InterviewBernadette Geerling

Firma Mes reconstrueert de gijzeling op de Franse ambassade in 1974. Met hulp van Bernardine Geerling, die er vastzat

Bernardine Geerling. ‘Het verhaal heeft door de voorstelling een plekje gekregen.’Beeld Eva Faché

Geerling vertelde haar verhaal aan de theatermakers, voor het eerst in haar leven.

De deuren naar de straat werden opengehouden met twee stenen. Zo ging dat toen. Telefonist Bernardine Geerling, 23, zat op haar werkplek in de Franse ambassade, toen drie gewapende mannen door de open deuren naar binnen stormden. De mannen, Japanners, gebaarden zenuwachtig dat ze op moest staan en meekomen. Ook de 22-jarige Joyce Fleur, die net vijf dagen als uitzendkracht op de ambassade werkte, moest mee, evenals een stel managers van energiebedrijf Total, dat net op bezoek was geweest bij de ambassadeur en uit de lift recht in de armen van de terroristen liep.

Het hele gezelschap ging naar de vierde verdieping. Daar kwam ambassadeur Jacques Senard, in Geerlings herinnering, net aanlopen over de gang. Senard, ‘een echte gentleman’, ontving de heren als ieder ander gezelschap en nam ze mee naar zijn kantoor. Daar kantelden ze een bureau, waar iedereen achter moest blijven.

Zo begon op vrijdagmiddag 13 september 1974 de eerste grote gijzeling van Nederland. Drie leden van het Japanse Rode Leger, een communistisch terreurnetwerk, bezetten vijf dagen lang de Franse ambassade. Ze eisten de vrijlating van een van hun in Frankrijk gearresteerde kompanen, en een vrijgeleide in de vorm van een Boeing 707 en een miljoen dollar.

‘Ik was heel bang’, vertelt Geerling nu. ‘En je gaat de gekste dingen denken. Je hebt ook zoveel tijd om na te denken. Ik ging naast iemand zitten in de bank. Helemaal naar achteren, tegen de leuning gedrukt. Als ze schieten, dacht ik dan, dan schieten ze eerst hem dood en dan mij pas. Rare gedachte toch?’

Bernardine Geerling, nu 69, vind het nog altijd lastig om te praten over haar gijzeling, die voor haar twee van de vijf dagen duurde, omdat de vrouwen eerder werden vrijgelaten. Dat heeft ze dan ook 46 jaar nauwelijks gedaan. Ze is altijd een beetje een einzelgänger geweest, verklaart ze. ‘Ik hoef niet zo gauw iemand te zien. Iedereen van de pers wilde mijn verhaal horen, maar ik deed nergens aan mee. Ik wilde er juist vanaf.’ Psychische hulp, voor zover ze die kreeg aangeboden, heeft ze nooit gehad, ook al is ze nog jarenlang bang geweest. ‘Als ik in een bus of tram zat en er kwam iemand binnen met zo’n grote tas, dan ging ik eruit. Want in van die tassen zaten hun pistolen.’

Toen stonden vorig jaar opeens acteurs Daan van Dijsseldonk en Roos Eijmers van de Haagse theatergroep Firma Mes op de stoep. Zij wilden een theatervoorstelling maken over de gijzeling. In de Facebookgroep ‘Den Haag uit je jeugd’ hadden ze oude foto’s gezien, waarna de dertigers zich erover verbaasden dat ze nog nooit eerder van deze destijds wereldschokkende zaak hadden gehoord. Verbazing leidde tot inspiratie en inspiratie tot research, waarop ze via Facebook in contact kwamen met Geerling.

Die moest even nadenken, maar besloot om er voor het eerst in haar leven uitgebreid over te vertellen. ‘Ik wilde nu eens een keertje helpen’, zegt ze. ‘Vroeger was ik daar te verlegen voor. Nu vind ik het belangrijk dat het niet vergeten wordt.’

De Gijzeling door Firma Mes.Beeld Sjoerd Derine

De gijzeling van Firma Mes ging vorig jaar september in première. Vanaf vandaag is de voorstelling opnieuw te zien, in een coronabestendige opstelling in poppodium Paard in Den Haag. De theatermakers vertellen in korte, snelle scènes het hele verhaal, met citaten van de mensen die ze konden interviewen: enkele gegijzelden, agenten en andere betrokkenen. De makers willen met de voorstelling de paniek en benauwende sfeer van zo’n gijzeling invoelbaar te maken.

Volgens Geerling is dat zeker gelukt. ‘Ik vond het indrukwekkend om te zien. Nee, ik werd niet angstig meer. Dat is nu wel over.’

Tijdens het gesprek met de theatermakers kon ze zich nog veel details herinneren. Een hoop daarvan zijn in de voorstelling terechtgekomen. Zoals dat er die eerste twee dagen geen eten was, alleen een grote voorraad tucjes (van die zoute koekjes in gele verpakking) die de ambassadeur graag at. Naar de wc mochten ze niet. Plassen moest op de prullenbak in de kamer van de secretaresse. Bij terugkomst uit die kamer werden de mannen telkens gefouilleerd. ‘Joyce en ik niet’, zegt Geerling. ‘Ons hebben ze nooit aangeraakt.’

De Gijzeling door Firma MesBeeld Sjoerd Derine

Van de Japanners herinnert ze zich dat ze zenuwachtig waren. ‘Eentje was een beetje gek aan het doen, en toen schoot-ie per ongeluk in de grond, vlak naast zijn voet. ‘Miss’, zei hij toen. Of eigenlijk ‘mist’, met dat accent van hem. Daarna heeft hij nog een kogel in het schilderij van Pompidou gezet. Een ander sprong soms tegen de muren op.’

Geerling zag de voorstelling vorig jaar twee keer en heeft nu ook weer twee bezoekjes in de planning staan. Ze neemt oud-collega’s mee van de ambassade, waar ze nog tot 2017 als telefoniste heeft gewerkt, familieleden en haar zoon. Eindelijk kunnen die een beeld krijgen van wat ze heeft doorstaan. Zelf gaat ze ook graag kijken. ‘Het voelt goed als ik het weer heb gezien. Na afloop blijf ik dan altijd nog even praten, ook met de spelers. Het verhaal heeft door de voorstelling een plekje gekregen.’

Ze is zelfs weer tucjes gaan eten. Na de gijzeling bezwoer ze die dingen nooit meer aan te raken. ‘Nu eet ik ze regelmatig. Je hebt ze ook met kaassmaak en allerlei andere smaken. Ik had nooit gedacht dat ik dit zou zeggen, maar ik vind ze lekker.’

De gijzeling van Firma Mes is t/m 25 september te zien in Paard, Den Haag.

Haagse verhalen

Firma Mes is een theatergroep uit Den Haag die opvalt met maatschappelijk en geëngageerd werk. De groep bestaat uit acteurs Daan van Dijsseldonk, Roos Eijmers en Lindertje Mans en regisseur Thomas Schoots. De verhalen die ze in het theater vertellen, hebben vaak een Haagse oorsprong, zoals in De gijzeling (2019) en Rishi (2017), over de 17-jarige Rishi die op station Hollands Spoor werd doodgeschoten door een agent. Vaak spelen ze op bijzondere locaties in de stad.

Meer over