontzagwekkend: in de Apple App Store kun je 316 duizend titels vinden, in de Google App Store bijna een half miljoen (!) games. Voor pc-games zijn grote marktplaatsen ontstaan. De grootste is Steam, dat in 2003 begon en volgend jaar zijn eigen portable spelcomputer uitbrengt.

Microsoft, Sony en Nintendo voelen ondertussen ook de hete adem in hun nek van andersoortige concurrenten als Netflix, dat vorige week zijn eerste voorzichtige stapjes zette, Amazon met de abonnementsdienst Luna (alleen nog in de VS) en Facebook, dat een grootse toekomst ziet in virtual reality. Het sociale netwerk had zeven jaar geleden al 2,3 miljard dollar over voor de vr-brillenmaker Oculus.

Betaalmuur

Wat ondanks alle technologische vooruitgang hetzelfde bleef, is dat elk platform zijn eigen catalogus heeft, met een betaalmuur eromheen. Dat gold al voor de spelcomputers: Nintendo’s Super Mario is niet te vinden op Xbox, de supersoldaten van Halo knokken niet op de PlayStation en Astrobot blijft weg van Switch. Heb je een iPhone, dan moet je misschien sommige Android-games missen. Andersom kom je met een Android-toestel de Apple Arcade niet binnen, een abonnementsdienst met ruim 220 titels zonder advertenties of in-appaankopen voor iPhone, iPad en Apple TV. Een vr-spel voor de Oculus Quest-bril doet het niet op de HTC Vive.

De slagbomen gaan af en toe wel omhoog. Nintendo bijvoorbeeld laat zijn helden mondjesmaat los in games voor mobieltjes. Pokèmon Go is vijf jaar na de introductie nog steeds populair. De fantasiewezentjes die je buiten op straat moet vinden, kregen onlangs gezelschap van Pikmin Bloom, felgekleurde bloemetjes met armen en benen.

Sony bracht op zijn beurt de PlayStation-klassieker Horizon Zero Dawn uit in een versie voor de pc. Dit jaar volgde de zombiegame Days Gone. Ook voor andere titels als Uncharted 4, God of War en Sackboy: The Big Adventure hoeven we binnenkort geen PlayStation meer te kopen. Sony heeft kennelijk grote plannen. Het nam dit jaar het bedrijf Nixxes in Utrecht over, een internationaal geprezen specialist in het omzetten van games van consoles naar pc’s.

Cloud

De jongste branchevervaging komt van cloud gaming. Daarbij hoef je geen dure games-pc meer in huis te halen of een spelcomputer, want die staat ergens in een datacenter. Die virtuele machines bedien je vanaf vrijwel iedere willekeurige pc, mobieltje, tablet en zelfs de mediakastjes Apple TV en Google TV Chromecast. Het enige wat je nodig hebt is een stevige verbinding met internet.

Microsoft en Sony begonnen ook clouddiensten aan, ook al schieten ze daarmee onder hun eigen duiven. Via Microsofts Game Pass Ultimate, geschikt voor Windows, Mac, mobieltjes en tablets, kun je meer dan 320 games spelen. In PlayStation Now vindt de gamer ruim 800 titels. In de meeste gevallen heb je nog wel een Xbox- of PlayStation-controller nodig, hoewel de Xbox-cloud al 85 games telt die je gewoon met je vingers op een mobieltjes- en tabletscherm kunt bedienen.

‘Het idee dat Microsoft in 1999 een spelcomputer zou uitbrengen was te bespottelijk voor woorden’, zegt Xbox-veteraan Seamus Blackley tegen Gamesindustry.biz. ‘Het is nu zo klaar als een klontje. Maar toen was het idioot.’

Meer over