Frank Sinatra

Wat voor sigaren, whisky, jazz, tongzoenen of oesters opgaat, geldt voor bijna elk genot: je moet ervan léren houden. In deze nieuwe rubriek delen echte liefhebbers hun kennis met geïnteresseerde beginners....

productie Brigit Kooijman & Harrie van der Meulen

1. de wereld is verdeeld in Sinatra-haters en Sinatra- liefhebbers. Voor wie nog niet weet tot welk kamp hij behoort: elke zaterdagnacht, meteen na het nieuws van 1 uur, wordt in het avro-radioprogramma Easy listening een Sinatra-nummer gedraaid, al vele jaren lang.

2. sinatra's albums waren nooit lukrake verzamelingen van songs; elke elpee werd zorgvuldig geconstrueerd rond een bepaald the ma. Sinatra Sings For Only The Lonely (Capitol, 1958) is een plaat vol prachtige, gevoelige nummers over eenzaamheid en verloren liefde met de voor mij meest archetypische Sinatra-song, One For My Baby. Ik heb hem dit nummer ook een paar keer live zien zingen, met Bill Miller aan de piano. Altijd op dezelfde manier, helemaal in het donker met alleen een spot op hem gericht. Hij stak een sigaret aan, blies de rook in de lichtbundel, gaf een korte inleiding en zong: 'It's quarter to three. There's no one in the place, except you and me.' Wie dit nummer hoort en onberoerd blijft, kan maar beter niet aan Sinatra beginnen.

3. op de plaat Songs For Swingin' Lovers (Capitol, 1956) horen we de vrolijke, swingende Sinatra. De zanger van I Got You Under My Skin, Pennies From Heaven en Old Devil Moon. Het was - na The Wee Small Hours - de tweede plaat die hij maakte bij Capitol Records, samen met arrangeur/orkestleider Nelson Riddle. Je zou kunnen zeggen dat met de Capitol-periode zijn muzikale volwassenheid intrad. Hij was uit het dal omhooggeklommen nadat het publiek hem eind jaren veertig, begin jaren vijftig de rug had toegekeerd, onder meer wegens zijn buitenechtelijke verhouding met Ava Gardner.

4. cycles (Reprise, 1968) is een prachtig album waarop de rijpere Sinatra met een diepbronzen stem contempleert over het leven. In From Both Sides Now, een nummer van Joni Mitchell, zingt hij hoe hij, wijzer geworden, de zaken tegenwoordig wat genuanceerder weet te bekijken.

5. de eerste dertig jaar van mijn leven beschouwde ik Sinatra als muziek voor de generatie van mijn ouders. Een tijdlang kende ik alleen het vervelende Strangers In The Night (The Voice zelf noemde het 'the worst fucking song I've ever heard', al zong hij het op een gegeven moment toch weer bij elk concert). Maar op Koninginnedag 1977 was ik opeens toch verkocht. Bij een vriendin hoorde ik de elpee September Of My Years (Reprise, 1965), waarop Sinatra, aangekomen in de herfst van zijn leven, mild terugblikt en mij-mert over al zijn mooie voorbije liefdes. Vooral het nummer It Was A Very Good Year trof me. Ik besloot om het te vertalen. Het werd het eerste van honderdvijftig Sina tra-sonnetten.

6. sinatra de performer, de charmeur, de bespeler van het publiek leer je pas goed kennen als je hem ziet optreden. Ik ben een paar keer naar een concert van hem geweest in Londen (en heb hem zelfs een paar keer een hand mogen geven!) maar ook heb ik vaak genoten van de concertregistraties op groot scherm, die de Sinatra Society regelmatig vertoont (Sinatra Society Holland, 020-6422221). De eerst komende Sinatra-middag is zondag 21 mei, 13.30 uur in het doc-theater in Amster dam. Te gen woordig zijn er ook video's en dvd's te koop van Sinatra's live-optredens. Ze zijn allemaal de moeite waard, maar in het bijzonder aan te bevelen is Ol' Blue Eyes Is Back uit 1973 (een uur durende tv-special; er is ook een gelijknamige plaat). Hij zingt er bezonnen, ingetogen nummers zoals het ontroerende Send In The Clowns.

7. een 'best of'-album dat een representatief beeld geeft van Sinatra's oeuvre is er niet echt, omdat alle platenmaatschappijen hun eigen 'greatest hits' hebben uitgebracht. Een goed alternatief is The Main Event, een registratie van een live-concert uit '74 waarop Sinatra zijn ijzeren repertoire zingt. Je hoort dat zijn gouden keel niet meer is wat die ooit was - vooral de langzame, gevoelige nummers verraden de braam op zijn stem. In de laatste jaren ging het tijdens concerten af en toe weleens echt mis. Ik heb een keer meegemaakt dat hij - nota bene bij Strangers In The Night - zijn tekst kwijtraakte, ondanks alle teleprompters die hem omringden. Maar ik bleef hem tot het eind goed vinden.

8. ik geef zelf niet zoveel om Sinatra's speelfilms. Bij zijn muziekfilms sukkel ik in slaap tot hij weer gaat zingen. In Hollywood, '43-49 (cbs, 1968) is een verzameling nummers uit zijn muziekfilms. Curieus maar mooi is dat bij een aantal nummers de orkest partijen gezongen worden door een koor. De zangers bootsen de klanken van de in stru men ten na. Deze opzet was uit nood geboren, tijdens een lange staking van orkesten. Op de jonge Sinatra uit deze periode is een nieuwe telg van de Barbie-familie gemodelleerd, Frankie. Hij lijkt griezelig veel op de echte Frank.

9. van de talloze Sina tra-biografieën noem ik er twee die elkaars tegenpolen zijn. Wie ze beide leest, krijgt een goed beeld van de mens achter de stem. Dochter Nancy schreef Frank Sinatra, My Father (Pocket Books/Simon & Schuster, 1986), een hagiografie waarin alleen het succesverhaal wordt verteld. Iets wat ook Sinatra's eerste manager George Evans deed in zijn biografietje uit 1943: hij maakte van moeder Dolly een Rode Kruis-verpleegster, terwijl ze in werkelijkheid aborteuse was. In de New Yorkse wijk Hoboken waar de Sinatra's woonden had ze de bijnaam Breinaald-Dolly. Een boek waarin alle vuiligheid, alle rotstreken, alle ruzies in staan, is His Way, the Unautho rized Biography (Ban tam, 1987) van Kitty Kelley. Toen ik het las, kreeg ik soms echt een hekel aan hem en dan moest ik gauw een plaatje opzetten. Sinatra was nu eenmaal geen nice guy, en zijn advocaten hebben niets kunnen uitrichten tegen dit boek omdat alles wat er in staat waar is. Niettemin weigert menig Sinatra-liefhebber om het open te slaan.

10. sinatra zong van 1940 tot 1942 bij de big band van trombonist Tommy Dorsey. Daar mocht hij tussen de solo's van Dorsey door telkens even opdraven vanuit de coulissen om z'n nummer te zingen. Al snel kwam het publiek niet meer voor de bandleider, maar voor Frankie. Het is een heel andere Sinatra dan die uit zijn hoogtijjaren, maar ik vind het bijzonder aardige muziek. In tegenstelling tot vroeger zijn de albums uit deze periode nu allemaal gemakkelijk verkrijgbaar. Bijvoorbeeld The Fabulous Frank Sinatra & Tommy Dorsey en Falling In Love With Frank Sinatra & Tommy Dorsey.

Meer over