KlassiekOrgel

Gabriele Agrimonti is de terechte winnaar van het Internationaal Improvisatieconcours in Haarlem ★★★☆☆

Al komt er nog zo veel lucht uit het orgel, we worden niet omvergeblazen, blijkt ook uit het applaus. Maar een fijn format is het.

Gabriele Agrimonti, de winnaar van het Internationaal Improvisatieconcours in Haarlem. Beeld Cor van Gastel
Gabriele Agrimonti, de winnaar van het Internationaal Improvisatieconcours in Haarlem.Beeld Cor van Gastel

Wie bij het woord ‘orgel’ meteen aan psalmen denkt, moet naar Haarlem om zijn beeld bij te stellen. Om precies te zijn: naar het Internationaal Improvisatieconcours in de Bavokerk, huis van God maar vooral van het wereldberoemde Müllerorgel (1738). ‘Haarlem’ straalt l’art pour l’art uit, tegelijkertijd is een eerste prijs op dit prestigieuze concours een middel om je reputatie flink op te krikken.

Zo gaat het, zaterdagavond bij de finale: drie kandidaten, uit Zwitserland, Italië en Duitsland, krijgen een uur voordat ze moeten spelen drie maten bladmuziek voorgeschoteld. Ze mogen de muziek op zich in laten werken zonder dat ze een instrument tot hun beschikking hebben. En dan moeten ze de trap van het orgel op, een voor een, om een improvisatie ten gehore te brengen die op die noten is gebaseerd. Vervolgens improviseren ze ieder nog acht minuten met saxofonist Ties Mellema, die ook elektronische effecten toepast.

Er wordt geloot wie als eerste, tweede of derde moet, het publiek weet niet wie er speelt. De drie maten zijn gecomponeerd door Jean-Pierre Leguay (82) – een atonaal thema waar je sinds 1980 eigenlijk niet meer mee kunt aankomen, maar vooruit.

Kandidaat 1 moet wel de Duitser zijn: hij baseert zijn impro interval voor interval op het gegeven thema. Genoeg contrast in klankkleuren, maar het is een beetje schools en fragmentarisch. De duo-improvisatie komt niet zo uit de verf: de organist weet geen raad met Mellema’s ritmische inbreng. De jungle komt uit Mellema’s saxofoon.

Nummer 2 dan. Hij (het zijn drie mannen) haalt een lijzige, dreigende laagte uit het orgel. Het thema zet niet aan tot het spelen van iets wat lijkt op een melodie. Maar er is in elk geval ritmische samenhang. Hij speelt met de door Leguay genoteerde rusten. Slim: hij laat de akoestiek het werk doen. De impro met Mellema, die met meer effecten komt, is goed. Het orgel sputtert en spacet, de sax mengt er uitstekend mee. Maar misschien geeft de anonieme organist naar verhouding net iets minder.

Organist 3 kiest voor de veiligste weg: hij stippelt een harmonisch parcours uit, al is het niet superspannend. Een blauwgrijs wolkendek. Hij speelt ook het luidst, dat vinden mensen leuk. De duo-impro is het meest coherent, maar ook niet echt gewaagd.

Al komt er nog zo veel lucht uit het orgel, we worden op deze editie niet omvergeblazen, blijkt ook uit het applaus. Maar een fijn format is het zeker. Nummer drie, Zwitser Cyril Julien, krijgt de publieksprijs. Gabriele Agrimonti, de nummer 2, is de terechte winnaar. En natuurlijk was de nummer 1, Niklas Jahn, de Duitser.

Internationaal Improvisatieconcours Haarlem

Klassiek

★★★☆☆

Met Niklas Jahn, Gabriele Agrimonti en Cyril Julien.

24/7, Grote of Sint Bavokerk, Haarlem.

Meer over