'Fantastisch idee': Secret Service koopt detector voor sarcastische dreigtweets

De Secret Service, onder meer verantwoordelijk voor de beveiliging van de Amerikaanse president Obama, wil een monitor kopen die sarcasme op sociale media kan herkennen. Dat blijkt uit online documenten van de Amerikaanse veiligheidsdienst. Op die manier hopen de geheim agenten straks beter in te kunnen schatten of dreigtweets serieus zijn, of dat ze de humor ervan moeten inzien. Op Twitter waren de reacties op het nieuws - niet geheel onverwacht - vooral sarcastisch.

Obama omringd door Secret Service Beeld afp
Obama omringd door Secret ServiceBeeld afp

In het document, in feite een verzoek aan ontwikkelaars, valt te lezen dat de Secret Service op zoek is naar sofware die onder andere 'in staat is om sarcasme en overdreven positieve uitlatingen op sociale media op te sporen'. Het plan werd op verschillende blogs en sociale netwerken met hoongelach ontvangen. 'Elke poging om sarcasme via algoritmes te detecteren zal mislukken', zegt schrijver en blogger Charlie Stross. 'Sarcasme refereert altijd aan de persoon die het uit.' Het is, kortom, persoonlijk.

Niet onmogelijk
Hoogleraar Antal van den Bosch van de Radboud Universiteit Nijmegen erkent dat het voor computers moeilijk is om sarcasme te ontdekken: 'Dat is niet zo gek, ook mensen hebben er moeite mee'. Toch is het volgens hem niet onmogelijk: 'Sarcasme kun je wel degelijk herkennen.' Voor een onderzoek ontwikkelde Van den Bosch een spamfilter dat tweets met de hashtag #sarcasme analyseerde, zodat het systeem dezelfde woordkeuze in tweets zonder die hashtag zou herkennen. Het filter herkende bijvoorbeeld 'intensiveerders': woorden als 'super' en 'fantastisch'. Van den Bosch: Een tweet als 'Joepie! Geweldig weer vanochtend, lekker door de regen gefietst' werd er daardoor uitgefilterd.

Niet alleen in de Verenigde Staten, ook in Nederland worden dreigtweets gemonitord en gefilterd, via zogeheten 'Realtime Intelligence Centers'. In Nederland worden per dag zo'n 35 duizend bedreigingen via Twitter geuit. Rond de 200 daarvan zijn zo ernstig dat de politie ze natrekt. Van den Bosch: 'Sarcasme is cultureel bepaald, in Amerika komt de stijlfiguur eigenlijk nog relatief weinig voor. Nederlanders gebruiken veel vaker sarcasme, net als de Britten.' Alleen al om de hoeveelheid dreigtweets zijn filters en detectors nuttig, vindt Van den Bosch. 'Ze kunnen helpen met het maken van een betere schifting, een indicatie geven van een vermoeden.'

Toch zijn het uiteindelijk mensen, of het nu de wijkagent of de Secret Service is, die een inschatting moeten maken. Erik Tjong Kim Sang, werkzaam bij het Meertens Instituut: 'Als het programma 90 procent van de potentiële dreigtweets kan herkennen als ongevaarlijk hoeft maar 10 procent te worden bekeken door mensen. Dat is handig. Maar de laatste stap, interpretatie door menselijke experts, blijft altijd nodig.'

Gevecht tegen de tweets
Overal ter wereld worstelen veiligheidsdiensten en politie-eenheden met het onderscheiden van humoristische tweets en dreigementen. Uiteindelijk wordt vrijwel elke dag ergens in Nederland een Twitteraar door de politie opgepakt of berispt voor het bedreigen via sociale media. Niet alleen sarcasme, maar ook ironie en andere grappen worden lang niet altijd als zodanig herkend.

Dat werd bijvoorbeeld duidelijk bij de Brit Paul Chambers, die om zijn humoristisch bedoelde dreigement voor de rechter moest verschijnen. Zijn tweet: 'Crap! Robin Hood airport is closed. You've got a week and a bit to get your shit together otherwise I'm blowing the airport sky high!!' Chambers werd door een rechter vrijgesproken, maar raakte wel zijn baan kwijt.

Op eigen bodem werd in april nog een 14-jarig meisje uit Rotterdam gearresteerd, omdat ze een dreigtweet naar American Airlines verstuurde. Ze deed op Twitter alsof ze Ibrahim uit Afghanistan was en namens Al Qaida 'iets groots' van plan was. Meteen daarna tweette ze dat het een grapje was, maar dat mocht niet meer baten. Ze ging voor een nacht de cel in.

Meer over