Fotografie

Fotofestival Naarden toont nu en dan een onvergetelijke foto, maar lang niet alles kerft zich in het geheugen ★★★☆☆

Maar het is alleen al knap dat de nieuwe curatoren het festival in coronatijd hebben kunnen redden.

Agata Beeld Bieke Depoorter /Magnum
AgataBeeld Bieke Depoorter /Magnum

The Art of Living is het thema van de 17de editie van het tweejaarlijkse Fotofestival Naarden (FFN). Een verzamelbegrip, want als zowel de ellende van het Griekse migrantenkamp Moria (protest in de vorm van honderden posters) als vriendschap, eenzaamheid, verbinding in coronatijd en religieuze en culturele identiteit deel uitmaken van het gebodene, moet je wel concluderen dat talloze wegen leiden naar levenskunst, wat dat ook precies moge zijn.

Een kniesoor die daarover klaagt, want hé: door corona was het lang onzeker of FFN kon doorgaan. Het werd verplaatst van het voorjaar naar de zomer, een goeddeels nieuwe ploeg jonge curatoren trad aan en redde deze editie in een luttele vier maanden van een comateus bestaan. Veelal op pop-uplocaties buiten het centrum, met het festivalhart traditioneel in Naarden-Vesting: het oude stadhuis, de Grote Kerk, in kelders en donkere ruimten onder de vestingwallen, op billboards buiten.

Positief gestemd, zo valt het merendeel van het getoonde werk van ruim zestig (voornamelijk Nederlandse) fotografen te omschrijven. Behalve de curatoren zijn ook veel van die fotografen van een jonge generatie. Zoals Melissa Schriek (1992), die vriendschappen tussen vrouwen onderzoekt door ze paarsgewijs te fotograferen: in dezelfde pose naast elkaar, verstrengeld, de een de ander tillend, tegen elkaar leunend. Werk dat speelsheid en vrijheid – en daarin de wederzijdse afhankelijkheid – toont.

Ode Beeld Melissa Schriek
OdeBeeld Melissa Schriek

Vriendschap van het minder idyllische soort toont de Vlaamse Bieke Depoorter (1986), die na een ontmoeting in een Parijse stripclub een intense relatie opbouwde met Agata. Ze zwierven door landen, vertrouwden elkaar en de camera hoogte- en dieptepunten, schade en schande toe. Waarbij je je soms als toeschouwer afvraagt of je die intieme foto’s wel wilt bekijken: een van de vragen die juist ten grondslag liggen aan Depoorters werk. Behalve een zoektocht naar het wezen en de moraliteit van fotografie is het ook een prachtige vertelling, met de beelden als stills uit een melancholische roadmovie.

 Prayer Rug Selfies Beeld Marwan Bassiouni
Prayer Rug SelfiesBeeld Marwan Bassiouni

Na Depoorters kleurrijke werk doet het contrastrijke zwart-wit van Marwan Bassiouni (1985) in Prayer Rug Selfies wat kil en streng aan. De islamitische, in Nederland wonende fotograaf maakte, aanvankelijk voor Instagram, meer dan honderd foto’s van zijn gebedskleedje, op de zeer uiteenlopende plaatsen waar hij knielde voor gebed: een parkeerplaats, een podium, een klaslokaal. Hijzelf had de ervaring uit zichzelf te treden door de aanblik, de foto’s brachten hem tot een verkenning van zijn islamitische identiteit. Het mooie: dat dwingend aanwezige kleedje biedt houvast, ook aan de atheïst. Je kunt het beschouwen als de roep van Mekka, maar ook als een statement voor eigenzinnigheid, waar je je ook bevindt.

Het verdriet van carnaval: Norah Konings uit Groenlo. Beeld Jan Banning
Het verdriet van carnaval: Norah Konings uit Groenlo.Beeld Jan Banning

Covid heeft vaak zijn weerslag direct en indirect gehad op de fotografen in Naarden. De pandemie dwong tot thuisblijven en al dan niet gedwongen zelfonderzoek. Tot fraai schilderachtige, sippe portretten (van veteraan Jan Banning) van carnavalsvierders in vol ornaat, maar zónder festiviteiten. Maar natuurlijk zijn er ook langetermijnprojecten die niet zichtbaar lijden onder de mondiale noodstop. Zoals de mooie (dubbel)portretten door Sarah Mei Herman van jonge Chinese, heimelijk lesbische vrouwen. Of de portretten die Liv Liberg (1992) al jaren van haar zus Britt maakt, waarbij we haar ontwikkeling van meisje tot jonge vrouw zien. De foto’s zijn gemaakt in steeds andere outfits, met nu weer een intieme, dan weer een glamoureuze uitstraling. Steeds voel je ook de onderlinge band tussen de zussen, met alle vrolijkheid, ernst en irritaties die daarbij kunnen horen. Die stuurse, bozige blik van de jonge Britt, de frons, het wegkijken: onbetaalbaar.

Touch Beeld Sara Mei Herman
TouchBeeld Sara Mei Herman
Uit de serie Sister Sister. Beeld Liv Liberg
Uit de serie Sister Sister.Beeld Liv Liberg

Tegelijk kan Libergs serie, Sister Sister, model staan voor heel FFN: nu en dan een onvergetelijke foto en ook veel goed werk. Maar lang niet alles kerft zich in het geheugen, wat voor een festival dat door corona weinig tijd en verminderde internationale oriëntatie had geen schande mag heten.

Twee FFN-tips

Onweerstaanbaar hoogtepunt van FFN is de video-installatie Universal Tongue van Anouk Kruithof. Op acht grote schermen projecteert zij op YouTube en Instagram verzamelde beelden van dansende mensen over de hele wereld. Traditionele inheemse dansen, breakdance, country – alle stijlen, uit alle culturen, ritmisch gemonteerd op één soundtrack, een wervelend geheel, met als gemeenschappelijke boodschap: dans is de universele taal. De weerslag van Kruithofs monnikenkarwei – vijftig onderzoekers verzamelden 8.800 dansvideo’s aan ruw materiaal – is aangekocht door Museum Voorlinden in Wassenaar.

Het voormalige tuincentrum Van der Roest, enkele kilometers buiten de vesting, is een prachtige, grote pop-uplocatie van het festival. In de melancholieke sfeer van verval die een verlaten tuincentrum biedt, komt het werk van een dertigtal fotografen mooi tot zijn recht. Onder hen Sabine van Wechem, Cynthia van Elk, Sarah Mei Herman en de blinde fotografen Hannes Wallrafen en Sytske Oosthoek

Fotofestival Naarden

Fotografie

★★★☆☆

T/m 29/8, diverse locaties in en rond Naarden-Vesting.

Meer over